Rûm Sûresi 43. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ق و م' kökünün asıl anlamının 'dik durmak, ayakta durmak' olduğunu belirtir. 'أقام وجهه' ifadesi ise, kişinin yüzünü bir yöne çevirip o yönde sabit kalması, kararlılıkla yönelmesi anlamına gelir. Ayetteki 'فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ' ifadesi, Hz. Peygamber'e ve dolayısıyla müminlere, din üzerinde sebat etmeleri, yüzlerini tamamen dine döndürmeleri ve ondan sapmamaları emrini taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'أقام وجهه' ifadesini 'yüzünü doğrultmak, yöneltmek' olarak açıklar. Bu, mecazi bir anlatım olup, kişinin tüm benliğiyle bir şeye yönelmesini, ona bağlı kalmasını ifade eder. Ayetteki kullanımı, dinin gereklerini yerine getirmede kararlılık ve istikamet sahibi olmayı vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'وجه' kelimesinin hem 'yüz' hem de 'zat, nefis' anlamlarına geldiğini belirtir. 'أقم وجهك' ifadesinde 'yüz' kelimesi, mecazi olarak kişinin tüm varlığını, dikkatini ve yönelişini ifade eder. Ayetteki bağlamda, kişinin tüm benliğiyle dine yönelmesi, kendini tamamen dine adaması kastedilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'وجه' kelimesinin 'bir şeyin ilk görünen kısmı' ve 'bir şeyin özü, hakikati' anlamlarını taşıdığını ifade eder. 'أقم وجهك' ifadesi, kişinin dış görünüşüyle değil, iç dünyası ve tüm iradesiyle dine yönelmesini, dinin hakikatine sarılmasını emreder. Bu, samimi bir yönelişi ve bağlılığı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'قيّم' kelimesinin 'istikamet üzere olan, doğru ve sağlam' anlamlarına geldiğini belirtir. 'الدين القيّم' ifadesi, hiçbir eğriliği, çarpıklığı ve eksikliği olmayan, insan fıtratına en uygun, dosdoğru dini ifade eder. Bu, İslam'ın evrensel ve değişmez hakikatlerini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'قيّم' kelimesini 'her şeyi ayakta tutan, doğru ve adil olan' şeklinde açıklar. 'الدين القيّم' terimi, insan hayatının tüm yönlerini düzenleyen, adaleti ve doğruluğu tesis eden, insanlığı doğru yola ileten dini ifade eder. Ayetteki kullanımı, İslam'ın insanlık için en doğru ve kalıcı yol olduğunu belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kayyım' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, 'doğru, sağlam, istikrarlı ve değişmez' anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Din-i Kayyım' ifadesi, Allah tarafından belirlenmiş, evrensel ve bozulmamış, insanlığın fıtratına uygun olan dini ifade eder. Bu, İslam'ın diğer dinlerden üstünlüğünü ve kalıcılığını vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): es-Sicistânî, 'صدع' kökünün 'bir şeyi yarmak, ayırmak' anlamına geldiğini belirtir. 'يَصَّدَّعُونَ' fiili, kıyamet gününde insanların gruplara ayrılacağını, birbirlerinden kopacağını ifade eder. Bu ayrılık, amellerine göre cennetlikler ve cehennemlikler olarak gerçekleşecektir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'يَصَّدَّعُونَ' fiilinin 'teferruk etmek, ayrılmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Kıyamet gününde insanların hesap vermek üzere farklı gruplara ayrılacağını, kiminin cennete kiminin cehenneme gideceğini belirtir. Bu, o günün dehşetini ve kesin ayrılığı vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'صدع' kökünün 'yarılma, ayrılma' anlamının, Kur'an'da hem fiziksel hem de sosyal ayrılıkları ifade etmek için kullanıldığını belirtir. 'يَصَّدَّعُونَ' fiili, kıyamet gününde insanların inanç ve amellerine göre kesin bir şekilde ayrılacağını, artık bir araya gelmelerinin mümkün olmayacağını anlatır. Bu, ahiret gününün adaletini ve nihai ayrılığı gösterir.