Ahkâf Sûresi 5. âyetin işârî (bâtınî) tefsiri nedir?

### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri Allah'ı bırakıp da kıyâmet gününe kadar kendisine cevap veremeyecek şeylere yalvarandan daha sapık kim olabilir? Üstelik onlar, yapılan dualardan habersizdir. Bu âyet-i kerîme, şirkin mantıksal çıkmazını en çarpıcı biçimde gözler önüne serer. Tıpkı karanlık bir kuyuya doğru bağıran ve kendi sesinin yankısını cevap sanan kişi gibi, müşrikler de cansız putlara yalvarır ve bu yakarışın bir karşılığı olacağını zannederler. يَدْعُو (yed'û) kelimesi, nitekim Râgıb el-İsfehânî Hazretleri'nin el-Müfredât'ında beyân buyurduğu üzere, hem 'çağırmak, davet etmek' hem de 'ibadet etmek, tapmak' mânâlarını birlikte taşır. Bu âyette her iki anlam da canlıdır: Müşrikler putlarına hem dua ediyor hem de ibâdet ediyorlar — çifte bir dalâlet. إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ (ilâ yevmi'l-kıyâme) ifadesi, putların acizliğinin geçici değil ebedî olduğunu vurgular. Fîrûzâbâdî Hazretleri'nin

Ahkâf 5Cüz 26 · Sayfa 502

Ahkâf Sûresi 5. Âyet

الأحقاف

Önceki Ayet Sonraki Ayet

Sohbete sor

Vemen edallu mimmen yed'û min dûni(A)llâhi men lâ yestecîbu lehu ilâ yevmi-lkiyâmeti vehum ‘an du'â-ihim ġâfilûn(e)

Kim, Allah'ı bırakıp da, kıyamet gününe kadar kendisine cevap veremeyecek şeylere tapandan daha sapıktır? Oysa onlar, bunların tapınmalarından habersizdirler.

Allah'ı bırakıp kıyamete kadar kendilerine cevap veremeyecek varlıklara dua edenlerin sapkınlığı sorgulanır. Taptıkları şeyler, onların yakarışlarından habersizdir.

1يَدْعُوا۟D-A-V

Kök:د ع و—Çağırmak, yalvarmak, tapmak; burada Allah'tan başkasına ibadet etmek anlamında.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Du'â, bir şeyi kendine çekmek için ses çıkarmaktır. Kur'an'da hem 'çağırmak/davet etmek' hem de 'ibadet etmek/tapmak' anlamlarında kullanılır. Bu ayette ikinci anlam hakimdir: Allah'ın dışında tapınılan varlıklara yönelmek.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Kelime, 'çağırmak' ve 'tapmak' anlamlarını birlikte taşır. Ayette, müşriklerin putlarına hem dua ettikleri hem de onlara ibadet ettikleri ifade edilmektedir.

2ٱلْقِيَـٰمَةِQ-V-M

Kök:ق و م—Kıyamet, kalkış günü; insanların diriltilip hesap vermek üzere ayağa kalkacakları gün.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Kıyâme, 'kıyâm' (ayağa kalkmak) kökünden gelir. Kıyamet günü insanların kabirlerinden kalkıp Allah'ın huzurunda hesap vermek üzere toplanacakları gündür.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): 'İlâ yevmi'l-kıyâme' ifadesi, putların acizliğinin geçici değil, ebedi olduğunu vurgular. Dünyada da ahirette de onlardan bir fayda gelmeyecektir.

3غَـٰفِلُونَĞ-F-L

Kök:غ ف ل—Gafil olanlar, habersiz olanlar; taptıkları putların kendilerine edilen dualardan tamamen habersiz olduğu.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât): Gaflet, bir şeyin farkına varamamak veya dikkat etmemektir. Burada putların, kendilerine tapanların yakarışlarından tamamen habersiz olduğu bildirilir — zira onlar cansız, şuursuz varlıklardır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Gâfilûn isminin putlara nispet edilmesi, onların sadece cevap verememekle kalmayıp, duanın varlığından bile haberdar olmadıklarını gösterir. Bu, şirkin mutlak anlamsızlığını en çarpıcı biçimde ortaya koyar.

Ahkâf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

وَاِذَا حُشِرَ النَّاسُ كَانُوا لَهُمْ اَعْدَاءً وَكَانُوا بِعِبَادَتِهِمْ كَافِرٖينَ

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç