Feżerhum yeḣûdû ve yel'abû hattâ yulâkû yevmehumu-lleżî yû'adûn(e)
Bırak onları, tehdit edildikleri güne kavuşana kadar, (batıl inançlarına) dalsınlar ve (dünya hayatlarında) oynayadursunlar.
Şimdi sen bırak onları, tehdit edildikleri günlerine kavuşuncaya kadar batıla dalsınlar oynasınlar.
Zuhruf Suresi 83. ayet, inkarcıların dünya hayatındaki tutumlarını ve ahirette karşılaşacakları akıbeti tasvir etmektedir. Ayet, onların boş işlerle meşguliyetlerini ve vaat edilen güne kadar sürecek olan gafletlerini vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'havd' kelimesinin asıl anlamının suya dalmak olduğunu belirtir. Mecazi olarak ise, bir işe veya söze dalmak, özellikle de batıl ve faydasız şeylere girmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'yahûdû' ifadesi, inkarcıların hakikatten yüz çevirip batıl inanç ve eylemlere dalmalarını ifade eder.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'havd' kelimesini 'sözde derinleşmek, bir konuya dalmak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, inkarcıların dünya işlerine ve batıl sözlere dalıp ahireti unutmalarını mecazi bir dille anlatır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'havd' kavramının Kur'an'da genellikle 'boş ve faydasız konuşmalara dalmak, hakikatten uzaklaşmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de, inkarcıların ahiret gerçeğini göz ardı ederek dünya meşgalelerine kendilerini kaptırmalarını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'la'b' kelimesini 'ciddi olmayan, faydasız ve eğlence amaçlı eylem' olarak tanımlar. Ayetteki 'yel'abû' ifadesi, inkarcıların dünya hayatını bir oyun ve eğlence yeri olarak görüp, ahiret için hazırlık yapmamalarını, ciddiyetsiz tutumlarını vurgular.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'la'b' kelimesinin 'oyun, eğlence, faydasız iş' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, inkarcıların dünya hayatını bir oyun gibi algılayarak, ahiretin ciddiyetinden gafil olmalarını ifade eder.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'la'b' kelimesinin Kur'an'da genellikle dünya hayatının geçiciliğini ve aldatıcılığını vurgulamak için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'yel'abû' ifadesi, inkarcıların dünya hayatının geçici zevklerine kapılıp ahireti ihmal etmelerini sembolize eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'mülâkât' kelimesinin 'karşılaşmak, bir araya gelmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yülâkû' ifadesi, inkarcıların kendilerine vaat edilen kıyamet günüyle karşılaşacaklarını, o güne ulaşacaklarını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'lıkâ'' kelimesinin 'iki şeyin bir araya gelmesi' anlamına geldiğini ve hem maddî hem de manevî karşılaşmalar için kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'yülâkû' ifadesi, inkarcıların kaçınılmaz olarak kıyamet günüyle yüzleşeceklerini, o günün gerçekliğiyle karşılaşacaklarını vurgular.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'lıkâ'' kelimesinin 'bir şeyle yüzleşmek, ona erişmek' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayette, inkarcıların kendilerine vaat edilen azap günüyle karşılaşacaklarını, o güne erişeceklerini ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'yevm' kelimesinin 'güneşin doğuşundan batışına kadar olan zaman dilimi' olduğunu, ancak Kur'an'da mecazi olarak 'belirli bir zaman dilimi, olayların yaşandığı bir dönem' anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yevmehum' ifadesi, inkarcılara vaat edilen kıyamet gününü, hesap ve ceza gününü ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'kıyamet günü, hesap günü' gibi özel ve önemli zaman dilimlerini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette de, inkarcıların karşılaşacakları kaçınılmaz ahiret gününü işaret eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'va'd' kelimesinin hem hayır hem de şer için kullanılabileceğini, yani hem müjde hem de tehdit anlamı taşıyabileceğini belirtir. Ayetteki 'yû'adûn' ifadesi, inkarcılara vaat edilen azap gününü, yani tehdit edilen kıyamet gününü ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'va'd' kelimesinin 'bir şeye söz vermek' anlamına geldiğini ve genellikle hayır için kullanıldığını, ancak 'î'âd' (tehdit) kelimesinin ise şer için kullanıldığını belirtir. Ancak Kur'an'da 'va'd' kelimesi bazen tehdit anlamında da gelir. Bu ayetteki 'yû'adûn' ifadesi, inkarcılara yönelik bir tehdit ve uyarı niteliğindedir; onlara vaat edilen azap gününü hatırlatır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'va'd' kavramının Kur'an'da hem olumlu (müminlere cennet vaadi) hem de olumsuz (inkarcılara azap vaadi) anlamlarda kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'yû'adûn' ifadesi, inkarcıların alay ettikleri ve inanmadıkları ahiret azabının kendilerine vaat edildiğini, yani kaçınılmaz olduğunu belirtir.
Zuhruf Sûresi
Âyet-i kerime uluhiyet mertebesinden, risalet mertebesine hitaptır.
Muhammediyet mertebesine, uluhiyet mertebesinden gelen hitap; Sen hayal ve vehimi bilgiler ile nefsi emmarenin batıl yaşantısının oyununa dalanları kendilerine verilen mühlet içinde endi haline bırak denilmektedir. (Murat Derûni)