Mâide Sûresi 82. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'adâvet' kelimesini 'haddini aşmak, tecavüz etmek' kökünden türeterek, düşmanlığın bir sınırı aşma ve haddi aşma hali olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Yahudilerin ve müşriklerin müminlere karşı beslediği düşmanlığın, normal sınırların ötesinde, aşırı bir nefret ve husumet olduğunu ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'adâvet' kelimesini 'düşmanlık' olarak açıklar ve bu ayetteki 'eşedde' (en şiddetli) kelimesiyle birlikte, bu düşmanlığın derecesinin yüksekliğini vurgular. Ayette, Yahudilerin ve müşriklerin müminlere karşı duyduğu düşmanlığın, diğer gruplara kıyasla daha keskin ve belirgin olduğunu belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'adâvet' kavramını Kur'an'daki 'düşmanlık' ve 'karşıtlık' anlamında inceler. Bu ayetteki kullanımı, Yahudilerin ve müşriklerin İslam'a ve müminlere karşı temel bir karşıtlık ve muhalefet içinde olduğunu, bunun sadece siyasi değil, aynı zamanda dini ve ideolojik bir düşmanlık olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'meveddet' kelimesini 'sevgi, dostluk ve arzu' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Hristiyanların müminlere karşı duyduğu sevginin, kalpten gelen bir yakınlık ve iyi niyet olduğunu, bu durumun onların diğer gruplardan ayrılmasını sağladığını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'meveddet' kelimesinin 'kalpte yerleşen sevgi' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, Hristiyanların müminlere karşı beslediği 'meveddet'in, yüzeysel bir ilişki değil, derin ve samimi bir sevgi ve dostluk olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'meveddet'in Kur'an'da genellikle 'karşılıklı sevgi ve dostluk' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'akrabahum meveddeten' ifadesi, Hristiyanların müminlere karşı duyduğu sevginin, diğer gruplara göre daha yakın ve içten olduğunu, bu yakınlığın onların dini ve ahlaki duruşlarından kaynaklandığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kıssîsîn' kelimesini 'Hristiyanların alimleri ve din adamları' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Hristiyanlar arasında ilim ve hikmet sahibi kişilerin bulunmasının, onların müminlere karşı daha anlayışlı ve sevgi dolu olmalarına katkıda bulunduğunu belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kıssîs' kelimesinin 'Hristiyanların din adamı, rahip' anlamına geldiğini ve 'kass' kökünden türediğini, bu kökün 'bir şeyi takip etmek, iz sürmek' anlamı taşıdığını belirtir. Bu bağlamda, kıssîsîn, dini ilimleri takip eden, araştıran ve öğreten kişilerdir. Ayette, bu kişilerin varlığının Hristiyanların müminlere yakınlığının bir sebebi olarak gösterilmesi, ilmin ve hikmetin önemine işaret eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'kıssîs'i Hristiyanların ibadet yerlerinde görev yapan, dini bilgisi olan kişi olarak tanımlar. Ayette, bu din adamlarının varlığı, Hristiyanların müminlere karşı olumlu tutumlarının bir gerekçesi olarak sunulur, bu da onların dini eğitim ve ahlaki değerlere bağlılıklarının bir göstergesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ruhban' kelimesini 'Hristiyanların dünya işlerinden el çekmiş, ibadete yönelmiş din adamları, keşişler' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, bu kişilerin Allah'a olan derin saygı ve korkularının, onları müminlere karşı daha hoşgörülü ve sevgi dolu kıldığını ima eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ruhban' kelimesinin 'rahbet' kökünden geldiğini ve 'korku, çekinme' anlamına geldiğini belirtir. Ruhbanlar, Allah'tan korkan, dünya zevklerinden uzak duran ve ibadete yönelen kişilerdir. Ayette, bu kişilerin varlığı, Hristiyanların müminlere yakınlığının bir nedeni olarak gösterilir, zira onların Allah korkusu ve tevazuu, onları diğer insanlara karşı daha insancıl kılar.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ruhban'ın 'dünyadan el çekip ibadete yönelenler' olduğunu ve bu durumun onların kalplerini yumuşattığını belirtir. Ayette, Hristiyanlar arasındaki ruhbanların varlığı, onların müminlere karşı gösterdikleri 'meveddet'in (sevgi) bir açıklaması olarak sunulur, çünkü bu kişiler dünya hırsından uzak, maneviyata odaklanmışlardır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'istikbar' kelimesini 'büyüklük taslamak, kibirlenmek, kendini üstün görmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yestekbirûn' ifadesi, Hristiyanların müminlere karşı tevazu sahibi olduklarını, kendilerini üstün görmediklerini ve bu durumun onların müminlere yakınlığının önemli bir sebebi olduğunu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): es-Sicistânî, 'istikbar'ı 'hakkı kabul etmemek ve insanlara karşı kendini büyük görmek' olarak tanımlar. Ayetteki olumsuz kullanımı, Hristiyanların bu kötü huydan uzak olduğunu, dolayısıyla hakka daha açık ve insanlara karşı daha alçakgönüllü davrandıklarını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kibir' kavramını Kur'an'da 'Allah'a ve hakka karşı gelme, kendini üstün görme' olarak inceler. Ayette 'lâ yestekbirûn' ifadesi, Hristiyanların bu olumsuz özellikten uzak durarak, tevazu ve alçakgönüllülük sergilediklerini, bu ahlaki duruşun onların müminlere karşı olumlu tutumlarının temelini oluşturduğunu belirtir.