Âl-i İmrân Sûresi 195. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cevap (جَوَاب) kelimesi, bir şeye karşılık vermek, bir soruya veya çağrıya mukabele etmek anlamındadır. İsticâbe (اِسْتِجَابَة) ise, bu cevabı talep etmek veya cevabın gerçekleşmesini istemekle birlikte, Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kullarının dileklerini kabul etmesi ve onlara karşılık vermesi manasına gelir. Ayetteki 'festecebe lehum Rabbuhum' ifadesi, Rabbin onların dualarını kabul ettiğini ve taleplerini yerine getirdiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): İsticâbe, burada 'kabul etti' anlamındadır. Allah'ın fiili olarak kullanıldığında, O'nun vaadini yerine getirmesi ve kullarının çağrılarına olumlu yanıt vermesi mecazını taşır. Ayetteki bağlamda, müminlerin dualarına ve beklentilerine ilahi bir onay ve karşılık olduğunu ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Zayi etmek (إضَاعَة), bir şeyi kaybetmek, heba etmek veya karşılıksız bırakmak demektir. Ayetteki 'lâ udî'u amele âmilin' ifadesi, Allah'ın hiçbir amel sahibinin işini boşa çıkarmayacağını, karşılıksız bırakmayacağını ve mükafatını eksiksiz vereceğini vurgular. Bu, ilahi adaletin ve amellerin zayi olmayacağı prensibini ortaya koyar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Zayi (ضَيَاع), bir şeyin faydasız hale gelmesi, kaybolması veya değerini yitirmesidir. Allah'ın 'udî'u' fiilini nefyetmesi, O'nun katında hiçbir salih amelin değersizleşmeyeceği, aksine tam karşılığını bulacağı anlamına gelir. Bu, müminlere amellerinin akıbeti konusunda güvence verir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hicret (هجرة), bir yerden başka bir yere ayrılmak, terk etmek demektir. Kur'an'da ise özellikle Allah yolunda, dinini yaşamak amacıyla vatanını terk etme anlamında kullanılır. Ayetteki 'hâcerû' ifadesi, dinleri uğruna yurtlarını terk eden müminlerin bu büyük fedakarlığının Allah katında özel bir değeri olduğunu belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hicret, Kur'an'ın anahtar kavramlarından biridir ve sadece fiziksel bir göçü değil, aynı zamanda eski yaşam tarzından, putperestlikten ve cahiliye değerlerinden kopuşu, yeni bir İslami topluma ve düzene geçişi ifade eder. Ayetteki 'hâcerû' kelimesi, bu köklü değişimi ve Allah yolundaki adanmışlığı sembolize eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sebil (سبيل), yol demektir. Kur'an'da 'sebilî' (benim yolum) olarak geçtiğinde, Allah'ın koyduğu din, şeriat, emirler ve rızasına uygun yaşam tarzı kastedilir. Ayetteki 'fî sebilî' ifadesi, müminlerin çektikleri eziyetlerin ve yaptıkları mücadelelerin sadece Allah'ın rızası ve dini uğruna olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Sebil kelimesi, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. 'Allah yolu' (sebilullah) tabiri, Allah'ın dini için yapılan her türlü çabayı, cihadı, infakı ve fedakarlığı kapsar. Ayetteki 'fî sebilî' ifadesi, müminlerin maruz kaldığı eziyetlerin ve mücadelelerin, Allah'ın dinini yüceltme ve O'nun rızasını kazanma amacı taşıdığını açıkça belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kefâret (كفارة) ve tekfîr (تكفير), bir şeyi örtmek, gizlemek veya gidermek anlamındadır. Günahlar için kullanıldığında, Allah'ın günahları silmesi, bağışlaması ve üzerini örtmesi demektir. Ayetteki 'leukeffirenne anhum seyyiâtihim' ifadesi, Allah'ın hicret eden, eziyet gören ve savaşan müminlerin günahlarını kesinlikle affedeceğini ve üzerlerini örteceğini vaat eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefâret, bir günahın izini silen, onu örten şeydir. Tekfîr fiili ise, Allah'ın rahmetiyle günahları affetmesi, onların kötü etkilerini gidermesidir. Ayetteki bu kullanım, Allah'ın müminlerin fedakarlıkları karşısında günahlarını bağışlayarak onlara lütufta bulunacağını ve ahirette temiz bir şekilde huzuruna alacağını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sevâb (ثواب), bir fiilin karşılığı olarak verilen mükafat veya ödüldür. Hem iyi hem de kötü amellerin karşılığı için kullanılsa da, Kur'an'da genellikle iyi amellerin güzel karşılığı için kullanılır. Ayetteki 'sevâben min indillâh' ifadesi, cennetin ve diğer nimetlerin, Allah katından gelen bir ödül, bir karşılık olduğunu ve bu ödülün yüceliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sevâb, bir şeyin geri dönmesi, karşılığının verilmesi anlamındadır. Allah'tan gelen sevâb, O'nun lütfuyla kullarına bahşettiği, amellerinin karşılığı olan mükemmel ödüldür. Ayetteki bağlamda, müminlerin fedakarlıklarının nihai ve en güzel karşılığının Allah katındaki cennet nimetleri olduğunu ifade eder.