Haşr Sûresi 4. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şakka' fiilinin asıl anlamının bir şeyi ikiye ayırmak, yarmak olduğunu belirtir. 'Şâkka' fiili ise, bir kimsenin diğerine muhalif olması, onunla zıtlaşması ve ona karşı cephe alması anlamında kullanılır. Ayetteki 'şâkkû' ifadesi, münafıkların veya kâfirlerin Allah'ın ve Resulü'nün yolundan ayrılıp onlara düşmanlık etmelerini, onlara karşı bir yarık açmalarını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'şâkka' fiilini 'muhâlefe' (karşı gelme) ve 'mu'âdât' (düşmanlık etme) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın ve Resulü'nün emirlerine ve hükümlerine açıkça karşı çıkmayı, onlara muhalif bir tutum sergilemeyi mecazi olarak anlatır. Bu, sadece sözlü bir karşı çıkış değil, aynı zamanda fiili bir ayrılık ve düşmanlık halidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ş-k-k' kökünün Kur'an'daki kullanımının, bir bütünün parçalanması, birliğin bozulması ve dolayısıyla bir ayrılık ve muhalefet durumu yarattığını belirtir. 'Şâkka' fiili, Allah'ın birliğine ve O'nun gönderdiği mesaja karşı gelerek, toplumda bir bölünme ve çatışma yaratma eylemini semantik olarak ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu, ilahi düzene karşı gelerek bir 'yarık' oluşturmaktır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'yüşâkkı' fiilini 'yuhâlif' (muhalefet eder) ve 'yu'âdî' (düşmanlık eder) olarak açıklar. Bu fiil, 'şâkkû' fiilinin muzari hali olup, süreklilik ve şart anlamı taşır. Ayetteki 'men yüşâkkı' ifadesi, kim olursa olsun Allah'a karşı gelme eylemini sürdüren herkesi kapsar ve bu eylemin sonuçlarına dikkat çeker.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'şâkka' fiilinin karşılıklı bir eylemi ifade ettiğini, yani bir tarafın diğerine karşı gelmesi olduğunu belirtir. 'Yüşâkkı' fiili, Allah'a karşı gelme eyleminin bir tercih olduğunu ve bu tercihin sonuçlarının kaçınılmaz olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımı, Allah'ın otoritesine meydan okuyan her türlü muhalefeti kapsar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şedîd' kelimesinin 'şiddet' kökünden geldiğini ve bir şeyin gücünü, katılığını ve zorluğunu ifade ettiğini belirtir. Allah'ın 'şedîdü'l-ıkāb' olması, O'nun cezasının çok güçlü, ağır ve kaçınılmaz olduğunu gösterir. Bu, cezanın hem nitelik hem de nicelik olarak büyük olacağını vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'şedîd' kelimesinin 'kuvvet' ve 'metanet' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'şedîdü'l-ıkāb' terkibi, Allah'ın cezasının zayıf veya hafif olmadığını, aksine çok güçlü ve caydırıcı olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın kudretinin ve adaletinin bir tecellisidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ıkāb' kelimesinin 'akabe' kökünden geldiğini ve bir şeyin ardından geleni ifade ettiğini belirtir. 'Ikāb', bir fiilin ardından gelen kötü sonuç veya cezadır. Ayetteki 'şedîdü'l-ıkāb' ifadesi, Allah'a karşı gelmenin kaçınılmaz ve şiddetli bir ceza ile sonuçlanacağını, bu cezanın yapılan fiilin doğal bir sonucu olarak geleceğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'ıkāb'ın, bir suçun veya günahın ardından gelen karşılık olduğunu ifade eder. Bu, sadece bir intikam değil, aynı zamanda ilahi adaletin bir gereğidir. Ayetteki bağlamda, Allah'a ve Resulü'ne karşı gelmenin, bu ilahi adaletin tecellisi olarak şiddetli bir cezayı beraberinde getireceği açıkça belirtilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ıkāb' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir eylemin doğal ve kaçınılmaz sonucu olarak ortaya çıkan cezayı ifade ettiğini belirtir. Bu, sadece bir karşılık değil, aynı zamanda bir uyarı ve ibret niteliği taşır. Ayetteki 'şedîdü'l-ıkāb' ifadesi, Allah'ın cezasının sadece varlığını değil, aynı zamanda niteliğini de vurgulayarak, müminleri itaatsizlikten sakındırmayı amaçlar.