En'âm Sûresi 114. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

En'âm 114Cüz 8 · Sayfa 142

En'âm Sûresi 114. Âyet

الأنعام

Efeġayra(A)llâhi ebteġî hakemen vehuve-lleżî enzele ileykumu-lkitâbe mufassalâ(en)(c) velleżîne âteynâhumu-lkitâbe ya'lemûne ennehu munezzelun min rabbike bilhakk(i)(s) felâ tekûnenne mine-lmumterîn(e)

"Size Kitab'ı (Kur'an'ı) hak olarak indiren O iken ben Allah'tan başka bir hakem mi arayacağım?" (de). Kendilerine kitap verdiklerimiz de onun, Rabbin katından hak olarak indirilmiş olduğunu bilirler. O halde, sakın şüphecilerden olma.

Bu ayet, Allah'ın Kitab'ı indirmesi ve O'nun tek hakem oluşu etrafında dönen bir tartışmayı ele almaktadır. Temel olarak, vahyin ilahi kaynağına ve bu vahyin hükümlerine teslimiyetin gerekliliğine vurgu yapar.

1حَكَمًاh-k-m

Kök:ح ك م—Ayette, anlaşmazlıkları çözmek ve hüküm vermek için başvurulan merci, yargılayıcı anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hakem' kelimesinin 'hüküm' kökünden geldiğini ve iki taraf arasındaki anlaşmazlığı gidermek için tayin edilen kişi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mutlak hüküm sahibi ve nihai karar verici olduğunu vurgular, zira O, Kitab'ı indirerek doğruyu yanlıştan ayırmıştır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'hakem' kelimesini 'hüküm veren' olarak açıklar. Ayetteki 'Allah'tan başka bir hakem mi isteyeyim?' ifadesi, Allah'ın hükmünün yeterliliğini ve başka bir otoriteye ihtiyaç duyulmadığını mecazi bir dille ifade eder.

2أَنزَلَn-z-l

Kök:ن ز ل—Yukarıdan aşağıya indirmek, vahyetmek anlamında kullanılmıştır ve Kur'an'ın ilahi menşeini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'enzela' fiilinin 'indirmek' anlamına geldiğini ve burada Allah'ın Kitab'ı gökten, yani kendi katından kullarına ulaştırması eylemini ifade ettiğini belirtir. Bu, Kitab'ın beşeri bir ürün olmadığını, ilahi bir vahiy olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'inzal' kavramının Kur'an'da Allah'ın mesajını insanlığa ulaştırma eylemini ifade eden merkezi bir terim olduğunu vurgular. Ayetteki 'enzela' fiili, Kitab'ın Allah tarafından 'indirilmiş' olmasının, onun otoritesinin ve hakikat oluşunun temelini oluşturduğunu gösterir.

3ٱلْكِتَـٰبَk-t-b

Kök:ك ت ب—Ayette, Allah tarafından indirilen ilahi vahiy, yani Kur'an-ı Kerim anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kitab' kelimesinin aslen 'yazmak' kökünden geldiğini, ancak Kur'an bağlamında Allah'ın hükümlerini ve mesajını içeren ilahi metni ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Kitab', Allah'ın insanlığa gönderdiği nihai rehberdir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kitab' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın vahyini, ilahi yasalarını ve peygamberlere gönderdiği metinleri ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, 'el-Kitab'ın 'mufassalan' (açıkça) indirilmesi, onun anlaşılır ve eksiksiz bir rehber olduğunu vurgular.

4مُفَصَّلًاf-s-l

Kök:ف ص ل—Açıklanmış, detaylandırılmış, bölümlere ayrılmış ve netleştirilmiş bir şekilde anlamında kullanılmıştır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'mufassalan' kelimesinin 'fasl' kökünden geldiğini ve bir şeyi açıklığa kavuşturmak, bölümlere ayırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın hükümlerinin ve mesajlarının açık, anlaşılır ve detaylı olduğunu, herhangi bir kapalılık içermediğini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'mufassalan' kelimesinin 'tefsil' masdarından türediğini ve 'açıklanmış, tafsilatlı kılınmış' anlamına geldiğini ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın Kitab'ı, insanların anlayabileceği ve uygulayabileceği şekilde net ve ayrıntılı olarak indirdiğini vurgular.

5يَعْلَمُونَa-l-m

Kök:ع ل م—Bilmek, idrak etmek, kesin bilgiye sahip olmak anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilm' kelimesinin bir şeyi olduğu gibi idrak etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'ya'lemûne' fiili, kendilerine Kitap verilenlerin (ehl-i kitabın), Kur'an'ın Allah katından indirildiğini kesin bir bilgiyle bildiklerini, bu konuda şüphelerinin olmadığını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ilim' kavramının, bir şeyin hakikatini kavramak ve ona kesin olarak muttali olmak olduğunu açıklar. Ayetteki 'ya'lemûne' fiili, ehl-i kitabın Kur'an'ın ilahi menşeini sadece tahmin etmekle kalmayıp, kendi kitaplarındaki işaretler ve delillerle bu gerçeği kesin olarak bildiklerini vurgular.

6ٱلْمُمْتَرِينَm-r-y

Kök:م ر ي—Şüphe edenler, tereddüt edenler, kuşku duyanlar anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'el-mümterîn' kelimesinin 'mirye' kökünden geldiğini ve 'şüphe etmek, tereddüt etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fela tekûnenne mine'l-mümterîn' ifadesi, Hz. Peygamber'e (ve dolayısıyla tüm müminlere) vahyin hakikatinden asla şüphe etmemeleri, tereddüde düşmemeleri emrini verir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'mirye' kelimesinin 'şüphe, tereddüt' anlamına geldiğini ve genellikle bir konuda kesin bilgiye sahip olmamaktan kaynaklanan içsel bir kararsızlığı ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Kitab'ının apaçık delillerle gelmesine rağmen hala şüphe edenlerin durumunu ve bu durumdan uzak durulması gerektiğini vurgular.

En'âm Sûresi

“Size Kitab’ı (Kur’an’ı) hak olarak indiren O iken ben Allah’tan başka bir hakem mi arayacağım?” (de). Kendilerine kitap verdiklerimiz de onun, Rabbin katından hak olarak indirilmiş olduğunu bilirler. O hâlde, sakın şüphecilerden olma. (6/114)

Hakem-Hakim, hikmetle iş yapandır… Hikmet ise ilmi ledün bilgisi olan eşyayı yerli yerine oymadır. Bu hakemlikle hikmetle iş yapan ise “senin rabbin” efendimiz (s.a.v.) in rabbi Allah c.c. esmâsıdır. Allah c.c. tarafından indirilmiş âyet işaretleri tanır ve bilir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir