Haşr Sûresi 18. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Haşr 18Cüz 28 · Sayfa 548

Haşr Sûresi 18. Âyet

الحشر

Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû-ttekû(A)llâhe veltenzur nefsun mâ kaddemet liġad(in)(s) vettekû(A)llâh(e)(c) inna(A)llâhe ḣabîrun bimâ ta'melûn(e)

Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve herkes, yarın için önceden ne göndermiş olduğuna baksın. Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

Haşr Suresi'nin 18. ayeti, müminlere Allah'tan sakınmayı ve ahiret için hazırlık yapmayı emrederken, Allah'ın her şeyden haberdar olduğunu vurgular. Ayet, takva, nefs muhasebesi ve ahiret bilinci gibi temel İslami kavramları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.

1ءَامَنُوا۟e-m-n

Kök:أ-م-ن—İman etmek, güvenmek, tasdik etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'a ve O'nun gönderdiklerine kalben inanmış olanları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'emn' (أمن) kökünü 'kalbin sükûnet bulması ve korkudan emin olması' olarak açıklar. 'İman' ise, 'tasdik' ve 'güven' anlamlarını içerir. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyet ve güvenle inanmış olanları, yani müminleri işaret eder (el-Müfredât, s. 88).

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'iman' kavramını Kur'an'da 'Allah'a ve O'nun elçisine güvenmek, teslim olmak ve tasdik etmek' olarak ele alır. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın emirlerine uymaya ve O'ndan sakınmaya çağrılan bir topluluğu tanımlar (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 165-170).

2ٱتَّقُوا۟v-k-y

Kök:و-ق-ي—Korunmak, sakınmak, çekinmek anlamına gelir ve burada Allah'ın azabından ve gazabından sakınmayı, O'nun emirlerine uyarak kendilerini korumayı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'takva' kelimesini 'korunmak' ve 'sakınmak' olarak açıklar. Ayetteki 'ittakû' ifadesi, Allah'ın emirlerine riayet ederek ve yasaklarından kaçınarak kendilerini O'nun azabından korumaları gerektiğini mecazi bir dille anlatır (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 250).

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'vikaye' (وقاية) kökünü 'bir şeyi zarardan korumak' olarak tanımlar. 'Takva' ise, 'nefsi korkulan şeyden korumak'tır. Ayetteki 'ittakûllah' ifadesi, Allah'ın emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak O'nun azabından korunmayı emreder (el-Müfredât, s. 843).

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'takva' kavramının Kur'an'daki kullanımını 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek, O'nun rızasını kazanmak için günahlardan sakınmak' şeklinde yorumlar. Bu ayetteki tekrarı, takvanın önemini ve sürekli bir bilinç hali olduğunu vurgular (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210-212).

3نَفْسٌn-f-s

Kök:ن-ف-س—Can, ruh, benlik, kişi anlamına gelir ve burada her bir bireyin kendisini, kendi eylemlerini ve ahiret için hazırlıklarını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nefs' kelimesini 'ruh' ve 'can' olarak açıklar. Ayetteki 'veltenzur nefsün' ifadesi, her bir kişinin kendi yaptıklarına bakması, yani kendisini muhasebe etmesi gerektiğini belirtir (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 470).

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'nefs' kelimesinin farklı anlamlarını sıralarken, 'insanın kendisi, zatı' anlamını da verir. Bu ayette 'nefs' kelimesi, her bir bireyin kendi sorumluluğunu ve ahiret için yaptığı hazırlıkları gözden geçirmesi gerektiğini vurgular (el-Külliyyât, s. 985).

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nefs' kavramının Kur'an'da 'insanın benliği, kişiliği ve iç dünyası' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nefs' kelimesi, bireyin kendi eylemlerini sorgulamasını ve ahiret için ne hazırladığını düşünmesini teşvik eder (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 180-185).

4قَدَّمَتْk-d-m

Kök:ق-د-م—Öne sürmek, takdim etmek, önceden yapmak anlamına gelir ve burada kişinin ahiret için dünyada yaptığı amelleri, hazırlıkları ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'kaddeme' fiilini 'öne geçirmek, önceden göndermek' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ kaddemet li-ğadin' ifadesi, kişinin ahiret günü için dünyada yaptığı ve gönderdiği amelleri kasteder (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 400).

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'kaddeme' fiilinin 'bir şeyi öne almak, ilerletmek' anlamını vurgular. Bu ayette, her nefsin ahiret için önceden gönderdiği, yani dünyada yaptığı iyi veya kötü amelleri ifade eder (Umdetü'l-Huffâz, c. 3, s. 102).

5لِغَدٍğ-d-v

Kök:غ-د-و—Yarın, gelecek gün anlamına gelir ve burada mecazi olarak ahiret gününü, kıyameti ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ğad' kelimesinin Kur'an'da bazen mecazi olarak 'ahiret günü' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'li-ğadin' ifadesi, kıyamet gününe yapılan hazırlıkları simgeler (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 251).

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ğad' kelimesinin sözlük anlamının 'yarın' olduğunu, ancak Kur'an'da bazen 'gelecek zaman' ve özellikle 'ahiret' için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'li-ğadin' ifadesi, müminlerin ahiret için hazırlık yapmaları gerektiğini vurgular (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 4, s. 120).

6خَبِيرٌۢh-b-r

Kök:خ-ب-ر—Her şeyden haberdar olan, her şeyi bilen anlamına gelir ve burada Allah'ın kullarının tüm amellerinden, niyetlerinden ve gizlediklerinden tam olarak haberdar olduğunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'haber' (خبر) kökünü 'bir şeyin iç yüzünü bilmek' olarak açıklar. 'Habîr' ise, 'her şeyin iç yüzünü, gizli ve açık tüm yönlerini bilen' demektir. Ayetteki 'innallâhe habîrun bimâ ta'melûn' ifadesi, Allah'ın kullarının tüm amellerinden tam bir bilgiye sahip olduğunu vurgular (el-Müfredât, s. 256).

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'Habîr' isminin Allah'ın sıfatlarından olduğunu ve 'her şeyin iç yüzünü, gizli ve açık tüm yönlerini bilen' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın kullarının yaptıkları her şeyden haberdar olması, onların ahiret için yaptıkları hazırlıkların da O'nun bilgisi dahilinde olduğunu gösterir (el-Külliyyât, s. 405).

Haşr Sûresi

Her nefis bugünden nefsini tezkiye etmeli ve ne nefsine ve rabbine arif olmak için bu dünya da verilen zaman sermayesini iyi değerlendirmelidir. Bununda yolu Allah’tan ittika etmekten geçmektedir.

“İttikâ malı elden çıkarmak değil, gönülden çıkarmaktır” Şeriatin ittikası islam’ın şartlarını yerine getirmek ve günahlardan sakınmaktır.

Tarikatın ittikası Hakk muhabbetinden geri kalmaktan sakınmaktır.

Hakikatin ittikası Hak’tan gafil olmaktan saınmaktır.

Marifetin ittikası bir an olsun Hakk’tan gafil olmaktan sakınmaktır. (M.D.)

"Mâ kaddemet: Nefsin her an Hakk'a takdim ettiği 'ayna'lığıdır. O ayna paslı mı, saf mı? İşte nefs, buna bakmalıdır."^[79]

"Nefs, 'li gadin' (yarın için) hazırlık yapar. O 'gad', aslında 'ân-ı dâim'dir (sürekli şimdi). Her an, nefs bir şey 'kaddeme' (ileri sürer). İttikâ ise, onun bu ileri sürdüğünün Hakk'ın rızasına uygun olması içindir. Habîr ismi, nefsin bu halini bilir; ona göre muamele eder."^[80]

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Tuhfetu'l-Uşşâkî