Âl-i İmrân Sûresi 78. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'levy' (لوي) kelimesinin asıl anlamının bir şeyi bükmek, çevirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'yelvûne elsinetehum' ifadesi, dillerini bükerek, kelimelerin telaffuzunu veya anlamını değiştirerek, Kitap'ta olmayan bir şeyi Kitap'tanmış gibi gösterme çabasını anlatır. Bu, hem lafzi hem de manevi bir tahriftir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, bu ifadeyi 'dillerini çevirirler, değiştirirler' şeklinde açıklar. O, bu eylemin, Kitap'ta olmayan şeyleri Kitap'tanmış gibi göstermek için yapılan bir dilsel manipülasyon olduğunu vurgular. Bu, sözlü ifadeyi kasıtlı olarak saptırma ve yanıltma mecazıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'levy' kökünün, bir şeyi asıl halinden saptırma, eğme ve bükme anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, kelimelerin telaffuzunu veya cümlelerin yapısını değiştirerek, dinleyicide yanlış bir algı oluşturma çabasını semantik olarak inceler. Bu, gerçeği gizleme ve çarpıtma amacı güden bir dilsel stratejidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'lisân' (لسان) kelimesinin hem konuşma organı hem de konuşulan dil (lisan) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'elsinetehum' ifadesi, bu kişilerin dillerini kullanarak, yani sözlü ifadeleriyle, Kitap'ta olmayan şeyleri Kitap'tanmış gibi gösterme eylemini vurgular. Bu, sözün gücünü kötüye kullanmaktır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'lisân'ın hem fiziksel organı hem de onunla ortaya konan sözü, ifadeyi ve hatta bir milletin dilini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, 'dillerini eğip bükmek', sadece telaffuzu değil, aynı zamanda sözün içeriğini ve anlamını da manipüle etmeyi kapsar. Bu, dilin bir aldatma aracı olarak kullanılmasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kitâb' (كتاب) kelimesinin asıl anlamının yazmak olduğunu ve yazılı olan her şeye 'kitap' denildiğini belirtir. Kur'an'da ise genellikle ilahi vahyedilmiş metinler için kullanılır. Bu ayette 'el-Kitâb', Yahudi ve Hristiyanların sahip olduğu kutsal metinleri ifade eder ve onların bu metinleri tahrif etme girişimlerini ele alır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'Kitâb' kavramının Kur'an'da merkezi bir yere sahip olduğunu ve genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği ilahi mesajı, yazılı vahyi temsil ettiğini vurgular. Bu ayette, 'el-Kitâb'ın dokunulmazlığına ve onun tahrif edilmesinin ciddiyetine dikkat çekilir; zira bu, ilahi hakikate karşı bir eylemdir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kitâb'ın hem yazılı metin hem de Allah'ın hükmü ve takdiri anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, ilahi metnin lafzını ve manasını kasten değiştirmeye çalışanların eylemlerini kınamakta, 'Kitap'ın ilahi kaynağını ve otoritesini vurgulamaktadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kezib' (كذب) kelimesinin, bir şeyin gerçekte olduğundan farklı bir şekilde ifade edilmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'yekûlûne alellâhi'l-kezib' ifadesi, bu kişilerin Allah adına yalan söyleyerek, kendi uydurdukları sözleri Allah'a isnat etmelerinin büyük bir günah olduğunu vurgular. Bu, en büyük iftira türlerinden biridir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'kezib'in gerçeğe aykırı beyanda bulunmak olduğunu ve özellikle Allah'a karşı yalan söylemenin, O'nun adına uydurma sözler sarf etmenin çok ağır bir suç olduğunu ifade eder. Ayet, bu eylemin bilinçli ve kasıtlı yapıldığını ('ve hum ya'lemûn') belirterek, sorumluluğun boyutunu artırır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kezib' kavramının Kur'an'da sadece gerçeğe aykırı beyan değil, aynı zamanda ahlaki bir sapma ve Allah'a karşı nankörlük olarak ele alındığını belirtir. Allah'a karşı yalan söylemek, O'nun otoritesini ve vahiy sistemini reddetmek anlamına gelir ve bu, Kur'an'ın en şiddetle kınadığı davranışlardandır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilm' (علم) kelimesinin, bir şeyin hakikatini idrak etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 've hum ya'lemûn' ifadesi, bu kişilerin Allah'a karşı söyledikleri yalanın bilincinde olduklarını, yani kasıtlı olarak bu suçu işlediklerini vurgular. Bu, eylemlerinin ahlaki sorumluluğunu ve ciddiyetini artırır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ilm'in, bir şeyin gerçek mahiyetini kavramak olduğunu ve burada 'ya'lemûn' fiilinin, bu kişilerin yalan söylediklerini ve bunun Allah'a iftira olduğunu kesin olarak bildiklerini ifade ettiğini açıklar. Bu bilgi, onların eylemlerini daha da kınanır hale getirir, çünkü cehalet mazereti ortadan kalkar.