Eferaeytum mâ tumnûn(e)
Attığınız o meniye ne dersiniz?!
Attığınız meniyi gördünüz mü?
Vâkıa Suresi'nin 58. ayeti, insanın yaratılışındaki ilahi kudreti ve acziyetini vurgulamak için 'meni' kavramı üzerinden bir sorgulama yapmaktadır. Ayet, insanın kendi yaratılış sürecindeki pasif rolünü ve Allah'ın mutlak yaratıcılığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'رأى' fiilinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, sadece fiziksel bir görme değil, aynı zamanda üzerinde düşünme, idrak etme ve sonuç çıkarma anlamını taşır. Muhatapların, meninin yaratılış sürecindeki rolünü 'gözden geçirmeleri' ve 'düşünmeleri' istenir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'أفرأيتم' ifadesinin Kur'an'da sıkça 'اخبروني' (bana haber verin) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, retorik bir soru olup, muhataplardan bir cevap beklenmesinden ziyade, onların acziyetini ve Allah'ın kudretini ortaya koymayı amaçlar. Ayetteki bağlamda, 'bana söyleyin, siz mi yaratıyorsunuz?' anlamındadır.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'تمنون' fiilinin 'meni akıtmak' anlamına geldiğini açıklar. Bu, erkeğin cinsel ilişki sırasında rahme bıraktığı sıvıyı ifade eder. Ayetteki kullanımı, insanın yaratılışının başlangıç noktası olan bu küçük ve değersiz görünen maddeye dikkat çekerek, yaratılışın mucizevi yönünü vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'منى' kelimesinin 'takdir etmek, ölçmek' anlamından türediğini ve meninin de 'takdir edilmiş, ölçülmüş bir sıvı' olduğunu belirtir. 'تمنون' fiili ise bu sıvıyı akıtma eylemini ifade eder. Ayette, bu eylemin insan tarafından gerçekleştirildiği ancak bu eylemin sonucunda bir insan yaratma kudretinin insana ait olmadığına işaret edilir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'nutfe' (meni) kavramının insanın acziyetini ve Allah'ın yaratıcı gücünü vurgulamak için sıkça kullanıldığını belirtir. 'تمنون' fiiliyle ifade edilen meni akıtma eylemi, insanın kendi varoluşunun başlangıcındaki basit ve kontrol dışı durumunu hatırlatarak, yaratılışın tamamen ilahi bir fiil olduğunu ortaya koyar.
Vâkı'a Sûresi
ءَاَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُٓ اَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ ﴿٥٩﴾