Âl-i İmrân Sûresi 61. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hacc kelimesinin aslen 'bir şeyi kasdetmek' anlamına geldiğini, 'hâcce' fiilinin ise 'birine karşı delil getirmek, tartışmak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. Peygamber'e karşı Hz. İsa'nın ilahlığı konusunda delillerle karşı çıkma ve çekişme eylemini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hacc kelimesini 'delil getirmek, tartışmak' olarak açıklar. Ayetteki 'hâcceke' ifadesi, 'seninle delil getirme yoluyla tartıştı' anlamındadır ve Necranlıların Hz. İsa hakkındaki iddialarını savunmalarını mecazi olarak anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hacc kavramının Kur'an'da genellikle 'hakikati ortaya çıkarmak için yapılan delilli tartışma' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, ilim geldikten sonra dahi hakikati kabul etmeyip tartışmaya devam edenlerin durumunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İlim kelimesini 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ câeke mine'l-ilmi' ifadesi, Hz. Peygamber'e Allah tarafından vahyedilen, Hz. İsa'nın Allah'ın kulu ve elçisi olduğu yönündeki kesin ve şüphe götürmez bilgiyi ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İlmi, 'bir şeyin hakikatini olduğu gibi bilmek' şeklinde açıklar. Bu ayetteki ilim, tartışmaya mahal bırakmayacak kadar açık ve net olan, vahiy kaynaklı bilgidir ve bu bilgiye rağmen tartışmaya devam edenlerin inatçılığını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): İlim kavramının Kur'an'da genellikle 'Allah'tan gelen vahiy bilgisi' ve 'kesin bilgi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ilim', Hz. İsa'nın yaratılışı ve konumu hakkındaki ilahi hakikati ifade eder ki bu, tartışmayı sona erdirmesi gereken bir bilgidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Da'vet kelimesini 'çağırmak, davet etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ned'u' fiili, 'çağıralım' anlamındadır ve mübâhele için tarafların kendi oğullarını, kadınlarını ve kendilerini bir araya getirme davetini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Da'vetin, 'bir şeyi kendine doğru çekmek veya bir yere gelmesini istemek' manasına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, mübâhele gibi ciddi bir eylem için tarafların en yakınlarını, yani aile fertlerini bir araya getirme çağrısını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İbtihâl kelimesini 'Allah'a yalvararak lanet dilemek' olarak açıklar. Ayetteki 'nebtehil' fiili, 'lanetleşelim' anlamındadır ve tarafların, hakikati söylemeyenin üzerine Allah'ın lanetini dilemek üzere bir araya gelmesini ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Behl kökünün 'bir şeyi serbest bırakmak, terk etmek' anlamına geldiğini, 'ibtihâl'in ise 'Allah'a yalvararak bir şeyin gerçekleşmesini istemek, özellikle de yalancının üzerine lanet dilemek' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, hakikati inkar eden tarafın ilahi azaba uğraması için yapılan bir duayı ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İbtihâl'i 'lanetleşmek, beddua etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'nebtehil' ifadesi, tarafların bir araya gelerek, yalan söyleyenin üzerine Allah'ın lanetini indirmesi için dua etme eylemini anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kizb kelimesini 'gerçeğin aksini söylemek' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-kâzibîn' ifadesi, Hz. İsa'nın ilahlığı veya Allah'ın oğlu olduğu yönündeki iddialarıyla gerçeği saptıranları, yani Necran Hristiyanlarını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kizb'i 'doğru olmayan söz' olarak açıklar. Ayetteki 'el-kâzibîn', Hz. İsa hakkında Allah'ın vahyettiği hakikate aykırı beyanlarda bulunanları, dolayısıyla yalan söyleyenleri mecazi olarak anlatır.