Nisâ Sûresi 103. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kada (قضاء) kelimesi, bir işi tamamlamak, bitirmek, hükmetmek ve yerine getirmek gibi anlamlara gelir. Ayetteki 'قضيتم الصلاة' ifadesi, namazı eda edip bitirmek, yani kılmak anlamındadır. Bu, namazın farzının yerine getirilmesi ve tamamlanmasıdır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kada (قضاء) fiili, burada 'eda etmek' ve 'bitirmek' manasındadır. Namazın tamamlanması, yani kılınması kastedilmektedir. Savaş durumunda dahi namazın terkedilmeyip, imkanlar dahilinde eda edilmesi gerektiğine işaret eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Zikr (ذكر), hatırlamak, anmak ve dile getirmek demektir. Ayetteki 'اذكروا الله' ifadesi, namazın dışında da Allah'ı sürekli olarak, farklı hallerde (ayakta, oturarak, yan yatarak) anmanın önemini vurgular. Bu, kalbin ve dilin Allah ile meşgul olmasıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zikr (ذكر) kavramı, Kur'an'da sadece hatırlamak değil, aynı zamanda Allah'ın varlığını, kudretini ve emirlerini sürekli olarak bilincinde tutmak anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, savaş gibi zorlu durumlarda bile Allah'a olan bağlılığın ve O'nu anmanın devamlılığını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İtmi'nan (اطمئنان), kalbin sükûnete ermesi, korkunun ve endişenin gitmesi, güven ve huzur bulmasıdır. Ayetteki 'إذا اطمأننتم' ifadesi, savaş veya tehlike durumunun sona erip, emniyet ve huzurun geri gelmesi halini anlatır. Bu durumda namazın tam ve eksiksiz kılınması emredilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İtmi'nan (اطمئنان), bir şeyin yerleşmesi, sabitlenmesi ve kalbin rahatlamasıdır. Bu ayette, korku namazı kılındıktan sonra tehlikenin geçmesi ve normal şartlara dönülmesi durumunu ifade eder. Bu durumda namazın asıl şekliyle ikame edilmesi gerekir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İkame (إقامة) kelimesi, bir şeyi dosdoğru yapmak, hakkını vererek yerine getirmek anlamındadır. 'أقيموا الصلاة' ifadesi, namazı sadece kılmak değil, aynı zamanda rükünlerine, şartlarına ve adabına riayet ederek, tam bir huşu içinde eda etmek demektir. Emniyet hali geldiğinde namazın bu şekilde kılınması emredilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kur'an'da 'ikametü's-salât' (namazı ikame etmek) ifadesi, namazı sadece şeklen yerine getirmekten öte, onun ruhuna uygun, huşu içinde, vaktinde ve tüm şartlarına riayet ederek kılmayı ifade eder. Bu ayette, tehlike geçtikten sonra namazın bu tam ve kâmil haliyle eda edilmesi gerektiği vurgulanır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Kitab (كتاب) kelimesi, Kur'an'da 'yazılı hüküm', 'farz' ve 'kesinleşmiş emir' anlamlarında kullanılır. Ayetteki 'كتابا موقوتا' ifadesi, namazın müminler üzerine belirli vakitlerde farz kılınmış, kesinleşmiş bir yükümlülük olduğunu belirtir. Bu, namazın önemini ve bağlayıcılığını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kitab (كتاب) kavramı, Kur'an'da ilahi bir buyruk, değişmez bir yasa veya kesinleşmiş bir hüküm anlamını taşır. Namazın 'kitaben mevquten' olması, onun Allah tarafından belirlenmiş, zamanı ve şekli belli olan, müminler için kaçınılmaz bir görev olduğunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vakt (وقت) kelimesi, bir işin veya olayın gerçekleşmesi için belirlenmiş zaman dilimini ifade eder. 'موقوتا' ise, zamanı tayin edilmiş, belirli vakitlere bağlanmış demektir. Bu ayette namazın, müminler üzerine belirli vakitlerde (sabah, öğle, ikindi, akşam, yatsı) farz kılındığını vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Mevkut (موقوت), vakti belirlenmiş, zamanı tayin edilmiş demektir. Namazın 'kitaben mevquten' olması, onun rastgele değil, belirli zaman dilimleri içinde eda edilmesi gereken bir ibadet olduğunu gösterir. Bu, namazın disiplinini ve düzenini ortaya koyar.