Mâide Sûresi 38. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 38Cüz 6 · Sayfa 114

Mâide Sûresi 38. Âyet

المائدة

Ve-ssâriku ve-ssârikatu fakta'û eydiyehumâ cezâen bimâ kesebâ nekâlen mina(A)llâh(i)(k) va(A)llâhu ‘azîzun hakîm(un)

Yaptıklarına bir karşılık ve Allah'tan caydırıcı bir müeyyide olmak üzere hırsız erkek ile hırsız kadının ellerini kesin. Allah, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

Maide Suresi 38. ayet, hırsızlık suçuna verilen cezayı ve bu cezanın hikmetini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'hırsızlık', 'kesme', 'ceza', 'ibret' ve 'Allah'ın sıfatları' gibi temel kavramlar üzerinden hukuki ve ahlaki bir mesaj sunar.

1وَٱلسَّارِقُs-r-q

Kök:س ر ق—Hırsızlık yapan erkek veya kadını ifade eder, malı gizlice ve haksız yere alan kişidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): S-r-q kökünden türeyen 'sarik', başkasının malını gizlice ve hile ile almayı ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu fiili işleyen faili belirtir ve cezanın konusunu oluşturur. (el-Müfredât, s. 407)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Sarık kelimesi, malı sahibinden habersizce ve gizlice almayı ifade eder. Ayetteki 've'l-sâriku ve's-sârikatu' ifadesi, hırsızlık fiilini işleyen erkek ve kadını kapsayıcı bir şekilde belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 170)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 's-r-q' kökü, genellikle ahlaki bir ihlal olarak ele alınır ve toplum düzenini bozan bir eylem olarak tanımlanır. Ayetteki hırsızlık kavramı, sadece maddi bir kayıp değil, aynı zamanda toplumsal güvenin zedelenmesi olarak da anlaşılmalıdır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 178)

2فَٱقْطَعُوٓا۟k-t-'-

Kök:ق ط ع—Bir şeyi ayırmak, kesmek veya birbirinden ayırmak anlamına gelir; ayette elin kesilmesi fiilini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): K-t-'- kökü, bir şeyi diğerinden ayırmak, kesmek demektir. Ayetteki 'faktau' fiili, hırsızlık suçuna karşılık olarak elin kesilmesi emrini ifade eder ve bu, cezanın fiziksel boyutunu vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 132)

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Kat' fiili, bir bütünün parçalarını birbirinden ayırmak anlamına gelir. Ayetteki 'ellerini kesin' ifadesi, hırsızlık fiilinin ciddiyetini ve bu fiile verilen ağır cezayı açıkça ortaya koyar. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 256)

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Kat' kelimesi, bir şeyi tamamen ayırmak, koparmak anlamındadır. Ayetteki kullanımı, hırsızlık suçunun caydırıcılığını sağlamak amacıyla uygulanan bir had cezası olarak anlaşılmalıdır. (Umdetü'l-Huffâz, c. 3, s. 145)

3جَزَآءًۢc-z-y

Kök:ج ز ي—Bir fiilin karşılığı, ödülü veya cezası anlamına gelir; ayette hırsızlık fiilinin karşılığı olan cezayı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-z-y kökü, bir fiilin karşılığını vermek, ödüllendirmek veya cezalandırmak anlamındadır. Ayetteki 'cezaen' kelimesi, hırsızlık fiilinin doğal ve ilahi bir karşılığı olarak belirlenen cezayı vurgular. (el-Müfredât, s. 197)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Ceza, yapılan bir işin karşılığıdır; iyi ise iyi, kötü ise kötü. Ayetteki 'cezaen' kelimesi, hırsızlık fiilinin kötü bir karşılığı olarak belirlenen had cezasını ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 36)

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kur'an'da 'ceza' kavramı, ilahi adaletin tecellisi olarak hem dünyevi hem de uhrevi karşılıkları ifade eder. Bu ayetteki 'cezaen', hırsızlık suçuna dünyevi bir karşılık olarak belirlenen cezayı belirtir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 112)

4نَكَـٰلًاn-k-l

Kök:ن ك ل—İbret verici ceza, caydırıcı ve başkalarına örnek teşkil eden bir azap anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): N-k-l kökü, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve ibret verici bir ceza ile başkalarını caydırmak anlamındadır. Ayetteki 'nekâlen' kelimesi, verilen cezanın sadece suçluyu değil, aynı zamanda diğer insanları da benzer suçları işlemekten alıkoyma amacını taşır. (el-Müfredât, s. 496)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nekâl, başkalarına ibret olması için verilen cezadır. Ayetteki 'nekâlen minallahi' ifadesi, bu cezanın Allah tarafından belirlendiğini ve caydırıcı bir nitelik taşıdığını vurgular. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 171)

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Nekâl, bir fiilin kötü sonucunu göstererek başkalarını ondan sakındıran şeydir. Ayetteki 'nekâlen' kelimesi, hırsızlık cezasının toplumsal bir ibret ve caydırıcılık unsuru olduğunu açıklar. (el-Külliyyât, s. 956)

5عَزِيزٌ'-z-z

Kök:ع ز ز—Üstün, güçlü, yenilmez ve her şeye galip gelen anlamına gelir; Allah'ın kudretini ifade eden bir sıfattır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): '-z-z kökü, güç, kuvvet ve üstünlük anlamlarını taşır. 'Azîz' ismi, Allah'ın mutlak gücünü, yenilmezliğini ve her şeye galip oluşunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, cezanın Allah tarafından belirlendiğini ve O'nun kudretinin bir tecellisi olduğunu gösterir. (el-Müfredât, s. 338)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Azîz, hiçbir şeyin kendisine galip gelemeyeceği, her şeye üstün olan demektir. Ayetteki 'Allah Azîz'dir' ifadesi, O'nun hükmünün kesinliğini ve bu hükmü uygulama gücünü vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 4, s. 12)

6حَكِيمٌh-k-m

Kök:ح ك م—Hikmet sahibi, her şeyi yerli yerince yapan, hükmü doğru ve sağlam olan anlamına gelir; Allah'ın ilim ve hikmetini ifade eden bir sıfattır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-k-m kökü, hükmetmek, yargılamak ve hikmet sahibi olmak anlamlarını içerir. 'Hakîm' ismi, Allah'ın her şeyi en doğru ve en uygun şekilde yarattığını, hükümlerinin hikmetli olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Hakîm' sıfatı, hırsızlık cezasının ardındaki ilahi hikmeti ve adaleti belirtir. (el-Müfredât, s. 257)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'Hakîm' sıfatı, Allah'ın sadece güçlü değil, aynı zamanda her eyleminde derin bir hikmet ve amaç taşıdığını gösterir. Bu ayetteki cezanın 'Hakîm' olan Allah tarafından belirlenmesi, bu cezanın rastgele değil, belirli bir hikmet ve adalet prensibine dayandığını vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 105)

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(38) (Ves sâriku vas sârikatü faktau eydiyehümâ cezâen Bi mâ kesebâ nekâlen minellah* vAllahu Azîzün Hakîm;)

“Hırsızlık eden erkek ve kadının, yaptıklarına karşılık Allah’dan bir cezâ olarak ellerini kesin. Allah daima üstündür, hikmet sahibidir.” Bâtıni olarak bakarsak, tasavvuf sohbetlerine kulak hırsızlığı yaparak oradan aldıklarını başkalarına satmasıdır. Yâni kendisi bu işlerin gerektirdiği fiilleri yapmadan, müntesibi olmadan bir şekilde elde ettiği bilgileri başkalarına satmaya kalkarsa ona mani olun ki bu işten elini ayağını çeksin. Bir şeyin tatbikatı yapılmadan anlatılırsa bu nakil olur ve burada yanılma payı yüksektir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5