Mü'min Sûresi 62. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mü'min 62Cüz 24 · Sayfa 474

Mü'min Sûresi 62. Âyet

غافر

Żâlikumu(A)llâhu rabbukum ḣâliku kulli şey-in lâ ilâhe illâ hu(ve)(s) fe-ennâ tu/fekûn(e)

İşte her şeyin yaratıcısı olan Rabbiniz Allah! O'ndan başka hiçbir ilah yoktur. Durum bu iken nasıl oluyor da (haktan) döndürülüyorsunuz?

Mü'min Suresi 62. ayet, Allah'ın yaratıcılığını ve birliğini vurgulayarak, insanların bu hakikatten nasıl yüz çevirdiğini sorgulamaktadır. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan 'yaratıcı Rab' ve 'ilah' kavramları üzerinden, şirkin anlamsızlığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1رَبُّكُمْr-b-b

Kök:ر ب ب—Sizin Rabbiniz, yani sizi terbiye eden, besleyen, yöneten ve sahip olan varlık.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rabb kelimesi, 'terbiye etmek, ıslah etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, yaratma, rızık verme, terbiye etme ve sahip olma gibi tüm ilahi sıfatları kapsar. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini ve onları her an gözetip yönettiğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rab, 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi' anlamlarına gelir. Allah Teâlâ için kullanıldığında, O'nun her şeyin sahibi, yöneticisi ve terbiye edicisi olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, muhatapların yaratılış ve varoluş süreçlerindeki Allah'a olan bağımlılıklarını hatırlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'Rab' kavramı, sadece 'sahip' veya 'efendi' olmaktan öte, 'yaratıcı, besleyici, koruyucu ve yönetici' anlamlarını içerir. Bu ayette 'Rabbiniz' denilerek, Allah'ın insanlarla olan özel ve sürekli ilişkisi, onların hayatlarındaki merkezi rolü vurgulanır.

2خَـٰلِقُh-l-q

Kök:خ ل ق—Yaratıcı, yoktan var eden, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getiren.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Halk (yaratmak), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmek demektir. 'Hâlık' ise, bu fiili gerçekleştiren, yani her şeyi bir ölçüye göre yaratan ve şekillendirendir. Ayette 'külli şey'in (her şeyin) yaratıcısı' denilerek, Allah'ın yaratıcılığının kapsamlılığı ve sınırsızlığı ifade edilir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Halk, bir şeyi takdir etmek ve onu meydana getirmektir. Kur'an'da 'hâlık' kelimesi, Allah'ın eşsiz ve benzersiz yaratma gücünü ifade eder. Bu ayette, Allah'ın her şeyi yaratan tek varlık olduğu vurgulanarak, O'nun dışındaki varlıklara tapınmanın anlamsızlığına işaret edilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Halk, bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmektir. Allah'ın 'Hâlık' olması, O'nun her şeyi bir hikmet ve düzen içinde, örneksiz ve benzersiz bir şekilde yarattığını gösterir. Ayetteki 'hâliku külli şey'in' ifadesi, Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve bu yaratıcılıkta ortağı olmadığını açıkça belirtir.

3إِلَـٰهَe-l-h

Kök:أ ل ه—Tapınılan, ibadet edilen, kendisine yönelinen ve sevilen varlık.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İlah, 'ibadet edilen, kendisine sığınılan, sevilen ve yüceltilen' anlamlarına gelir. Kelimenin kökünde 'hayran olmak, şaşırmak' anlamı da vardır, zira akıllar O'nun azametinde hayran kalır. Ayetteki 'lâ ilâhe illâ hû' (O'ndan başka ilah yoktur) ifadesi, tevhidin özünü teşkil eder ve ibadetin yalnızca Allah'a has olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): İlah, 'ibadet edilen, kendisine yönelinen, sevgi ve tazimle bağlanılan' varlıktır. Allah'ın 'ilah' olması, O'nun kulları tarafından en yüce sevgi ve saygıyla ibadet edilmeye layık tek varlık olduğunu gösterir. Ayetteki nefy ve ispat (lâ ilâhe illâ hû) ile Allah'ın birliği kesin bir dille ifade edilir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ilah' kavramı, sadece 'tanrı' anlamına gelmez; aynı zamanda 'ibadet edilen, kendisine boyun eğilen, mutlak otorite sahibi' varlık demektir. Bu ayette 'lâ ilâhe illâ hû' ifadesi, Allah'ın mutlak birliğini ve O'ndan başka hiçbir varlığın ibadete layık olmadığını kesin bir şekilde ortaya koyar.

4تُؤْفَكُونَe-f-k

Kök:أ ف ك—Gerçekten saptırılmak, döndürülmek, haktan yüz çevirtilmek.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Efek (ifk), bir şeyi asıl yönünden çevirmek, saptırmak demektir. 'Tü'fekûn' kelimesi, 'nasıl saptırılıyorsunuz, haktan nasıl döndürülüyorsunuz' anlamındadır. Ayette, Allah'ın yaratıcılığı ve birliği bu kadar açıkken, insanların nasıl olup da başka yönlere saptıklarına dair bir hayret ve kınama ifadesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İfk, bir şeyi asıl yönünden çevirmek, yalan ve iftira atmak anlamlarına gelir. Burada 'tü'fekûn' fiili, 'gerçekten nasıl döndürülüyorsunuz, haktan nasıl saptırılıyorsunuz' manasındadır. Ayet, Allah'ın apaçık delillerine rağmen insanların tevhidden şirke yönelmesini bir sapma olarak nitelendirir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İfk, bir şeyi asıl yönünden çevirmek ve onu tersine döndürmektir. 'Tü'fekûn' kelimesi, pasif yapısıyla, insanların kendi iradeleriyle veya dış etkenlerle haktan nasıl döndürüldüklerini ifade eder. Ayetteki soru edatı 'fâ ennâ' ile birlikte, bu sapmanın ne kadar şaşırtıcı ve mantıksız olduğu vurgulanır.

Mü'min (Ğâfir) Sûresi

Âyet rububiyet mertebesi âyetlerindendir.

Allah (c.c.) esmâ-i ilahiyye zuhurları olan külli eşyanın halk edicisi ve onu nûru ile aydınlatıp zuhura çıkarandır. Ondan başka bir ilah yoktur. Bu eşya kendi varlığından zuhura getiriştir. Eşya O’nun ef’ali ilahiyede zuhurundan başa bir şey değildir. Bu âlem aynasında bu görüntüler yansıma olarak hem aynıdır, O’nun görüntüsüdür, hem gayrıdır kendilerinden bir varlıkları yoktur. Yaratma denilen şeyin hakikati olsa idi. Yarattığı eşyayı başka bir sahadan alması gerekecek ve o sahalarında bir ilahı olacak ve anlaşmazlık ve çatışma çıkacaktı. Haşa bu muhaldir. Nasıl mistik yunan tanrılarının durumunu düşünürsek süreli birbiri ile anlaşmazlık halindedir. Ortak koşulan inanışlarlardan başka bir hale kişiyi götürmez. Onun için şeyiet müspet ve menfi olarak değerlendirilsin. Cemal ve Celal esmâlarının zuhurundan başka bir şey değildir. O da Allah (c.c.) esmâsına bağlıdır ve füyüzatlarını oradan alır. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku