Nisâ Sûresi 12. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Nisâ 12Cüz 4 · Sayfa 79

Nisâ Sûresi 12. Âyet

النساء

Velekum nisfu mâ terake ezvâcukum in lem yekun lehunne veled(un)(c) fe-in kâne lehunne veledun felekumu-rrubu'u mimmâ terakn(e)(c) min ba'di vasiyyetin yûsîne bihâ ev deyn(in)(c) velehunne-rrubu'u mimmâ teraktum in lem yekun lekum veled(un)(k) fe-in kâne lekum veledun felehunne-śśumunu mimmâ teraktum(c) min ba'di vasiyyetin tûsûne bihâ ev deyn(in)(k) ve-in kâne raculun yûraśu kelâleten evi-mraetun velehu eḣun ev uḣtun felikulli vâhidin minhumâ-ssudus(u)(c) fe-in kânû ekśera min żâlike fehum şurakâu fî-śśuluś(i)(c) min ba'di vasiyyetin yûsâ bihâ ev deynin ġayra mudâr(rin)(c) vasiyyeten mina(A)llâh(i)(k) va(A)llâhu ‘alîmun halîm(un)

Eğer çocukları yoksa, karılarınızın geriye bıraktıklarının yarısı sizindir. Eğer çocukları varsa, bıraktıklarının dörtte biri sizindir. (Bu paylaştırma, ölen karılarınızın) yaptıkları vasiyetlerin yerine getirilmesi, yahut borçlarının ödenmesinden sonradır. Eğer sizin çocuğunuz yoksa, bıraktığınızın dörtte biri onlarındır. Eğer çocuğunuz varsa, bıraktığınızın sekizde biri onlarındır. (Yine bu paylaştırma) yaptığınız vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borçlarınızın ödenmesinden sonradır. Eğer kendisine varis olunan bir erkek veya bir kadının evladı ve babası olmaz ve bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa, ona altıda bir düşer. Eğer (kardeşler) birden fazla olurlarsa, üçte birde ortaktırlar. (Bu paylaştırma varislere) zarar vermeksizin yapılan vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borcun ödenmesinden sonra yapılır. (Bütün bunlar) Allah'ın emridir. Allah, hakkıyla bilendir, halimdir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)

Nisâ Suresi'nin 12. ayeti, miras hukukunun temel prensiplerini, özellikle eşler ve kelâle mirasçıları arasındaki paylaşımları detaylandırır. Ayet, vasiyet ve borçların miras taksiminden önceki önceliğini vurgulayarak, adaletli bir paylaşım mekanizması sunar.

1نِصْفُn-s-f

Kök:ن ص ف—Bir şeyin tam yarısı, eşit olarak ikiye bölünmüş kısmı.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nıfs (نصف), bir şeyin iki eşit parçasından biridir. Ayette, eşlerin çocukları olmadığında, vefat eden eşin bıraktığı malın yarısının diğer eşe ait olacağını ifade eder. Bu, miras paylaşımında belirlenmiş kesin bir orandır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Nıfs (نصف), bir bütünün iki eşit parçaya ayrılmasıyla oluşan her bir parçadır. Ayetteki kullanımı, miras hukukunda belirli bir payın, yani malın yarısının, belirli şartlar altında mirasçıya intikal edeceğini gösterir.

2تَرَكَt-r-k

Kök:ت ر ك—Bir şeyi geride bırakmak, vefat ettikten sonra mal veya mülk bırakmak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Terake (ترك), bir kimsenin vefatından sonra geride bıraktığı mal ve mülkü ifade eder. Ayette, ölen eşlerin bıraktığı mirasın paylaşımından bahsedilirken bu fiil kullanılmıştır, mirasın kaynağını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Terake (ترك) fiili, mecazi olarak bir şeyin geride bırakılması, terk edilmesi anlamına gelir. Miras bağlamında ise, ölen kişinin ardında bıraktığı mal varlığına işaret eder ve bu malın mirasçılar arasında taksim edileceğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'terk' kavramının Kur'an'da genellikle bir şeyden vazgeçme veya geride bırakma anlamında kullanıldığını belirtir. Miras ayetlerinde ise, ölen kişinin dünyevi varlıklarını geride bırakması ve bunların mirasçılara intikal etmesi durumunu ifade eder.

3وَلَدٌw-l-d

Kök:و ل د—Çocuk, evlat; ister erkek ister kız olsun, soyu devam ettiren nesil.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Veled (ولد), hem erkek hem de kız çocukları kapsayan genel bir isimdir. Ayette, eşlerin miras paylarının çocuklarının olup olmamasına göre değiştiğini belirtmek için kullanılmıştır, miras hukukunda çocuk sahibi olmanın önemini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Veled (ولد), doğan her şeyi ifade eder, ancak Kur'an'da genellikle insan çocukları için kullanılır. Bu ayette, miras paylarının belirlenmesinde kilit bir faktör olarak, ölen kişinin neslini temsil eden çocukları ifade eder.

4وَصِيَّةٍw-s-y

Kök:و ص ي—Vasiyet, bir kimsenin ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği emir veya talimat.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Vasiyet (وصية), bir kişinin ölümünden sonra malının veya işlerinin nasıl idare edileceğine dair yaptığı tavsiye veya emirdir. Ayette, mirasın taksiminden önce vasiyetin yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek, vasiyetin miras hukukundaki önceliği vurgulanır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Vasiyet (وصية), bir kimsenin ölümünden sonra geçerli olmak üzere yaptığı bağış veya talimattır. Ayette, mirasın paylaştırılmasından önce vasiyetin yerine getirilmesi şartı, İslam hukukunda vasiyetin bağlayıcılığını ve önceliğini gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, vasiyet kavramının Kur'an'da hem Allah'ın emirleri hem de insanların ölüm sonrası düzenlemeleri için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, mirasın dağıtımından önce ölen kişinin son arzularının (vasiyetinin) yerine getirilmesi gerektiğini ifade eder.

5دَيْنٍd-y-n

Kök:د ي ن—Borç, bir kimsenin başkasına ödemekle yükümlü olduğu mali sorumluluk.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Deyn (دين), bir kimsenin zimmetinde olan ve ödenmesi gereken mali yükümlülüktür. Ayette, mirasın taksiminden önce vasiyet gibi borçların da ödenmesi gerektiği belirtilerek, borçların miras hukukundaki önceliği vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Deyn (دين), bir kimsenin başkasına karşı olan mali sorumluluğudur. Ayetteki kullanımı, mirasın paylaştırılmasından önce ölen kişinin borçlarının ödenmesinin zorunluluğunu ifade eder, bu da mirasçıların haklarından önce gelir.

6كَلَالَةًk-l-l

Kök:ك ل ل—Kelâle, miras bırakanın çocuğu ve babası olmayan kimse; yani ne usulü ne de fürûu olan kişi.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Kelâle (كلالة), miras bırakanın ne çocuğu ne de babası olması durumudur. Bu durumda miras, yan kollardan (kardeşler, amcalar vb.) mirasçılara intikal eder. Ayette, bu özel miras durumunun hükmü açıklanmaktadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kelâle (كلالة), bir kişinin soy ağacının uç noktası, yani ne yukarıdan (baba) ne de aşağıdan (çocuk) bir mirasçısının olmaması halidir. Ayette, bu durumdaki mirasın nasıl paylaştırılacağı belirtilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kelâle (كلالة), bir kimsenin ne asıl (baba, dede) ne de fer' (çocuk, torun) mirasçısının bulunmaması durumudur. Bu durumda miras, kardeşler gibi haşiye (yan) mirasçılara geçer. Ayet, bu özel miras durumunun hükümlerini detaylandırır.

Nisâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(12) (Ve leküm nısfü ma tereke ezvacüküm in lem yekün lehünne veledün, fein kâne lehünne veledün felekümür rubüu mimma terekne min ba'di vasıyyetin yusıyne Biha ev deyn* ve lehünner rübüu mimma terektüm in lem yekün leküm veledün, fein kâne leküm veledün felehünnes sümünü mimma terektüm min ba'di vasıyyetin tusune Biha ev deyn* ve in kâne recülün yuresü kelaleten evimraetün ve lehu ehun ev uhtün feli külli vahıdin minhümes südüs* fein kânu eksere min zâlike fehüm şürekaü fîs sülüsi min ba'di vasıyyetin yusa Biha ev deynin ğayra mudarr* vasıyyeten minellah* vAllahu Alîmun Halîm;)

“Eğer hanımlarınızın çocukları yoksa, bıraktıkları mirasın yarısı sizindir. Şâyet bir çocukları varsa o zaman mirasın dörtte biri sizindir. Bu paylar, ölenin vasiyeti yerine getirildikten ve varsa, borcu ödendikten sonra verilir. Eğer siz çocuk bırakmadan ölürseniz, geriye bıraktığınız mirasın dörtte biri hanımlarınızındır. Şâyet çocuklarınız varsa o zaman bıraktığınız mirasın sekizde biri hanımlarınızındır. Bu paylar, yaptığınız vasiyetler yerine getirilip ve varsa borcunuz ödendikten sonra verilir. Eğer ölen bir erkek veya kadının çocuğu ve babası bulunmadığı halde kelâle olarak (yan koldan) mirasına konuluyor ve kendisinin bir erkek veya kızkardeşi bulunuyorsa, bunlardan herbirinin miras payı terekenin altıda biridir. Eğer mevcut olan kardeşler bundan daha çok iseler, bu takdirde kardeşler mirasın üçte birini zarara uğratılmaksızın aralarında eşit olarak taksim ederler. Bu paylar ölenin vasiyeti yerine getirilip ve varsa borcu ödendikten sonra verilir. Bunlar, Allah tarafından bir emirdir. Allah her şeyi bilen ve halkettiklerine çok yumuşak davranandır.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)