Duhân Sûresi 42. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Duhân 42Cüz 25 · Sayfa 498

Duhân Sûresi 42. Âyet

الدخان

İllâ men rahima(A)llâh(u)(c) innehu huve-l'azîzu-rrahîm(u)

Yalnız, Allah'ın yardım ettiği kimseler bunların dışındadır. Şüphesiz O, mutlak güç sahibidir, çok merhamet edendir.

Duhân Suresi'nin 42. ayeti, Allah'ın rahmetinin istisnai ve kurtarıcı gücünü vurgulamaktadır. Ayet, Allah'ın 'Azîz' (mutlak güç sahibi) ve 'Rahîm' (çok merhametli) isimleri üzerinden, O'nun kudretinin ve merhametinin birleşimini ve bu birleşimin kulları üzerindeki etkisini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1رَّحِمَr-h-m

Kök:ر ح م—Allah'ın bir kimseye acıması, şefkat göstermesi ve onu bağışlamasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rahmet' kelimesinin özünde incelik ve şefkat olduğunu belirtir. Allah'tan gelen rahmetin ise, O'nun kullarına yönelik ihsanı ve lütfu olduğunu, bu ayette de Allah'ın azabından kurtulacak olanların, O'nun özel rahmetine mazhar olanlar olduğunu ifade eder. (el-Müfredât, s. 347)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'rahime' fiilinin burada 'Allah'ın bağışladığı, affettiği' anlamında kullanıldığını, yani ilahi bir lütuf ve kurtuluşun ifadesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'men rahime' ifadesi, Allah'ın merhametinin bir sonucu olarak azaptan istisna tutulanları işaret eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 216)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel niteliklerinden biri olduğunu ve O'nun yaratıcılığının ve koruyuculuğunun bir tezahürü olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'rahime' fiili, Allah'ın azabından kurtuluşun ancak O'nun aktif merhametiyle mümkün olduğunu gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 121)

2ٱللَّهُe-l-h

Kök:أ ل ه—Yaratıcı, rızık veren, ibadet edilen ve mutlak güç sahibi olan tek varlık.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Allah' isminin, tüm ilahi sıfatları kendinde toplayan, özel ve yüce bir isim olduğunu belirtir. Bu ayette 'Allah' ismi, merhamet eden ve aziz olan kudretin kaynağı olarak zikredilmiştir. (el-Müfredât, s. 89)

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'Allah' isminin, zat-ı ilahiyeye mahsus, hiçbir şeye benzemeyen ve tüm kemal sıfatlarını içeren bir isim olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, merhamet ve kudretin yegane sahibi olarak O'nu işaret eder. (el-Külliyyât, s. 101)

3ٱلْعَزِيزُa-z-z

Kök:ع ز ز—Mutlak galip, yenilmez, şerefli ve kudret sahibi olan.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Azîz' kelimesinin 'güçlü, galip, yenilmez' anlamlarına geldiğini ve Allah için kullanıldığında, O'nun mutlak kudretini, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın azabından ancak O'nun kudretiyle merhamet ettiklerinin kurtulabileceğini vurgular. (el-Müfredât, s. 556)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Azîz' isminin, Allah'ın izzet ve şeref sahibi olduğunu, O'na ulaşılamayacağını ve O'nun her şeye galip olduğunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın merhametinin, O'nun mutlak kudretinden kaynaklandığına işaret eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 4, s. 100)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'Azîz' isminin Kur'an'da Allah'ın mutlak gücünü ve yenilmezliğini ifade eden önemli bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayette, 'Azîz' isminin 'Rahîm' ismiyle birlikte zikredilmesi, Allah'ın kudretinin merhametle birleştiğini ve bu birleşimin kurtuluşun anahtarı olduğunu gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 132)

4ٱلرَّحِيمُr-h-m

Kök:ر ح م—Çok merhametli, kullarına sürekli lütuf ve ihsanda bulunan.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rahîm' isminin, 'Rahmân' isminden daha özel bir merhameti ifade ettiğini, Allah'ın müminlere yönelik özel lütuf ve ihsanını gösterdiğini belirtir. Ayetteki 'Rahîm' ismi, Allah'ın azabından kurtuluşun, O'nun bu özel ve sürekli merhametinin bir sonucu olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 347)

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'Rahîm' isminin, Allah'ın kullarına olan merhametinin sürekliliğini ve genişliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'Azîz' ismiyle birlikte zikredilmesi, Allah'ın kudretinin merhametle tecelli ettiğini ve bu merhametin kurtuluş vesilesi olduğunu gösterir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 317)

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'Rahîm' isminin, Allah'ın merhametinin ahirette müminlere özel olarak tecelli edeceğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'Rahîm' ismi, Allah'ın azabından kurtulacak olanların, O'nun bu özel ve sürekli merhametine nail olacaklarını vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)

Duhân Sûresi

Rahmet-i İlahiyye, Fusûsül Hikem Süleyman Fassında 4 bölümde incelenmiştir.

1. Rahmet-i evvel, asl-ı evvel,

2. Asl-ı sânî yani ikinci asıl: Rahmet-i hâssa-i zâtiyyedir, hususen Zat’i Rahmettir.

3. Asl-ı sâlis yani üçüncüsü: Rahmet-i umumi Sıfat tecellisidir.

4. Asl-ı râbi' yani dördüncü asli Rahmet: Sıfati hususi Rahmettir.

Asl-ı sânî yani ikinci asıl: Rahmet-i hâssa-i zâtiyyedir, hususen Zat’i Rahmettir. Bu rahmet, Hakk'ın ba'zı kullarına muhabbet serlerinden olan ezeli lutfudur. Ve bu inayet için hiçbir sebeb ve vesilenin dahl ve te'sîri yoktur. Yani ikinci Rahmet; Rahmet-i Zati hususi Rahmettir ve bunun için hiçbir sebep vesilenin dahi tesiri yoktur, yani şu, şu şekilde oldu da bundan oldu diye hiçbir tesiri yoktur. Meselâ enbiyâ-i zî-şân (aleyhimü's-selâm) haklarında geçiş yapan onlara verilen ezeli inayet ezeli lütuf bu nevidir. Zîrâ onlardan hiçbir amel ve hizmet meydana çıkmadığı halde a'yân-ı sabiteleri ilm-i ilâhîde nübüvvetle sabit olmuştur. Bu Hakk’ın hususi olarak Zat’i itasıdır.

Allah (c.c.) zatından gelen rahim esmâsı ile ita olunmaktadır. (M.D.

Eserin tamamını oku