Âl-i İmrân Sûresi 9. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cem' kelimesi, dağınık şeyleri bir araya getirmek, toplamak anlamına gelir. Ayetteki 'câmiu' ifadesi, Allah'ın kıyamet gününde bütün insanları bir araya getirecek kudretini ve fiilini vurgular. Bu, sadece fiziksel bir toplama değil, aynı zamanda hesap ve yargılama için bir araya getirme anlamını da içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Cem' kelimesi, bir araya getirme ve toplama manasındadır. Burada 'câmiu' kelimesi, Allah'ın insanları kıyamet günü bir araya getireceğini ifade eder ki bu, O'nun kudretinin ve vaadinin bir göstergesidir. Bu, mecazi bir anlamdan ziyade, gerçekleşecek olan bir hakikati belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Cem' kökünden türeyen 'câmiu' kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanları kıyamet gününde bir araya getirme eylemini ifade eder. Bu, kozmik bir düzenin ve ilahi adaletin tecellisi olarak anlaşılmalıdır. İnsanların dağınık hallerinden toplanıp tek bir noktada birleşmesi, ilahi iradenin mutlaklığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Rayb, şüphe ve tereddüt anlamına gelir. Ayette 'lâ raybe fîhi' ifadesi, o günün geleceği hakkında hiçbir şüphe ve tereddüt bulunmadığını kesin bir dille ifade eder. Bu, kıyametin kaçınılmazlığını ve kesinliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rayb, bir şeyin hakikatinden şüphe etmek, kalpte oluşan kuşku ve endişe halidir. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününün vuku bulacağından ve Allah'ın vaadinin gerçekleşeceğinden zerre kadar şüphe duyulmaması gerektiğini belirtir. Bu, imanın temel bir ilkesidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Rayb kelimesi, Kur'an'da genellikle kesinlik ve şüphesizlik bağlamında kullanılır. 'Lâ raybe fîhi' kalıbı, bir olayın veya bilginin mutlak doğruluğunu ve gerçekleşeceğinin kesinliğini ifade eder. Bu ayette, kıyamet gününün vuku bulacağı konusundaki ilahi kesinliği vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Halef kelimesi, bir şeyin yerine geçmek veya bir vaadi bozmak anlamına gelir. Ayetteki 'lâ yuhlifü' ifadesi, Allah'ın vaadinden asla dönmeyeceğini, verdiği sözü mutlaka yerine getireceğini kesin bir dille belirtir. Bu, Allah'ın sıfatlarından biri olan 'el-Vâ'd' (vaat eden) isminin bir tecellisidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İhlâf, vaadi bozmak, sözünden dönmek demektir. Allah hakkında kullanıldığında, O'nun vaadinin mutlak surette gerçekleşeceğini, asla değişmeyeceğini ifade eder. Bu, müminler için bir güvence ve itminan kaynağıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İhlâf, bir vaadi yerine getirmemek, sözü bozmak demektir. Allah'ın 'lâ yuhlifü' vasfı, O'nun vaadinin kesinliğini ve değişmezliğini gösterir. Bu, O'nun kudretinin ve hikmetinin bir sonucudur; zira acizlik veya unutkanlık gibi insani kusurlar O'nda bulunmaz.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Mî'âd, vaat edilen zaman veya yer anlamına gelir. Ayetteki 'el-mî'âd' ifadesi, Allah'ın insanları toplayacağı ve hesap göreceği kıyamet gününe işaret eder. Bu, Allah'ın kesinlikle gerçekleştireceği bir vaattir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Va'd, bir şeye söz vermek, bir şeyi taahhüt etmek demektir. Mî'âd ise, bu vaadin gerçekleşeceği zamanı veya yeri ifade eder. Ayetteki 'el-mî'âd', Allah'ın kıyamet günü için verdiği kesin vaadi ve bu vaadin gerçekleşeceği zamanı kapsar.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mî'âd, vaat edilen şeyin gerçekleşeceği zaman veya yerdir. Bu ayette, Allah'ın insanları toplayacağı ve hesap göreceği gün için verdiği vaadi ifade eder. Bu vaat, Allah'ın mutlak kudreti ve adaleti gereği kesinlikle yerine getirilecektir.