Mâide Sûresi 88. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 88Cüz 7 · Sayfa 122

Mâide Sûresi 88. Âyet

المائدة

Vekulû mimmâ razekakumu(A)llâhu halâlen tayyibâ(en)(c) vettekû(A)llâhe-lleżî entum bihi mu/minûn(e)

Allah'ın size rızık olarak verdiklerinden helal, iyi ve temiz olarak yiyin ve kendisine inanmakta olduğunuz Allah'a karşı gelmekten sakının.

Maide Suresi 88. ayet, rızık, helallik, temizlik ve takva kavramları üzerinden Allah'ın nimetlerine şükrü ve O'na karşı sorumluluğu vurgular. Ayet, yeme içme adabını ilahi emirle ilişkilendirerek müminlerin hayat tarzını şekillendirir.

1رَزَقَكُمُr-z-q

Kök:ر ز ق—Allah'ın kullarına bahşettiği, geçimlerini sağlayan her türlü nimet ve ihsan.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rızık, Allah Teâlâ'nın canlılara verdiği her şeydir. Bu ayetteki 'razakakum' ifadesi, Allah'ın müminlere lütfettiği, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan maddi ve manevi tüm nimetleri kapsar. Helal ve tayyib olarak yenilmesi emredilen bu rızık, Allah'ın kullarına olan cömertliğinin bir göstergesidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rızık, Allah'ın canlılara faydalanmaları için yarattığı ve onlara ulaştırdığı şeydir. Ayette geçen 'razakakum' fiili, Allah'ın rızkı doğrudan kullarına ulaştırmasını ifade eder ve bu rızkın helal ve temiz olması şartıyla tüketilmesini emreder, böylece nimetin şükrünü ve helal kazancın önemini vurgular.

2حَلَـٰلًاh-l-l

Kök:ح ل ل—Şeriatın izin verdiği, yasaklanmamış, meşru olan şey.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Helal, haramın zıddıdır ve şeriatın izin verdiği, serbest kıldığı şeydir. Ayette 'halâlen' kelimesi, Allah'ın verdiği rızkın meşru yollardan elde edilmiş ve tüketilmesi caiz olan türden olması gerektiğini belirtir. Bu, sadece yiyeceğin kendisinin değil, elde ediliş biçiminin de helal olmasını kapsar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Helal, düğümü çözülmüş, serbest bırakılmış demektir. Şer'i anlamda ise, Allah'ın yasaklamadığı, kullanılmasına izin verdiği şeydir. Ayetteki 'halâlen' ifadesi, müminlerin tükettikleri rızkın dini hükümlere uygun, meşru ve caiz olması gerektiğini vurgular, böylece haramdan kaçınmanın önemini ortaya koyar.

3طَيِّبًاt-y-b

Kök:ط ي ب—Temiz, güzel, hoş, faydalı ve zararsız olan şey.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Tayyib, hoş ve temiz olan demektir. Ayette 'tayyiben' kelimesi, rızkın sadece helal olmakla kalmayıp, aynı zamanda temiz, güzel, faydalı ve bedene zarar vermeyen nitelikte olması gerektiğini ifade eder. Bu, hem maddi temizliği hem de manevi güzelliği içerir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Tayyib kavramı Kur'an'da genellikle 'helal' ile birlikte anılır ve sadece maddi temizliği değil, aynı zamanda ahlaki ve manevi uygunluğu da ifade eder. Bu ayette 'tayyiben' kelimesi, Allah'ın verdiği rızkın hem fiziksel olarak temiz ve sağlıklı olmasını hem de ahlaki açıdan iyi ve güzel olmasını, yani kötü niyetle veya haksız yolla elde edilmemiş olmasını şart koşar.

4وَٱتَّقُوا۟w-q-y

Kök:و ق ي—Allah'ın azabından sakınmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak korunmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Takva, bir şeyi korkulan şeyden korumaktır. Şer'i anlamda ise, nefsi günahlardan korumak, Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınmaktır. Ayetteki 'vettekullâh' emri, müminlerin Allah'ın rızkını helal ve temiz bir şekilde tüketirken dahi, O'na karşı sorumluluklarını unutmamaları, O'nun azabından sakınarak emirlerine riayet etmeleri gerektiğini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Takva, Allah'a karşı duyulan saygı ve korkuyla O'nun emirlerine titizlikle riayet etme halidir. Bu ayette 'vettekullâh' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetleri kullanırken dahi, müminlerin O'na olan imanlarının bir gereği olarak O'nun hududunu aşmamaları, O'nun rızasını gözetmeleri gerektiğini hatırlatır. Bu, sadece yeme içme konusunda değil, hayatın her alanında Allah bilinciyle hareket etmeyi kapsar.

5مُؤْمِنُونَ'-m-n

Kök:ء م ن—Allah'a, peygamberlerine, kitaplarına, ahiret gününe ve kadere inanan kimseler.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mümin, kalbiyle tasdik eden, diliyle ikrar eden ve azalarıyla amel eden kimsedir. Ayette 'mü'minûn' kelimesi, Allah'tan sakınma emrinin muhatabının, O'na iman edenler olduğunu belirtir. Bu, imanın sadece bir tasdik değil, aynı zamanda sorumluluk ve itaat gerektiren bir durum olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a güvenmek, O'na teslim olmak ve O'nun emirlerine uymak anlamına gelir. Bu ayette 'mü'minûn' ifadesi, Allah'tan sakınma emrinin, zaten O'na iman etmiş olanlara yöneltildiğini gösterir. Bu, imanın takvayı gerektiren bir motivasyon kaynağı olduğunu ve müminlerin imanları gereği Allah'ın hükümlerine uymaları gerektiğini vurgular.

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(88) (Ve külu mimmâ razekakümullahu halâlen tayyiba* vettekullahellezî entüm Bihi mu'minun;)

“Allah'ın size verdiği rızıklardan helâl ve temiz olarak yeyin ve inandığınız Allah'tan korkun.” Her ne kadar ilk bakışta fiiller âlemindeki yiyeceklerden bahsediliyor ise de esas olarak temiz mânâ rızıkları kastedilmektedir. Kûr’ân-ı Kerîm baştan sona bir temiz ve pak rızık sofrasıdır, kişileri tertemiz Hakk sofrasına ulaştıran, hayâl ve vehim karışmamış Cenâb-ı Hakk’ın salt vahdet deryâsındaki gıdâlarıdır ve işte bunları yemek lâzımdır.

Eserin tamamını oku