Mü'min Sûresi 31. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'دأب' kelimesinin aslen 'devamlı ve yorucu iş' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'دأب قوم نوح' ifadesi, Nuh kavminin sürekli olarak peygamberlerini yalanlama ve isyan etme adetini, bu adetlerinin sonucunda başlarına gelen helakı ifade eder. Yani onların alışkanlık haline getirdikleri kötü fiiller ve bu fiillerin getirdiği akıbet kastedilmektedir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'دأب' kelimesini 'adet' ve 'hal' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Nuh, Ad ve Semud kavimlerinin peygamberlerine karşı takındıkları tavırların ve bu tavırların neticesinde yaşadıkları durumların bir benzerinden bahsedilmektedir. Onların 'işleri' ve 'halleri' yani peygamberleri yalanlama ve isyan etme alışkanlıkları ve bunun sonucunda başlarına gelenler kastedilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'دأب' kelimesinin 'adet, şan, hal, iş' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, geçmiş kavimlerin peygamberlere karşı sergiledikleri tutumların ve bu tutumların yol açtığı felaketlerin bir 'benzeri'nden korkulduğunu belirtir. Bu, onların kötü adetlerinin ve bu adetlerin getirdiği sonuçların bir özeti gibidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'قوم' kelimesinin aslen 'ayakta duran topluluk' anlamına geldiğini ve daha sonra 'insan topluluğu' için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'قوم نوح', 'قوم عاد' ve 'قوم ثمود' ifadeleri, her bir peygamberin tebliğde bulunduğu ve kendilerine özel bir akıbetin tayin edildiği belirli insan topluluklarını ifade eder. Bu topluluklar, peygamberlerini yalanlamalarıyla öne çıkmışlardır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'kavm' kelimesinin genellikle belirli bir peygamberin muhatap olduğu, ortak bir kaderi paylaşan ve genellikle peygamberlerine karşı çıkan toplulukları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, bu kavimlerin peygamberleri yalanlama 'adeti' ve bunun sonucunda uğradıkları helak ile ilişkilidir, bu da onların ortak kaderini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'irade' kelimesinin 'bir şeyi talep etmek, ona yönelmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وما الله يريد ظلما للعباد' ifadesi, Allah'ın kullarına zulmetme gibi bir niyetinin, isteğinin veya arzusunun olmadığını kesin bir dille ifade eder. Bu, Allah'ın adaletinin ve kullarına karşı merhametinin bir beyanıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'irade'nin bir şeyin gerçekleşmesini talep etmek ve ona meyletmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'Allah zulüm dilemez' ifadesi, Allah'ın fiillerinin adalet ve hikmet üzere olduğunu, O'nun zatına zulmün asla yakışmadığını ve kullarına haksızlık yapma gibi bir isteğinin olamayacağını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zulüm' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ait olduğu yerden başka yere koymak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'وما الله يريد ظلما للعباد' ifadesi, Allah'ın kullarına karşı herhangi bir haksızlık yapmayı, onlara hak etmedikleri bir cezayı vermeyi veya onların haklarını çiğnemeyi dilemediğini ifade eder. Allah'ın cezalandırması, kulların kendi fiillerinin bir sonucudur, O'nun zulmü değildir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'zulüm' kavramının genellikle Allah'ın adaletine zıt bir eylem olarak ele alındığını ve Allah'ın asla zulmetmeyeceğinin sıkça vurgulandığını belirtir. Ayetteki 'Allah kullara zulüm dilemez' ifadesi, Allah'ın mutlak adaletini ve kullarına karşı olan merhametini pekiştirir; geçmiş kavimlerin helakının kendi fiillerinin bir sonucu olduğunu ima eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'zulüm' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve 'haksızlık, haddi aşma, şirk' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kullarına karşı herhangi bir haksızlık yapma niyetinde olmadığını, aksine onların kendi fiilleriyle kendilerine zulmettiklerini vurgular. Allah'ın cezalandırması, adaletin bir gereğidir, zulüm değildir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesinin 'köle, kul' anlamına geldiğini ve 'ibadet'in de 'kul olma hali' olduğunu belirtir. Ayetteki 'لِّلْعِبَادِ' ifadesi, Allah'ın yarattığı ve kendisine kulluk etmesi gereken tüm insanları kapsar. Allah'ın bu kullarına zulüm dilememesi, O'nun yaratıcı olarak kullarına karşı olan merhametini ve adaletini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'abd' kelimesinin 'itaat eden, boyun eğen' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'لِّلْعِبَادِ' ifadesi, Allah'ın yarattığı ve kendisine boyun eğmesi gereken tüm insanlara yönelik bir vurgudur. Allah'ın onlara zulüm dilememesi, onların kendi iradeleriyle yaptıkları seçimlerin sonuçlarına katlanacaklarını, ancak Allah'ın onlara haksızlık yapmayacağını belirtir.