Nisâ Sûresi 34. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavm (قوم) kelimesinden türeyen 'kavvâm' (قوّام), bir işin idaresini üstlenen, onu ayakta tutan ve koruyan kişi anlamına gelir. Ayetteki 'kavvâmûn' ifadesi, erkeklerin kadınların işlerini idare eden, onların geçimini temin eden ve onları koruyan kişiler olduğunu belirtir. Bu, sadece bir üstünlük değil, aynı zamanda bir sorumluluk ve yükümlülüktür.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kavvâmûn' kelimesini 'kayyımûn' (kayyumlar) olarak açıklar. Bu, erkeklerin kadınların işlerini üstlenen, onların ihtiyaçlarını karşılayan ve onları gözeten kişiler olduğu anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, bu durum erkeklerin aile içindeki liderlik ve sorumluluk rolünü ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kavvâm' kavramının Kur'an'da 'bir şeyi ayakta tutan, sürdüren, koruyan' anlamında kullanıldığını belirtir. Nisâ 34'teki 'kavvâmûn' ifadesi, erkeklerin aile birliğini ayakta tutma, kadınların geçimini sağlama ve onları koruma görevini üstlendiğini gösterir. Bu, sadece bir otorite değil, aynı zamanda bir 'bakım ve gözetim' sorumluluğudur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fadl (فضل), bir şeyin diğerinden daha fazla veya daha iyi olmasıdır. 'Faddale' (فضّل) fiili ise bir şeyi diğerine üstün kılmak, ona fazilet vermek anlamına gelir. Ayetteki 'bima faddalallahu ba'dahum ala ba'd' ifadesi, Allah'ın erkeklere bazı özellikler ve sorumluluklar yükleyerek onları kadınlara göre belirli alanlarda üstün kıldığını belirtir. Bu üstünlük, genellikle fiziksel güç, geçim sağlama ve aile reisliği gibi alanlarda tezahür eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fadl, bir şeyin diğerine göre artması ve fazlalık göstermesidir. 'Faddale' fiili, Allah'ın hikmeti gereği bazı insanlara veya gruplara diğerlerinden farklı özellikler ve yetenekler bahşetmesini ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu, erkeklere aile reisliği ve geçim sorumluluğu gibi görevler için uygun nitelikler verilmesini anlatır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kânitât' kelimesini 'mutî'ât' (itaatkârlar) olarak açıklar. Bu, kadınların Allah'ın emirlerine ve kocalarına karşı itaatkar olmaları gerektiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, 'sâlihât' kadınların temel özelliklerinden biri olarak zikredilir ve aile içi uyumu sağlamadaki rollerini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kunût (قنوت), sürekli itaat ve boyun eğme anlamına gelir. 'Kânitât' (قانتات) ise Allah'a ve kocalarına karşı sürekli ve gönülden itaat eden kadınları ifade eder. Bu, sadece bir emir değil, aynı zamanda bir içsel bağlılık ve teslimiyet halidir. Ayette, bu vasıf 'sâlihât' kadınların erdemlerinden biri olarak sunulur.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kunût' kelimesinin Kur'an'da hem Allah'a karşı huşu içinde itaat hem de eşe karşı saygılı ve uyumlu olma anlamlarında kullanıldığını belirtir. Nisâ 34'teki 'kânitât' ifadesi, kadınların hem dini vecibelerinde hem de aile hayatında kocalarına karşı gösterdikleri gönüllü itaati ve uyumu kapsar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nüşûz'u (نشوز) 'irtifâ' (yükselme, başkaldırma) olarak açıklar. Kadının kocasının otoritesine karşı gelmesi, ona itaatsizlik etmesi ve görevlerini yerine getirmemesi durumudur. Ayetteki 'tahâfûne nüşûzehunne' ifadesi, bu tür bir başkaldırı belirtileri görüldüğünde alınacak tedbirleri işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nüşûz (نشوز), bir şeyin yerinden yükselmesi ve çıkmasıdır. Kadın için kullanıldığında, kocasının haklarına riayet etmemesi, ona karşı gelmesi ve yatağını terk etmesi gibi durumları ifade eder. Bu, aile düzenini bozan bir itaatsizlik halidir.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'nüşûz'u kadının kocasının haklarını yerine getirmemesi, ona karşı gelmesi ve yatağını terk etmesi olarak tanımlar. Bu, evlilik birliğinin temelini sarsan bir davranış olup, ayette bu duruma karşı kademeli tedbirler önerilmektedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Va'z (وعظ), bir kişiye iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak suretiyle kalbini yumuşatmaktır. 'Fa'izûhunne' (فعظوهنّ) emri, nüşûz belirtileri gösteren kadınlara öncelikle sözlü olarak nasihatte bulunulması, onlara Allah'ın emirleri ve ailevi sorumlulukları hatırlatılarak doğru yola dönmelerinin sağlanması gerektiğini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'va'z'ı 'tezkîr' (hatırlatma) olarak açıklar. Bu, kadına Allah'ın haklarını, kocasının haklarını ve aile içindeki görevlerini hatırlatarak onu uyarmak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, bu, nüşûz durumunda başvurulacak ilk ve en yumuşak tedbirdir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'darb' (ضرب) kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'vadribûhunne' (واضربوهنّ) ifadesi, nüşûz durumunda başvurulacak son çare olarak, kadına zarar vermeyecek, iz bırakmayacak şekilde hafifçe vurmayı ifade eder. Amaç, kadını itaatsizlikten vazgeçirmek ve aile düzenini korumaktır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Darb (ضرب) kelimesi, bir şeyi bir şeye çarpmak anlamına gelir ve birçok farklı bağlamda kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, 'öğüt verme' ve 'yatakta yalnız bırakma' gibi tedbirlerden sonra, kadını ıslah etme amacı güden, şiddet içermeyen, sembolik bir eylem olarak anlaşılmalıdır. Amaç, kadını incitmek değil, onu uyarmaktır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'darb' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve bu ayetteki kullanımının, 'öğüt verme' ve 'yatakta yalnız bırakma' gibi diğer tedbirlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Bu, fiziksel bir şiddet eylemi olmaktan ziyade, kadını itaatsizlikten caydırmaya yönelik sembolik ve son çare bir uyarı olarak yorumlanmalıdır.