İn tu'ażżibhum fe-innehum ‘ibâduk(e)(s) ve-in taġfir lehum fe-inneke ente-l'azîzu-lhakîm(u)
"Eğer onlara azap edersen, şüphe yok ki onlar senin kullarındır. Eğer onları bağışlarsan, yine şüphe yok ki sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin.
"Eğer onlara azab edersen, onlar senin kullarındır, eğer onları bağışlarsan, şüphesiz sen daima üstünsün, hikmet sahibisin".
Mâide 118. ayet, Allah'ın azap etme ve bağışlama kudretini, kulları üzerindeki mutlak egemenliğini ve O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimlerinin tecellisini dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Ayet, ilahi iradenin sınırsızlığını ve hikmetini vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'azâb' kelimesinin kökenini 'tatlı suyu içmekten alıkoymak' (عذب الماء) veya 'acı, kötü tat' (عذب) ile ilişkilendirir. Kur'an'da ise 'canlıya acı veren, ıstırap çektiren her şey' olarak tanımlar. Bu ayette, Allah'ın kullarına yönelik cezalandırma eylemini ifade eder ki bu, ilahi adaletin bir tecellisidir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'azâb' kelimesini 'cezalandırma' ve 'acı verme' anlamında kullanır. Ayetteki 'tüazzibhum' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde kullarını cezalandırma kudretine sahip olduğunu, bu cezanın onların işledikleri günahlar karşılığında olacağını mecazi bir dille anlatır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesini 'boyun eğme, itaat etme ve zelil olma' anlamlarıyla açıklar. Allah'a nispet edildiğinde, 'ibadet' en yüce boyun eğme ve kulluk halidir. Ayetteki 'ibâdüke' ifadesi, insanların Allah'ın mülkünde olduğunu, O'nun yaratıkları ve O'na muhtaç olduklarını vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'köle' veya 'kul' olduğunu belirtir. Bu, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'nun iradesine tabi oluşunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kulları üzerindeki tam egemenliğini ve onların O'na ait olduğunu pekiştirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'gafr' kelimesinin 'örtmek' anlamına geldiğini ve 'mağfiret'in ise 'günahları örtmek ve affetmek' olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın kullarının günahlarını silmesi, onları cezalandırmaktan vazgeçmesi demektir. Ayetteki 'tağfir' fiili, Allah'ın affediciliğinin ve merhametinin bir göstergesidir.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'gafr' kökünün 'örtmek' ve 'korumak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi ve onu günahlarının kötü sonuçlarından korumasıdır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilediği takdirde kullarını affetme yetkisini ve bu yetkinin O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' isimleriyle ilişkisini vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'azîz' kelimesini 'güçlü, galip, yenilmez' olarak açıklar. Allah'ın 'el-Azîz' ismi, O'nun kudretinin ve üstünlüğünün mutlak olduğunu, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlama kudretinin, O'nun bu mutlak gücünden kaynaklandığını gösterir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'azîz' isminin 'kendisine ulaşılamayan, benzeri bulunmayan, her şeye galip gelen' anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın bağışlama yetkisinin, O'nun eşsiz ve yenilmez kudretinden geldiğini, dolayısıyla O'nun affının da mutlak ve şaşmaz olduğunu vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hakîm' kelimesini 'hikmet sahibi, her şeyi yerli yerinde yapan, sağlam ve doğru hüküm veren' olarak tanımlar. Allah'ın 'el-Hakîm' ismi, O'nun tüm fiillerinin bir hikmete dayandığını, her şeyin bir düzen ve amaç içinde olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bağışlamasının veya cezalandırmasının rastgele değil, mutlak bir hikmet ve adaletle gerçekleştiğini belirtir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hakîm' isminin 'hükmeden, hikmet sahibi olan, her şeyi yerli yerine koyan' anlamlarını taşıdığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' ismiyle birlikte zikredilmesi, O'nun kudretinin hikmetle birleştiğini, yani O'nun bağışlama veya azap etme eylemlerinin hem mutlak güç hem de derin bir bilgelik ve adaletle gerçekleştiğini gösterir.
Mâide Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
(118) (İn tüazzibhüm feinnehüm îbâduKE, ve in tağfir lehüm feinneKE entel Azîzül Hakîm;)
"Eğer onlara azâb edersen, onlar senin kullarındır, eğer onları bağışlarsan, şüphesiz sen daima üstünsün, hikmet sahibisin".