Fâtır Sûresi 36. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): K-f-r kökü, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. Bu bağlamda, hakkı örtmek, gizlemek ve dolayısıyla inkar etmek anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'kefarû' fiili, Allah'ın varlığını ve birliğini, peygamberlerin getirdiği hakikatleri bilerek reddeden, üzerini örten kişileri ifade eder. Bu, sadece bir inanmama hali değil, aynı zamanda bir nankörlük ve hakikati gizleme eylemidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'küfr' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır. Ona göre küfr, sadece 'inanmamak' değil, aynı zamanda 'nankörlük' ve 'hakikati reddetmek' anlamlarını da içerir. Ayetteki 'kefarû' ifadesi, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük eden ve O'nun ayetlerini inkar eden kişilerin ahiretteki durumunu tasvir eder. Bu, Allah'a karşı bilinçli bir muhalefet halidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nâr' kelimesinin Kur'an'da hem dünyevi ateşi hem de ahiretteki azap ateşini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'nâru cehenneme' ifadesi, mecazi bir anlamdan ziyade, inkar edenlere vaat edilen gerçek ve yakıcı azap ateşini vurgular. Bu ateş, sadece yakmakla kalmayıp, aynı zamanda sürekli bir ıstırap kaynağıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): N-v-r kökünden türeyen 'nâr', ışık ve aydınlık anlamına gelen 'nûr' kelimesiyle aynı kökten gelmekle birlikte, 'nâr' yakıcı ve yok edici bir gücü ifade eder. Ayetteki 'nâru cehenneme', inkar edenlerin karşılaşacağı şiddetli ve sürekli azabın sembolüdür. Bu, sadece fiziksel bir yanma değil, aynı zamanda ruhsal bir ıstırap halidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): K-d-y kökü, bir işi bitirmek, hüküm vermek, karar vermek anlamlarına gelir. Ayetteki 'lâ yukdâ aleyhim fe yemûtû' ifadesi, inkar edenlerin ölümlerine hükmedilmeyeceği, yani azaplarının sona ermeyeceği ve dolayısıyla ölüp kurtulamayacakları anlamını taşır. Bu, cehennem azabının sürekliliğini ve kesintisizliğini vurgulayan önemli bir ifadedir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'kadâ' kelimesinin farklı bağlamlarda farklı anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'lâ yukdâ', 'işleri bitirilmez, sonuca bağlanmaz' anlamındadır. Yani, cehennem ehlinin azabı, ölümleriyle sona ermeyecek, aksine sürekli bir hal alacaktır. Bu, azabın şiddetini ve çaresizliğini pekiştirir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): H-f-f kökü, bir şeyin ağırlığını azaltmak, hafifletmek anlamına gelir. Ayetteki 'lâ yuhaffefu anhum min azâbihâ' ifadesi, cehennem azabının inkar edenler için asla hafifletilmeyeceğini, şiddetinin azalmayacağını belirtir. Bu, azabın sürekli ve tam şiddetiyle devam edeceğini gösterir, onlara hiçbir merhamet gösterilmeyecektir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tahfîf' kelimesinin, bir yükü veya zorluğu azaltma anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki olumsuz kullanımı, inkar edenlerin çektikleri azabın şiddetinden hiçbir şekilde kurtulamayacaklarını, azabın sürekli ve değişmez bir şekilde üzerlerinde kalacağını vurgular. Bu, cehennemdeki çaresizliği ve umutsuzluğu derinleştirir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): A-z-b kökü, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve dolayısıyla acı vermek, işkence etmek anlamlarına gelir. 'Azâb', insanı rahatsız eden, acı veren her türlü cezayı ifade eder. Ayetteki 'azâbihâ' (cehennemin azabı) ifadesi, inkar edenlerin cehennemde karşılaşacakları fiziksel ve ruhsal acıların genel adıdır. Bu azap, sürekli ve şiddetlidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'azâb' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına isyan etmeleri durumunda verdiği cezayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'azâbihâ', cehennemin inkar edenlere uygulayacağı, hafifletilmeyecek ve sona ermeyecek olan şiddetli ve sürekli cezayı anlatır. Bu, ilahi adaletin bir tecellisidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): K-f-r kökünden türeyen 'kefûr' kelimesi, mübalağa sigası olup, çokça inkar eden, nankörlükte aşırıya giden kişiyi ifade eder. Ayetteki 'küllü kefûr' ifadesi, inkar ve nankörlükte ısrar eden her bireyin bu azaba müstahak olduğunu vurgular. Bu, sadece bir defalık bir inkar değil, sürekli ve bilinçli bir reddediş halidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'kefûr' kelimesinin 'küfr' kavramının yoğunlaşmış bir formu olduğunu belirtir. Bu, sadece inanmamakla kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın nimetlerine karşı sürekli bir nankörlük ve O'nun ayetlerini inatla reddetme durumunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu tür bir inkarın nihai ve şiddetli bir cezayı gerektirdiğini açıkça ortaya koyar.