Mâide Sûresi 87. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 87Cüz 7 · Sayfa 122

Mâide Sûresi 87. Âyet

المائدة

Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lâ tuharrimû tayyibâti mâ ehalla(A)llâhu lekum velâ ta'tedû(c) inna(A)llâhe lâ yuhibbu-lmu'tedîn(e)

Ey iman edenler! Allah'ın size helal kıldığı iyi ve temiz nimetleri (kendinize) haram etmeyin ve (Allah'ın koyduğu) sınırları aşmayın. Çünkü Allah, haddi aşanları sevmez.

Mâide Suresi 87. ayet, müminlere Allah'ın helal kıldığı temiz şeyleri haram kılmamaları ve haddi aşmamaları konusunda uyarıda bulunmaktadır. Ayet, helal-haram sınırlarını belirleme yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğunu ve bu sınırları ihlal etmenin Allah'ın hoşnutsuzluğuna yol açacağını vurgulamaktadır.

1ءَامَنُوا۟e-m-n

Kök:ء م ن—İman etmek, güvenmek, tasdik etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'a ve O'nun hükümlerine inananları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman kelimesi, 'emn' (güven, emniyet) kökünden türemiştir ve kalbin tasdikiyle birlikte dilin ikrarını ifade eder. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, Allah'ın emirlerine ve yasaklarına gönülden inanıp teslim olan kimseleri kastetmektedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a tam bir güven ve teslimiyet halidir. 'Ey iman edenler' hitabı, muhatapların Allah'ın hükümlerine karşı sorumluluklarını hatırlatır ve bu hükümlere uymaları gerektiğini vurgular.

2تُحَرِّمُوا۟h-r-m

Kök:ح ر م—Haram kılmak, yasaklamak anlamına gelir ve burada Allah'ın helal kıldığı şeyleri kendi iradeleriyle yasaklamayı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Haram kılmak, bir şeyi yasaklamak ve onu başkalarına yasaklamak demektir. Ayetteki 'lâ tuharrimû' ifadesi, Allah'ın helal kıldığı şeyleri, kendi heva ve heveslerine göre haram ilan etme yetkisinin insanlarda olmadığını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Haram, şeriat tarafından yasaklanan şeydir. 'Haram kılmak' fiili, bir şeyi haram olarak ilan etmek veya kabul etmek anlamına gelir. Ayette, Allah'ın helal kıldığı 'tayyibât'ı haram kılmaktan men edilerek, helal ve haram koyma yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğu vurgulanır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Haram kılma eylemi, genellikle bir şeyi kutsal veya dokunulmaz ilan ederek onu yasaklamak anlamında kullanılır. Bu ayette ise, Allah'ın mübah kıldığı şeyleri, dindarlık adına veya başka bir sebeple kendine yasaklama fiili kınanmaktadır.

3طَيِّبَـٰتِt-y-b

Kök:ط ي ب—Temiz, güzel, hoş ve helal olan şeyleri ifade eder; burada Allah'ın kullarına lütfettiği meşru nimetleri kasteder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Tayyibât, helal ve temiz olan şeylerdir. Ayetteki 'tayyibât' kelimesi, Allah'ın kulları için yarattığı ve helal kıldığı her türlü güzel ve hoş nimeti kapsar; yiyecek, içecek ve diğer meşru zevkler gibi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tayyib, nefsin hoşlandığı, şeriatın da helal kıldığı şeydir. Bu ayette 'tayyibât', Allah'ın kullarına lütfettiği ve onlara yasaklamadığı, temiz ve güzel olan her şeyi ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Tayyib, hem maddi hem de manevi anlamda iyi, güzel ve temiz olanı ifade eder. Kur'an'da genellikle helal ve meşru olan nimetler için kullanılır. Bu ayette, müminlerin kendilerine helal kılınan bu nimetlerden mahrum bırakılmamaları gerektiği vurgulanır.

4أَحَلَّh-l-l

Kök:ح ل ل—Helal kılmak, serbest bırakmak, izin vermek anlamına gelir ve burada Allah'ın bir şeyi meşru ve mübah kıldığını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Helal kılmak, bir şeyi yasak olmaktan çıkarmak ve onu serbest bırakmaktır. Ayetteki 'ehallellâhu lekum' ifadesi, Allah'ın bu nimetleri kulları için mübah kıldığını ve onların bu nimetlerden faydalanmalarına izin verdiğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Helal, şeriat tarafından yasaklanmamış olan şeydir. 'Ehalle' fiili, Allah'ın bir şeyi yasak olmaktan çıkarıp mübah kılması anlamına gelir. Bu, helal ve haram koyma yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğunun bir başka delilidir.

5تَعْتَدُوا۟a-d-v

Kök:ع د و—Haddi aşmak, sınırı geçmek, zulmetmek anlamına gelir ve burada Allah'ın koyduğu sınırları ihlal etmeyi ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İ'tidâ, haddi aşmak ve sınırı geçmektir. Ayetteki 'lâ ta'tedû' ifadesi, Allah'ın helal kıldığı şeyleri haram kılmakla veya başka şekillerde O'nun koyduğu sınırları çiğnemekten sakınmayı emreder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Adâvet ve i'tidâ, bir şeyin sınırını aşmaktır. Bu ayette, Allah'ın helal kıldığı şeyleri haram kılarak veya başka yollarla O'nun belirlediği ölçülerin dışına çıkmak yasaklanmaktadır. Bu, hem aşırıya gitmeyi hem de haksızlık etmeyi kapsar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'i'tidâ', genellikle Allah'ın koyduğu ahlaki ve hukuki sınırları ihlal etme anlamında kullanılır. Bu ayette, helal olanı haram kılmak suretiyle Allah'ın iradesine karşı gelmek ve O'nun belirlediği dengeyi bozmak bir 'i'tidâ' olarak nitelendirilmektedir.

6يُحِبُّh-b-b

Kök:ح ب ب—Sevmek, hoşlanmak anlamına gelir ve burada Allah'ın bir fiilden veya kişiden razı olmasını, onu onaylamasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hubb, nefsin bir şeye meyletmesidir. Allah'ın sevmesi ise, O'nun bir fiilden razı olması, onu övmesi ve yapanı mükafatlandırmasıdır. Ayetteki 'lâ yuhibbu' ifadesi, Allah'ın haddi aşanlardan razı olmadığını ve onları cezalandıracağını ima eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Allah'ın sevmesi, O'nun rahmet ve rızasının tecellisidir. 'Allah sevmez' ifadesi, o fiilin Allah katında makbul olmadığını, O'nun gazabına yol açtığını ve yapanın ilahi lütuftan mahrum kalacağını gösterir. Burada 'mu'tedîn'in sevilmemesi, onların bu fiillerinden dolayı cezalandırılacakları anlamına gelir.

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(87) (Ya eyyühellezîne amenu la tuharrimu tayyibati ma ehallAllahu leküm ve lâ ta’tedu* innAllahe le yuhıbbul mu’tedîn;)

“Ey imân edenler! Allah’ın size helâl kıldığı temiz şeyleri haram saymayın. Ve aşırı da gitmeyin. Çünkü Allah aşırı gidenleri sevmez.” Kendi varlığınızı gerçek kimliğiniz zannederek onun üzerine hayatınızı binâ etmeyin, Cenâb-ı Hakk’ın size kendi zâtından verip helâl kıldığı şeyleri beşeriyetinizden kaynaklanan haram şeyler ile değiştirmeyiniz. Hayat felsefenizi kendi nefsâniyetiniz istikâmetinde değil Allah’ın istediği şekilde yorumlayıp kullanın. Kişilerin beşeriyetlerini öz varlıklarının üzerine çıkarttığımızda işte helâli haram yapmış oluruz.

Eserin tamamını oku