Zuhruf Sûresi 24. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cîm-yâ-elif kökünden türeyen 'câe' fiili, bir şeyin bir yerden başka bir yere intikal etmesi veya bir haberin ulaşması anlamına gelir. Ayetteki 'ci'tukum' ifadesi, peygamberin Allah'tan aldığı vahyi insanlara ulaştırması, onlara yeni bir bilgi ve yol sunması bağlamında kullanılmıştır. Bu, sadece fiziksel bir gelişi değil, aynı zamanda manevi bir tebliği de ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'câe' fiilinin Kur'an'da bazen 'getirmek, sunmak' anlamında mecazi olarak kullanıldığını belirtir. Burada peygamberin 'size getirdim' demesi, onlara yeni bir din veya daha doğru bir yol teklif etmesi anlamındadır. Bu, atalarının yolundan farklı, daha üstün bir hakikatin sunuluşunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hâ-dâl-yâ kökünden türeyen 'hüdâ', doğru yolu bulmak, rehberlik etmek ve hakikate ulaşmak anlamlarını taşır. 'Ehdâ' ise ism-i tafdîl olup, 'daha doğru, daha isabetli' demektir. Ayetteki kullanımı, peygamberin getirdiği dinin, ataların takip ettiği yoldan daha üstün, daha mükemmel ve hakikate daha yakın olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hüdâ' kavramının Kur'an'da genellikle 'doğru yol, ilahi rehberlik' anlamında kullanıldığını belirtir. 'Ehdâ' ise bu rehberliğin en mükemmel ve en doğru biçimini ifade eder. Ayette, peygamberin getirdiği mesajın, ataların geleneksel inançlarından daha üstün bir hidayet kaynağı olduğu vurgulanarak, eski ile yeni arasındaki nitelik farkına dikkat çekilir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hüdâ'nın Allah'tan gelen doğru yolu, hakikati ve kurtuluşu ifade ettiğini belirtir. 'Ehdâ' formu ise, bu hidayetin en mükemmel ve en açık şekli olduğunu gösterir. Ayetteki bağlamda, peygamberin getirdiği dinin, ataların inançlarına kıyasla mutlak doğru ve en iyi yol olduğu iddia edilmektedir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Vâv-cîm-dâl kökünden türeyen 'vecede' fiili, bir şeyi bulmak, elde etmek veya bir durumla karşılaşmak anlamına gelir. Ayetteki 'vecedtüm aleyhi âbâeküm' ifadesi, ataların belirli bir inanç veya yaşam tarzı üzerinde bulunması, yani onların bu yolu takip etmesi ve sonraki nesillerin de bunu miras alması anlamında kullanılmıştır. Bu, bir geleneğin devamlılığını ve atalara bağlılığı vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'vecede' fiilinin Kur'an'da bazen 'bir şeyi bir hal üzere bulmak, onu öylece benimsemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Burada, inkarcıların atalarını belirli bir din veya inanç üzerinde bulmaları ve bu durumu sorgulamadan kabul etmeleri kastedilir. Bu, taklitçiliği ve sorgulamadan kabullenmeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Elif-bâ-vâv kökünden türeyen 'eb' kelimesi, baba anlamına gelir. 'Âbâ' ise bunun çoğuludur ve sadece biyolojik babaları değil, aynı zamanda ataları, önceki nesilleri ve onların miras bıraktığı kültürel, dini ve sosyal değerleri de kapsar. Ayette, inkarcıların atalarının yoluna körü körüne bağlılığı eleştirilmektedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'âbâ' kavramının Kur'an'da genellikle 'ataların geleneği' veya 'ataların dini' bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu kavram, genellikle peygamberlerin getirdiği yeni mesaja karşı bir direnç noktası olarak ortaya çıkar. Ayette, inkarcıların atalarının yolunu, peygamberin getirdiği 'daha doğru' yola tercih etmeleri, bu kavramın merkezi rolünü gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kâf-fâ-râ kökünden türeyen 'küfr', bir şeyi örtmek, gizlemek ve nankörlük etmek anlamlarına gelir. 'Kâfirûn' ise bu fiili işleyen, yani hakkı örten, inkar eden kimselerdir. Ayette, peygamberin getirdiği ilahi mesajı ve hidayeti bile bile reddeden, ona karşı çıkan kişileri ifade eder. Bu, sadece inanmamak değil, aynı zamanda hakikati örtbas etme eylemini de içerir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'küfr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, ancak temelinde 'hakikati reddetme, nankörlük etme' anlamının yattığını belirtir. Ayetteki 'kâfirûn' ifadesi, peygamberin getirdiği 'daha doğru' yola rağmen, atalarının yoluna bağlı kalarak ilahi mesajı bilinçli olarak reddedenleri tanımlar. Bu, bir karşı çıkış ve inkarcılık durumudur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'küfr'ün lügatte bir şeyi örtmek olduğunu, şer'i anlamda ise Allah'ın birliğini, peygamberliğini veya dinin temel esaslarını inkar etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'kâfirûn' ifadesi, peygamberin getirdiği vahyi ve hidayeti açıkça reddeden, ona inanmayan ve bu inkarını dile getiren kişileri ifade eder.