Mâide Sûresi 117. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 117Cüz 7 · Sayfa 127

Mâide Sûresi 117. Âyet

المائدة

Mâ kultu lehum illâ mâ emertenî bihi eni-'budû(A)llâhe rabbî verabbekum(c) vekuntu ‘aleyhim şehîden mâ dumtu fîhim(s) felemmâ teveffeytenî kunte ente-rrakîbe ‘aleyhim(c) veente ‘alâ kulli şey-in şehîd(un)

"Ben onlara, sadece bana emrettiğin şeyi söyledim: Benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah'a kulluk edin (dedim.) Aralarında bulunduğum sürece onlara şahit (ve örnek) idim. Ama beni içlerinden aldığında, artık üzerlerine gözetleyici yalnız sen oldun. Sen, her şeye hakkıyla şahitsin."

Bu ayet, Hz. İsa'nın kıyamet gününde Allah'a verdiği cevabı konu alır. Ayet, 'kulluk', 'şahitlik' ve 'gözetim' gibi temel kavramlar üzerinden tevhid inancını ve Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini vurgular. Dilbilimsel olarak, bu kavramların kök anlamları, ayetin teolojik mesajını derinleştirmektedir.

1قُلْتُk-v-l

Kök:ق و ل—Hz. İsa'nın Allah'a hitaben 'söyledim' anlamında kullandığı fiil.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavl (قول), bir düşüncenin veya ifadenin dil ile ortaya konulmasıdır. Ayetteki 'mâ kultu' (ما قلتُ), Hz. İsa'nın kendisine isnat edilen sözü reddederek, sadece Allah'ın emrettiklerini tebliğ ettiğini ifade etmesidir. Bu, sözün sorumluluğunu ve doğruluğunu vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kavl (قول) kelimesi, Kur'an'da bazen mecazi anlamda 'niyet' veya 'inanç' yerine de kullanılır. Ancak bu ayette, Hz. İsa'nın fiilen sarf ettiği sözleri ifade eder ve 'emrettin' fiiliyle birlikte, tebliğ görevini yerine getirdiğini gösterir.

2أَمَرْتَنِىe-m-r

Kök:أ م ر—Allah'ın Hz. İsa'ya 'emrettiği' şeyi ifade eden fiil.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Emr (أمر), bir şeyi yapmayı veya yapmamayı istemektir. Ayetteki 'emertenî' (أمرتني), Allah'ın Hz. İsa'ya tevhid inancını tebliğ etme ve sadece kendisine kulluk etme emrini verdiğini belirtir. Bu, Hz. İsa'nın tebliğinin kaynağının ilahi olduğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Emr (أمر), hem 'iş, durum' hem de 'emir, hüküm' anlamlarına gelir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın Hz. İsa'ya verdiği kesin ve bağlayıcı bir talimatı ifade eder. Hz. İsa'nın cevabı, bu emre sadık kaldığını vurgular.

3ٱعْبُدُوا۟a-b-d

Kök:ع ب د—Hz. İsa'nın insanlara 'kulluk edin' diye tebliğ ettiği emir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Abd (عبد) kökünden türeyen 'ibadet' (عبادة), Kur'an'da Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve itaat halini ifade eder. Bu ayette 'u'budû' (اعبدوا) emri, sadece Allah'a yönelmenin, O'nun rububiyetini tanımanın ve O'na boyun eğmenin gerekliliğini vurgular. Bu, tevhidin temelini oluşturur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İbadet (عبادة), en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'u'budû' (اعبدوا) emri, Hz. İsa'nın tebliğinin merkezinde Allah'a ortak koşmadan yalnızca O'na kulluk etme çağrısının olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu, şirkin reddidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Abd (عبد) kökü, 'kölelik, hizmetkarlık' anlamlarını taşır. İbadet, insanın Allah karşısındaki mutlak acizliğini ve O'na olan bağımlılığını idrak ederek, O'nun emirlerine tam bir teslimiyetle uymasıdır. Ayetteki 'u'budû' (اعبدوا), bu teslimiyetin pratik bir ifadesidir.

4شَهِيدًاş-h-d

Kök:ش ه د—Hz. İsa'nın kendi döneminde kavmi üzerine 'şahit' olduğunu ifade eden kelime.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şehâdet (شهادة), bir şeyi gözle görmek veya kesin bilgiye sahip olmak demektir. Şehîd (شهيد) ise, bu bilgiye sahip olan ve onu tasdik eden kişidir. Ayetteki 'şehîden' (شهيدًا), Hz. İsa'nın kendi kavminin inanç ve amellerine bizzat tanık olduğunu, onların tevhid üzere olup olmadıklarını bildiğini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Şehîd (شهيد) kelimesi, 'hazır bulunan, gören, bilen' anlamlarına gelir. Hz. İsa'nın 'küntü aleyhim şehîden' (كنتُ عليهم شهيدًا) ifadesi, onların arasında yaşadığı süre boyunca onların durumlarına vakıf olduğunu, tebliğini yerine getirdiğini ve onların buna nasıl karşılık verdiğini bildiğini gösterir.

5تَوَفَّيْتَنِىv-f-y

Kök:و ف ي—Allah'ın Hz. İsa'yı 'vefat ettirmesi' veya 'ruhen katına alması' anlamında kullanılan fiil.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vefât (وفاة), bir şeyi tam olarak almak, tamamlamak demektir. Kur'an'da genellikle 'ölüm' anlamında kullanılır, ancak bazen 'uyku' veya 'ruhun bedenden alınması' gibi farklı anlamlara da gelebilir. Bu ayetteki 'teveffeytenî' (توفيتني), Allah'ın Hz. İsa'yı yeryüzünden almasını ifade eder. Bu, onun fiziki ölümünü veya ruhunun semaya yükseltilmesini kapsayan geniş bir anlam taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Vefât (وفاة) kelimesi, Kur'an'da 'canı almak' anlamında kullanılır. 'Teveffeytenî' (توفيتني) ifadesi, Allah'ın Hz. İsa'nın ruhunu alarak onu kendi katına yükseltmesini anlatır. Bu, onun yeryüzündeki misyonunun sona erdiğini ve artık insanların gözetiminin Allah'a ait olduğunu belirtir.

6ٱلرَّقِيبَr-k-b

Kök:ر ق ب—Allah'ın, Hz. İsa'nın ayrılmasından sonra kavmi üzerine 'gözetleyici' olduğunu ifade eden isim.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rakîb (رقيب), bir şeyi dikkatle gözeten, koruyan ve denetleyen demektir. Ayetteki 'er-Rakîb' (الرقيب) ismi, Allah'ın Hz. İsa'nın kavmini, o ayrıldıktan sonra da sürekli olarak gözetlediğini, onların amellerini bildiğini ve her şeyden haberdar olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın ilminin ve kudretinin sonsuzluğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rakîb (رقيب), 'gözetleyen, bekleyen' anlamındadır. Allah'ın 'er-Rakîb' (الرقيب) olması, O'nun hiçbir şeyin kendisinden gizli kalmadığını, her an her şeyi kontrol ettiğini ve her şeye şahit olduğunu ifade eder. Bu ayette, Hz. İsa'nın ayrılmasından sonra kavminin durumunun Allah'ın gözetiminde olduğunu belirtir.

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(117) (Mâ kultü lehüm illâ ma emertenî Bihi enı'büdullahe Rabbî ve Rabbeküm* ve küntü aleyhim şehîden mâ dümtü fîhim* felemmâ teveffeytenî künte enter Rakîbe aleyhim* ve ente alâ külli şey'in Şehîd;)

"Ben onlara sadece, senin bana emrettiklerini söyledim. Benim ve sizin Rabbınız olan Allah'a kulluk edin, dedim. Aralarında olduğum müddetçe onlara şâhit idim, fakat sen beni vefat ettirince onları gözetleyen yalnız sen oldun. Sen herşeyi görensin.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(3)

TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları Kelime-i Dâvûdiyye Kelime-i Îseviyye