Câsiye Sûresi 30. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن), kalbin tasdiki ve güven duymasıdır. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, sadece sözlü ikrarı değil, aynı zamanda kalben tasdiki ve bu tasdikin gerektirdiği güveni ve teslimiyeti ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın vaadine güvenerek O'na teslim olanları anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutu'ya göre 'iman' (iman), Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir 'güven' ve 'emniyet' duygusudur. Ayetteki 'âmenû' kelimesi, Allah'a karşı duyulan bu derin güveni ve O'nun vaatlerine olan kesin inancı ifade eder ki bu, salih amellerin temelini oluşturur.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Salihât (صالحات), Kur'an'da 'iyi ve doğru olan şeyler' anlamında kullanılır. Ayetteki 'amelû's-salihât' ifadesi, imanla birlikte yapılan, hem dünya hem de ahiret için faydalı olan her türlü hayırlı işi kapsar. Bu, sadece ibadetleri değil, topluma faydalı olmayı da içerir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Salâh (صلاح), fesadın zıddıdır ve bir şeyin doğru, iyi ve faydalı olması anlamına gelir. 'Salihât' ise, şeriatın ve aklın iyi kabul ettiği, insan için faydalı olan her türlü fiili ifade eder. Ayetteki kullanımı, imanın pratik tezahürü olan, Allah rızası için yapılan tüm güzel işleri vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'salihât' kelimesinin Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. Bu kelime, sadece bireysel ibadetleri değil, aynı zamanda sosyal adaleti, iyiliği emretmeyi, kötülükten sakındırmayı ve genel olarak insanlığa faydalı olmayı da içerir. Ayetteki bağlamda, iman edenlerin hayatlarına yansıttıkları tüm olumlu davranışları ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Rahmet (رحمة), Allah'ın kullarına olan lütfu, ihsanı ve merhametidir. Ayetteki 'fî rahmetihî' ifadesi, iman edip salih amel işleyenlerin Allah'ın geniş rahmetine, cennetine ve mağfiretine dahil edileceğini belirtir. Bu, ilahi bir ödül ve bağışlamadır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rahmet, Allah'ın kullarına yönelik iyilik ve ihsanıdır. Ayette geçen 'rahmetihî' ifadesi, Allah'ın müminlere olan özel lütfunu, onları cennete koymasını ve onlara merhamet etmesini ifade eder. Bu, sadece affetmek değil, aynı zamanda onlara sonsuz nimetler bahşetmektir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel niteliklerinden biri olduğunu ve O'nun yaratılmışlara karşı duyduğu şefkat ve merhameti ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'rahmetihî' ifadesi, iman ve salih amelin karşılığında Allah'ın müminlere bahşedeceği nihai kurtuluş ve mutluluğun kaynağı olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fevz (فوز), arzu edilene ulaşmak ve istenmeyenden kurtulmaktır. Ayetteki 'el-fevz' kelimesi, iman ve salih amel sahiplerinin ahirette elde edecekleri en büyük başarıyı, yani cennete girmeyi ve cehennemden kurtulmayı ifade eder. Bu, nihai ve mutlak bir zaferdir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fevz, bir şeye ulaşmak ve ondan faydalanmaktır. Kur'an'da genellikle 'el-fevzu'l-azîm' (büyük kurtuluş) veya 'el-fevzu'l-mübîn' (apaçık kurtuluş) şeklinde kullanılır. Bu ayetteki 'el-fevzu'l-mübîn' ifadesi, iman ve salih amelin sonucunda elde edilecek olan cennet ve Allah'ın rızasının, şüphe götürmez bir başarı olduğunu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Mübîn (مبين), açıklayan, açıklığa kavuşturan ve kendisi apaçık olan demektir. Ayetteki 'el-fevzu'l-mübîn' ifadesi, iman ve salih amelin getireceği kurtuluşun, herkes tarafından anlaşılır, şüpheye yer bırakmayan ve kesin bir gerçek olduğunu belirtir. Bu kurtuluşun mahiyeti ve değeri açıktır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mübîn, hem açıklayıcı hem de kendisi açık olan anlamlarına gelir. 'El-fevzu'l-mübîn' terkibinde, kurtuluşun kendisinin apaçık olduğu, yani onun hakikati ve büyüklüğü konusunda hiçbir belirsizliğin bulunmadığı vurgulanır. Bu, Allah'ın vaadinin kesinliğini ve doğruluğunu pekiştirir.