Nisâ Sûresi 94. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (إيمان), emniyet (أمن) kökünden gelir ve kalbin tasdikiyle birlikte güven ve huzur bulmayı ifade eder. Ayetteki 'âmenû' (ءَامَنُوا۟) ifadesi, Allah'a ve O'nun hükümlerine tam bir teslimiyetle inanan, bu inancın gereği olarak da belirli sorumlulukları üstlenen kişileri tanımlar. Bu bağlamda, müminler, Allah'ın emirlerine uymakla yükümlü olanlardır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman kavramı, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah ile insan arasında kurulan bir güven ilişkisini ve bu güvene dayalı bir teslimiyeti ifade eder. 'Âmenû' hitabı, bu güven ilişkisi içinde olanlara yöneliktir ve onlardan belirli ahlaki ve hukuki davranışları sergilemelerini bekler. Ayetteki kullanımı, müminlerin kendi aralarındaki ve diğer insanlarla olan ilişkilerinde bu güvenin ve teslimiyetin bir yansıması olarak dikkatli olmaları gerektiğini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Arapçada 'darabe fi'l-ard' (ضرب في الأرض) ifadesi, yeryüzünde yolculuk yapmak, sefere çıkmak anlamına gelir. Ayetteki 'darabtum fî sebîlillâh' (ضَرَبْتُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ) ifadesi, mecazi olarak Allah yolunda cihada çıkmak, savaşmak veya genel olarak Allah'ın rızası için bir amaç uğruna yolculuk etmek anlamındadır. Burada, müminlerin bir amaç için hareket halinde olmaları durumunda dikkatli olmaları gerektiği vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Darabe (ضرب) fiili, Arapçada çok geniş anlamlara sahip bir kelimedir. 'Darabe fi'l-ard' (ضرب في الأرض) terkibi, özellikle bir yerden başka bir yere gitmek, yolculuk etmek manasına gelir. Ayetteki 'fî sebîlillâh' (Allah yolunda) kaydıyla birlikte kullanılması, bu yolculuğun dini bir amaç taşıdığını, genellikle savaş veya ilim tahsili gibi hayırlı bir gaye için yapıldığını gösterir. Bu bağlamda, müminlerin bu tür yolculuklarda karşılaşacakları durumlara karşı uyanık olmaları gerektiği belirtilir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Tebeyyün (تَبَيُّن), bir şeyin açıklığa kavuşması, netleşmesi ve şüphenin ortadan kalkması anlamına gelir. Ayetteki 'fetebeyyenû' (فَتَبَيَّنُوا۟) emri, müminlerin bir durumla karşılaştıklarında aceleci davranmayıp, olayın iç yüzünü, gerçek mahiyetini iyice araştırmalarını, delillerle açıklığa kavuşturmalarını ve ancak ondan sonra hüküm vermelerini gerektirir. Özellikle savaş gibi hassas durumlarda bu, can güvenliği açısından hayati öneme sahiptir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Beyân (بيان) kökünden türeyen tebeyyün (تَبَيُّن), bir şeyin açık ve net hale gelmesi, şüphe ve belirsizliğin giderilmesi demektir. Kur'an'da bu kelime, özellikle hüküm vermeden önce dikkatli olmayı, bilgiye dayalı hareket etmeyi ve zan ile amel etmekten kaçınmayı öğütler. Ayetteki 'fetebeyyenû' (فَتَبَيَّنُوا۟) emri, müminlere, bir kişinin mümin olup olmadığına dair aceleci hükümler vermeden önce, onun niyetini ve durumunu iyice araştırmalarını, yani gerçeği ortaya çıkarmalarını emreder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Tebeyyün, sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda edinilen bilginin doğruluğunu teyit etmek ve şüpheye mahal bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturmaktır. Bu ayetteki kullanımı, özellikle savaş ortamında düşman zannedilen bir kişinin barış teklifini veya İslam'a yönelişini iyi anlamak, yanlış bir yargıyla haksız yere canına kıymaktan kaçınmak için derinlemesine bir inceleme yapma zorunluluğunu ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Selâm (سلام), barış, esenlik ve güvenlik anlamına gelir. Aynı zamanda İslam dininin adıdır ve teslimiyet manasını da içerir. Ayetteki 'elka ileykumu's-selâm' (أَلْقَىٰٓ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَـٰمَ) ifadesi, size barış teklif eden, teslimiyetini bildiren veya İslam'a girdiğini söyleyen kişi demektir. Bu durumda, müminlerin bu beyana karşı ihtiyatlı olmaları, ancak düşmanca bir tavır sergilememeleri gerektiği vurgulanır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Selâm (سلام) kelimesi, hem maddi hem manevi esenlik ve güvende olmayı ifade eder. Kur'an'da sıkça geçen bu kelime, aynı zamanda bir kişinin İslam'ı kabul ettiğini veya barışçıl niyetini beyan etme şekli olarak da kullanılır. Ayetteki bağlamda, 'selâm' ifadesi, düşman zannedilen bir kişinin barışçıl niyetini veya İslam'a girdiğini gösteren bir işaret olarak algılanmalı ve bu beyana karşı aceleci bir şekilde 'mümin değilsin' denilmemesi gerektiği belirtilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ganîme (غنيمة), düşmandan savaş yoluyla elde edilen mal anlamına gelir. Ancak Kur'an'da daha geniş bir anlamda, Allah'ın lütfuyla elde edilen her türlü kazanç ve fayda için de kullanılır. Ayetteki 'meğânimu kesîra' (مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ) ifadesi, dünya hayatının geçici menfaatlerine tamah etmek yerine, Allah katında çok daha büyük ve kalıcı ödüllerin, yani ahiret nimetlerinin bulunduğunu vurgular. Bu, müminleri maddi çıkarlar peşinde koşmaktan alıkoyarak, daha yüce hedeflere yönelmeye teşvik eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Ganimet (غنيمة), bir çaba sonucunda elde edilen fayda ve kazançtır. Ayetteki 'feindallâhi meğânimu kesîra' (فَعِندَ ٱللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ) ifadesi, müminlerin dünya hayatının geçici ve sınırlı kazançlarına (عرض الدنيا) aldanmamaları gerektiğini, zira Allah katında çok daha değerli, kalıcı ve bol ganimetlerin (ödüllerin) bulunduğunu belirtir. Bu, müminlere, Allah'ın rızasını ve ahiret mükafatını öncelik vermeleri gerektiğini hatırlatır.