Vemen ya'mel sû-en ev yazlim nefsehu śümme yestaġfiri(A)llâhe yecidi(A)llâhe ġafûran rahîmâ(n)
Kim bir kötülük yapar, yahut kendine zulmeder, sonra da Allah'tan bağışlama dilerse, Allah'ı çok bağışlayıcı ve çok merhamet edici bulur.
Kim bir kötülük işler, yahut nefsine zulmeder, sonra da Allah'tan bağışlanmasını dilerse, Allah'ı bağışlayıcı ve esirgeyici bulur.
Nisâ 110. ayet, insanın işlediği kötülükler ve kendine zulmetmesi durumunda Allah'tan bağışlanma dilemesinin önemini vurgular. Ayet, tövbe edenlerin Allah'ı bağışlayıcı ve merhametli bulacağını ifade ederek ilahi rahmetin genişliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Amel (عمل), irade ile yapılan her türlü fiil için kullanılır. Ayetteki 'yâ'mel sûen' (kötülük işler) ifadesi, kişinin bilinçli olarak kötü bir eylemi gerçekleştirmesini ifade eder. Bu, sadece bir düşünce değil, somut bir fiili işaret eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Amel (عمل) ile fiil (فعل) arasındaki farka dikkat çeker. Amel, genellikle iradeye dayalı ve kasıtlı eylemler için kullanılırken, fiil daha geneldir. Ayetteki kullanımı, kişinin kendi iradesiyle kötülüğü seçip yapmasını vurgular.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sû' (سوء), hem maddi hem de manevi anlamda kötü olan her şeyi kapsar. Ayetteki 'yâ'mel sûen' ifadesi, kişinin başkalarına veya kendine zarar veren, şer olan bir fiili işlemesini anlatır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sû' (سوء), insanı üzen, kederlendiren, hoş olmayan her şeydir. Ayetteki bağlamda, bu, Allah'ın hoşnut olmadığı, günah niteliğindeki her türlü kötü fiili ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Sû' (سوء) kavramının Kur'an'daki kullanımının, sadece ahlaki bir kötülüğü değil, aynı zamanda bunun getireceği olumsuz sonuçları ve ilahi gazabı da ima ettiğini belirtir. Ayetteki 'sûen' ifadesi, kişinin işlediği günahın hem kendisi hem de ahiret için kötü bir netice doğuracağını gösterir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olmadığı yere koymak, haksızlık etmek demektir. Ayetteki 'yazlim nefsehû' (kendine zulmeder) ifadesi, kişinin günah işleyerek aslında kendi nefsine zarar verdiğini, onu helake sürüklediğini mecazi bir anlatımla ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulüm (ظلم), hakkı çiğnemek, haddi aşmak ve bir şeyi olması gereken yerden başka bir yere koymaktır. 'Nefsine zulmetmek', kişinin Allah'ın emirlerine karşı gelerek kendi ruhuna ve ahiretine zarar vermesi, onu azaba müstahak kılması anlamındadır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zulüm (ظلم) kavramının Kur'an'da sadece başkalarına yapılan haksızlıkları değil, aynı zamanda kişinin Allah'a karşı gelerek kendi nefsine yaptığı haksızlığı da ifade ettiğini belirtir. Bu, insanın kendi fıtratına ve yaratılış gayesine aykırı davranmasıdır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İstiğfar (استغفار), günahların örtülmesini ve affedilmesini talep etmektir. Aslı 'ğafr' (örtmek) kökünden gelir. Ayetteki 'yestağfiri' ifadesi, kişinin işlediği kötülük veya zulümden sonra pişmanlık duyarak Allah'tan günahlarının bağışlanmasını ve üzerinin örtülmesini samimiyetle istemesini ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İstiğfar (استغفار) kelimesinin 'sin-te' (است) harfleriyle talep anlamı kazandığını belirtir. Yani, Allah'tan mağfiret talep etmek demektir. Ayetteki kullanımı, kişinin aktif olarak Allah'a yönelip O'ndan af dilemesini vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ğafûr (غفور), Allah'ın sıfatlarından olup, günahları çokça bağışlayan, örten demektir. Ayetteki 'ğafûran' ifadesi, Allah'ın bağışlayıcılığının sonsuzluğunu ve genişliğini vurgular; tövbe eden kulun günahlarını affedeceğini bildirir.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Ğafûr (غفور) isminin, Allah'ın kullarının günahlarını örtme ve affetme konusundaki kemalini ifade ettiğini belirtir. Bu, sadece günahı affetmekle kalmayıp, aynı zamanda onu açığa çıkarmamak ve kulun itibarını korumak anlamına gelir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rahîm (رحيم), Allah'ın sıfatlarından olup, kullarına karşı çok merhametli, şefkatli ve acıyan demektir. Ayetteki 'rahîmen' ifadesi, Allah'ın bağışlamasının sadece bir affetme eylemi olmadığını, aynı zamanda derin bir merhamet ve şefkatle gerçekleştiğini gösterir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rahîm (رحيم) isminin, Allah'ın rahmetinin sürekli ve kapsamlı olduğunu ifade ettiğini belirtir. Bu, tövbe eden kulun sadece affedilmekle kalmayıp, aynı zamanda ilahi rahmet ve lütufla muamele göreceğini vurgular.
Nisâ Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
(110) (Ve men ya'mel suen ev yazlim nefsehu sümme yestağfirillahe yecidillahe Ğafuren Rahîmâ;)
“Kim bir kötülük işler, yahut nefsine zulmeder, sonra da Allah'tan bağışlanmasını dilerse, Allah'ı bağışlayıcı ve esirgeyici bulur.”