Âl-i İmrân Sûresi 14. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zeyn (زين), bir şeyi güzel ve hoş gösteren her şeydir. 'Zuyyine' (زُيِّنَ) fiili, pasif formda gelerek, bu güzelleştirme eyleminin failinin Allah olduğunu ima eder. Ayetteki bağlamda, dünya nimetlerinin insan fıtratına uygun olarak çekici kılınması, imtihanın bir parçası olarak sunulması anlamındadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Zuyyine (زُيِّنَ), 'hübbibe' (sevdirildi) anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara bu dünya nimetlerini sevdirerek onları denediğini, bu sevginin fıtri olduğunu ancak aşırıya kaçılmaması gerektiğini mecazi bir anlatımla ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zeyn' kavramının Kur'an'da genellikle dışsal bir güzelliği ve cazibeyi ifade ettiğini belirtir. 'Zuyyine' fiiliyle, dünya nimetlerinin insan gözünde çekici kılınması, bu cazibenin bir imtihan aracı olarak kullanıldığını gösterir. Bu, insanın içsel değerlerle dışsal cazibeler arasında bir seçim yapma durumunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hubb (حبّ), bir şeye karşı duyulan meyil ve istektir. Ayetteki 'hubbu'ş-şehvât' (şehvetlere duyulan sevgi) ifadesi, insanın fıtri olarak bu tür şeylere karşı bir eğilimi olduğunu, ancak bu sevginin ölçülü olması gerektiğini belirtir. Aşırıya kaçtığında ise dünya hayatının aldatıcı bir metaı haline gelir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hubb (حبّ), kalbin bir şeye yönelmesi ve ona meyletmesidir. Ayetteki 'hubbu'ş-şehvât' terkibi, insanın dünya nimetlerine karşı doğal bir eğilimi olduğunu, ancak bu eğilimin kontrol altında tutulması gerektiğini vurgular. Aksi takdirde, bu sevgi kişiyi asıl hedeften uzaklaştırabilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hubb' kelimesinin Kur'an'da farklı derecelerde sevgiyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hubb', şehvetlere duyulan güçlü bir düşkünlüğü ifade eder. Bu düşkünlük, insanın imtihan edildiği bir alan olup, doğru yönlendirilmediğinde dünya hayatının geçici zevklerine saplanmaya yol açabilir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Şehvet (شهوة), nefsin arzu ettiği, hoşlandığı ve meylettiği her şeydir. Ayetteki 'eş-şehvât' (ٱلشَّهَوَٰتِ) kelimesi, çoğul olarak gelerek, kadınlar, çocuklar, altın, gümüş gibi çeşitli dünya nimetlerine duyulan genel arzuları kapsar. Bu, insanın fıtratında var olan ancak kontrol edilmesi gereken istekleri ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Şehvet (شهوة), nefsin bir şeye karşı duyduğu şiddetli istektir. Ayetteki kullanımı, dünya hayatının cazip kılınan unsurlarına karşı insanın doğal eğilimini gösterir. Bu eğilim, doğru bir şekilde yönlendirilmediğinde insanı Allah'tan uzaklaştırabilir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şehvet' kavramının Kur'an'da genellikle dünyevi arzuları ve bedensel istekleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'şehvât' kelimesi, insanın dünya hayatına olan bağlılığını ve bu bağlılığın çeşitli tezahürlerini (kadınlar, çocuklar, mal vb.) sembolize eder. Bu, insanın manevi gelişimini engelleyebilecek potansiyel bir tehlike olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Metâ' (مَتَاع), kendisinden faydalanılan ve sonra tükenen her şeydir. Ayetteki 'metâ'u'l-hayâti'd-dünyâ' (dünya hayatının metaı) ifadesi, yukarıda sayılan nimetlerin geçici olduğunu, kalıcı olmadığını ve asıl hedefin bunlar olmaması gerektiğini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Metâ' (مَتَاع), dünya malı ve geçimliktir. Ayetteki kullanımı, dünya nimetlerinin sadece geçici bir fayda sağladığını, asıl kalıcı olanın ahiret nimetleri olduğunu belirtir. Bu, dünya hayatının aldatıcılığına karşı bir uyarıdır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Metâ' (مَتَاع), kendisinden istifade edilen ve sonra sona eren şeydir. Ayetteki 'metâ'u'l-hayâti'd-dünyâ' terkibi, dünya nimetlerinin fani olduğunu, insanın bunlara aşırı bağlanmaması gerektiğini ve asıl değerin Allah katındaki mükafatta olduğunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Meâb (مَآب), dönülecek yer demektir. Ayetteki 'husnu'l-meâb' (dönüş yerinin güzeli) ifadesi, Allah katındaki ahiret yurdunun, dünya nimetlerinden çok daha üstün ve kalıcı bir güzelliğe sahip olduğunu belirtir. Bu, insanın asıl hedefinin dünya değil, ahiret olması gerektiğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Meâb (مَآب), dönülecek yer, sığınılacak yer anlamındadır. Ayetteki 'husnu'l-meâb' ifadesi, Allah'ın vaat ettiği cennetin, dünya nimetlerinden çok daha hayırlı ve ebedi bir dönüş yeri olduğunu anlatır. Bu, dünya hayatının geçiciliğine karşılık ahiretin kalıcılığını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'meâb' kelimesinin Kur'an'da genellikle ahiret yurdunu ve Allah'a dönüşü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'husnu'l-meâb', müminler için hazırlanan cennetin güzelliğini ve dünya nimetlerine tercih edilmesi gereken nihai hedefi temsil eder. Bu, dünya ve ahiret arasındaki değer farkını ortaya koyar.