Mü'min Sûresi 76. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mü'min 76Cüz 24 · Sayfa 475

Mü'min Sûresi 76. Âyet

غافر

Udḣulû ebvâbe cehenneme ḣâlidîne fîhâ(s) febi/se meśvâ-lmutekebbirîn(e)

Onlara, "Ebedi kalmak üzere cehennem kapılarından girin. Büyüklük taslayanların yeri ne kötüdür!" (denir).

Bu ayet, cehennem ehlinin akıbetini ve bu akıbetin temelinde yatan kibir ve büyüklük taslama fiilini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Özellikle 'cehennem', 'halidîn' ve 'mütekebbirîn' kavramları, Kur'an'ın ahiret tasavvurunu ve ahlaki değerlerini yansıtan merkezi unsurlardır.

1ٱدْخُلُوٓا۟d-h-l

Kök:د خ ل—Bir yere girmek, dahil olmak anlamındadır ve burada cehenneme girmeyi emretmektedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Duhûl (دخول), bir şeyin içine girmek, dahil olmak demektir. Ayetteki 'udhulû' emri, cehenneme zorunlu ve kesin bir girişi ifade eder, bu da azabın kaçınılmazlığını vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Duhûl, bir mekâna veya duruma intikal etmeyi ifade eder. Burada cehennem kapılarından içeri girmek, azabın başlangıcını ve içine düşülen kötü durumu belirtir.

2جَهَنَّمَc-h-n-m

Kök:ج ه ن م—Ahiretteki azap yurdunun özel ismidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cehennem (جهنم), ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olmakla birlikte, Kur'an'da genellikle derinlik, karanlık ve şiddetli azapla ilişkilendirilir. Ayetteki kullanımı, kibirlenenlerin nihai ve korkunç durağını belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Cehennem, Kur'an'da 'ateş' (nâr) kavramıyla yakından ilişkilendirilen, günahkarların cezalandırılacağı yerdir. Izutsu, cehennemin sadece fiziksel bir azap yeri olmadığını, aynı zamanda ilahi gazabın ve adaletin tecelligahı olduğunu belirtir. Bu ayetteki cehennem, mütekebbirlerin hak ettiği sonu temsil eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Cehennem, derin çukur anlamına gelen 'cehennem' kelimesinden türemiştir ve azabın şiddetini ve derinliğini ifade eder. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın emirlerine karşı gelenlerin ve özellikle kibirlenenlerin son durağı olarak kullanılır.

3خَـٰلِدِينَh-l-d

Kök:خ ل د—Ebediyen kalmak, sonsuzluk anlamındadır ve cehennemde kalışın süresini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hulûd (خلود), bir şeyin bozulmadan, değişmeden uzun süre kalmasıdır. Kur'an'da 'hâlidîn' kelimesi, cennet veya cehennemde ebediyen kalmayı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, mütekebbirlerin cehennemdeki azabının kesintisiz ve sonsuz olacağını vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hulûd, bir yerde sürekli ikamet etmek, ayrılmamak demektir. Ayetteki 'hâlidîn' ifadesi, cehennem ehlinin oradan asla çıkamayacağını, azabın kalıcı olduğunu mecazi bir anlatımla pekiştirir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hulûd kavramı, Kur'an'ın ahiret inancının temel taşlarından biridir. Izutsu, bu kavramın, yapılan amellerin karşılığının mutlak ve nihai olduğunu gösterdiğini belirtir. 'Hâlidîn' ifadesi, kibirlenenlerin cehennemdeki durumunun geri dönülmezliğini ve sonsuzluğunu vurgular.

4مَثْوَىٰs-v-y

Kök:ث و ي—İkamet edilen yer, durak, yurt anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mesvâ (مثوى), bir kimsenin ikamet ettiği, yerleştiği yerdir. Ayetteki 'mesvâ' kelimesi, cehennemin mütekebbirler için bir durak, bir yurt olduğunu ifade eder. Bu, onların oraya yerleşip kalacaklarını ve başka bir yere gidemeyeceklerini gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mesvâ, 'sevâ' kökünden türemiş olup, bir şeyin yerleştiği, karar kıldığı mekânı ifade eder. Burada cehennemin, kibirlenenler için kötü bir yerleşim yeri olduğunu, onların oraya layık görüldüğünü belirtir.

5ٱلْمُتَكَبِّرِينَk-b-r

Kök:ك ب ر—Büyüklük taslayanlar, kibirlenenler anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kibr (كبر), kişinin kendisini başkalarından üstün görmesi, büyüklük taslamasıdır. 'Mütekebbir' (متكبر), bu sıfatı taşıyan kişidir. Ayetteki 'mütekebbirîn' ifadesi, Allah'a ve insanlara karşı büyüklük taslayan, haddini aşan kimseleri tanımlar ve onların cehennemdeki kötü akıbetini açıklar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kibr, Kur'an'da en şiddetli kınanan ahlaki kusurlardan biridir. Izutsu, kibrin, insanın kendi nefsini Allah'ın üstünde görmesi veya O'nun emirlerine karşı gelmesi anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette 'mütekebbirîn', ilahi adaletin tecellisine muhatap olan, Allah'ın büyüklüğünü inkar eden veya küçümseyenleri ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Tekebbür (تكبر), kişinin kendisini başkalarından büyük görmesi, hakkı kabul etmemesi ve insanlara karşı üstünlük taslamasıdır. 'Mütekebbirîn', bu kötü ahlakı benimseyenlerdir. Ayetteki kullanımı, onların cehennemdeki kötü sonlarının, bu ahlaki kusurlarının bir sonucu olduğunu gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kibr, Kur'an'da genellikle şirk ve inkârla birlikte anılan, insanın kendini ilahi otoritenin üzerinde görme eğilimidir. 'Mütekebbirîn' kelimesi, bu eğilimi davranışlarına yansıtan, kibir ve gururla hareket eden kişileri ifade eder ve onların ahiretteki cezasının temel nedenini oluşturur.

Mü'min (Ğâfir) Sûresi

Muhyiddin ibn-i arabi hazretleri cehennemde uzun sürelerde sonra “cıbır otu” biteceğini söylemektedir. Bundanda oranın şartlarına kalanların alaşacağına ve onlar için olağan geleceğine işaret olabilir. “Ebedi” denilen kavram bizlerin aklıyla anlaşılabilecek bir şey değildir. Bu ebediyet bellirli bir uzun zamanları ifade etmektedir. Hakk ise ebedin, ebedidir. Burada bahsedilen bu sonsuz ebed içinde, ebed olması muhtemel olarak değerlendirilmektedir.

Cehennem kapıları ise Aziz, Cabbar, Mütekebbir, kapılarıdır. Nefsi emmarenin hayal ve vehimi içinde yaşayanlar bu kapılardan girecektir. Mütekebbir ise hakikati ilahi kendi nefsi istikametinde kullanıp ilahlık iddaa edip büyüklenendir, yeri ne kötüdür. Denilmektedir. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku