Âl-i İmrân Sûresi 73. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن) kelimesi, kalben tasdik etmek ve güvenmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'tü'minû' (inanmayın) ifadesi, Kitap Ehli'nin kendi aralarındaki konuşmalarında, Müslümanlara karşı sergiledikleri stratejiyi, yani onların dinlerine tam olarak inanmamalarını ve şüphe uyandırmalarını amaçladıklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman, Kur'an'da sadece bir şeye inanmak değil, aynı zamanda o şeye güvenmek ve kendini ona teslim etmek anlamını taşır. Bu ayetteki kullanımında, Kitap Ehli'nin Müslümanların Allah'a ve peygamberine olan imanlarını zayıflatma gayretleri, imanın bu derin güven boyutuna yönelik bir saldırı olarak yorumlanabilir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hüdâ (الهدى), mecazi olarak doğru yolu, hakikati ve Allah'ın dinini ifade eder. Ayette 'İnne'l-hüdâ hüdâ'llâh' (Doğru yol Allah'ın yoludur) ifadesi, hidayetin kaynağının yalnızca Allah olduğunu ve başka bir yerden gelmediğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hidayet (هدى), lütuf ve ihsan yoluyla doğruya yönlendirmek demektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın hidayetinin mutlak ve yegane olduğunu, Kitap Ehli'nin yanıltıcı çabalarına rağmen gerçek hidayetin Allah'tan geldiğini belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Hidayet kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları hakikate ulaştırması anlamında kullanılır. Bu ayette, Kitap Ehli'nin Müslümanları saptırma girişimlerine karşı, gerçek hidayetin Allah'ın iradesiyle gerçekleştiği ve O'nun yolunun tek doğru yol olduğu vurgulanır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hacc (حجج) kelimesi, birine karşı delil getirmek, tartışmak ve onu susturmaya çalışmak anlamındadır. Ayetteki 'yuhâccûkum' (sizinle tartışırlar) ifadesi, Kitap Ehli'nin Müslümanlara karşı dini argümanlarla üstünlük kurma ve onları kendi dinlerinden döndürme gayretlerini açıklar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hüccet (حجة), bir iddiayı destekleyen veya çürüten delil demektir. 'Yuhâccûkum' fiili, karşılıklı delil sunma ve tartışma eylemini ifade eder. Ayette, Kitap Ehli'nin Müslümanlara karşı Rableri katında delil getirme ve onları mağlup etme niyetleri bu kelimeyle anlatılır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fazl (فضل), bir şeyin diğerinden fazla olması, üstünlük ve lütuf anlamlarına gelir. Ayette 'İnne'l-fazle biyedi'llâh' (Doğrusu bol nimet Allah'ın elindedir) ifadesi, Allah'ın lütuf ve ihsanının sınırsız olduğunu ve O'nun dilediğine verdiğini vurgular. Bu, hidayetin de bir fazl olduğunu ima eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fazl, Allah'ın kullarına karşılıksız olarak verdiği nimet ve ihsanlardır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın fazlının sadece maddi değil, aynı zamanda hidayet gibi manevi lütufları da kapsadığını ve bu lütufların dağıtımının tamamen Allah'ın iradesinde olduğunu gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Vasi' (واسع), genişlik ve kuşatıcılık anlamına gelir. Allah'ın 'Vasi'' ismi, O'nun rahmetinin, ilminin ve kudretinin her şeyi kuşattığını ifade eder. Ayette 'Vallâhu vâsi'un alîm' (Allah'ın fazlı her şeyi kaplar, O her şeyi bilir) ifadesi, Allah'ın lütuf ve ihsanının sınırsızlığını ve her şeyi kapsayıcılığını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Vasi' kelimesi, Allah'ın sıfatlarından biri olarak, O'nun cömertliğinin, rızkının ve ilminin genişliğini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın fazlının ve ihsanının genişliği, O'nun 'Vasi'' ismiyle pekiştirilerek, hiçbir sınır tanımadığı ve dilediğine dilediği kadar verebileceği anlatılır.