Elhakku min rabbike felâ tekun mine-lmumterîn(e)
Hak Rabbindendir. O halde, sakın şüphe edenlerden olma.
Bu hak (gerçek) senin rabbindendir, o halde şüphecilerden olma.
Bu ayet, hakikatin kaynağını ve bu hakikat karşısında takınılması gereken tavrı net bir şekilde ortaya koymaktadır. Dilbilimsel olarak 'hak' kavramının ilahi menşei ve 'şüphe'den uzak durmanın gerekliliği vurgulanmaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hakk, bir şeyin sabit ve doğru olmasıdır. Bu ayetteki 'el-Hak' ifadesi, Allah Teâlâ'dan gelen, şüphe götürmeyen, değişmez ve mutlak gerçeği ifade eder. Allah'ın kelamının ve bildirdiklerinin doğruluğunu vurgular.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hak, varlığı sabit olan ve doğru olan şeydir. Bu ayette 'el-Hak' kelimesi, Allah'ın bildirdiği ve peygamberi aracılığıyla insanlara ulaştırdığı ilahi hakikati, yani Kur'an'ın ve İslam'ın temel prensiplerinin doğruluğunu ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'hak' kavramı, genellikle Allah'ın kendisiyle özdeşleştirilen, mutlak ve değişmez gerçeği ifade eder. Bu ayette 'el-Hak'ın 'Rabbinden' olması, onun ilahi menşeli, tartışılmaz ve şüpheye yer bırakmayan bir gerçek olduğunu vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rab, terbiye eden, bir şeyi kademe kademe kemale erdirendir. Bu ayette 'Rabbike' ifadesi, muhatabın (Hz. Peygamber'in) ve dolayısıyla tüm inananların yaratıcısı, yöneticisi ve koruyucusu olan Allah'ı işaret eder. Hakkın kaynağının bu yüce varlık olduğunu belirtir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Rab, malik ve seyyid (efendi) demektir. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, Allah'ın mutlak egemenliğini ve her şeyin sahibi olduğunu vurgular. Hakkın O'ndan gelmesi, O'nun bu mutlak egiyetinin bir sonucudur.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Rab kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah için kullanılır ve O'nun yaratma, rızık verme, terbiye etme ve yönetme gibi sıfatlarını kapsar. 'Rabbike' ifadesi, hakkın sadece Allah'tan gelebileceğini, çünkü O'nun her şeyin mutlak sahibi ve yöneticisi olduğunu pekiştirir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Kâne fiili, Arapçada 'olmak' anlamına gelir ve genellikle bir durumun veya niteliğin sürekliliğini veya meydana gelişini ifade eder. Bu ayetteki 'tekun' (olma) nehyi, muhatabın şüphe edenler zümresine dahil olmaması gerektiğini, yani bu durumdan uzak durmasını emreder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Kevn, bir şeyin var olması, meydana gelmesidir. 'Felâ tekun' ifadesi, 'şüphe edenlerden olma' şeklinde bir yasaklama olup, kişinin şüphecilik halinden uzak durmasını, bu duruma düşmemesini emreder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Mery, şüphe etmek, tereddüt etmek demektir. 'el-Mümterîn' ise şüphe edenler, hakikati kabul etmekte tereddüt edenlerdir. Ayet, hakkın Rabb'den geldiği açıkça belirtildikten sonra, bu hakikat karşısında şüpheye düşenlerden olmamayı emreder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mery, bir şey hakkında şüpheye düşmek, tereddüt etmektir. 'el-Mümterîn' kelimesi, Allah'tan gelen hakikat karşısında kesin bilgiye rağmen şüphe etmeye devam edenleri ifade eder. Ayet, bu tür bir şüphecilikten uzak durulması gerektiğini vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'mery' kökünden türeyen kelimeler, genellikle ilahi mesajın doğruluğu hakkında duyulan şüpheyi ifade eder. 'el-Mümterîn' ise bu şüpheyi taşıyan, hakikati sorgulayan ve kabul etmekte zorlanan kişilerdir. Ayet, bu tür bir zihniyetten kaçınmayı öğütler.
Âl-i İmrân Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu hakk (gerçek) senin rabbindendir, o halde şüphecilerden olma.”