A'râf Sûresi 108. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

A'râf 108Cüz 9 · Sayfa 164

A'râf Sûresi 108. Âyet

الأعراف

Veneze'a yedehu fe-iżâ hiye beydâu linnâzirîn(e)

Elini (koynundan) çıkardı. Bir de ne görsünler o, bakanlar için, bembeyaz olmuş.

A'râf Suresi 108. ayet, Hz. Musa'nın mucizelerinden ikisini, asanın yılana dönüşmesini ve elinin bembeyaz olmasını anlatır. Ayet, 'nez'a' fiiliyle elin çıkarılmasını, 'beydâ'' kelimesiyle bu elin rengini ve 'nâzırîn' kelimesiyle de bu mucizeye şahit olanları vurgulayarak ilahi kudretin somut bir gösterimini sunar.

1وَنَزَعَn-z-a

Kök:ن ز ع—Bir şeyi yerinden çıkarmak, çekip almak, ayırmak anlamındadır ve ayette Hz. Musa'nın elini koynundan çıkarmasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nez'a' kelimesinin bir şeyi yerinden ayırmak, çekip çıkarmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nez'a yedahu' ifadesi, Hz. Musa'nın elini koynundan veya bir yerden çekip çıkarması, ayırması anlamında kullanılmıştır, bu da mucizenin başlangıcını işaret eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nez'a' fiilinin mecazi kullanımlarına da değinir. Ayetteki bağlamda ise, elin bir yerden çıkarılması, ayrılması anlamında hakiki kullanımıyla, yani Hz. Musa'nın elini koynundan çıkararak mucizeyi göstermesi şeklinde anlaşılır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nez'a' fiilinin 'bir şeyi yerinden ayırmak, çıkarmak' manasına geldiğini ve bu ayette Hz. Musa'nın elini koynundan çıkararak mucizeyi göstermesi eylemini ifade ettiğini belirtir. Bu, ilahi kudretin bir tezahürü olarak elin normal halinden ayrılıp mucizevi bir duruma geçişini vurgular.

2يَدَهُۥy-d-y

Kök:ي د ي—İnsan vücudunun bir uzvu olan el anlamına gelir ve ayette Hz. Musa'nın mucizevi bir şekilde bembeyaz olan elini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'yed' kelimesinin temel anlamının insan uzvu olan el olduğunu belirtir. Ayetteki 'yedahu' ifadesi, Hz. Musa'nın kendi elini ifade eder ve bu elin mucizevi bir dönüşüm geçirdiğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'yed' kelimesinin hem gerçek el anlamında hem de güç, kudret, nimet gibi mecazi anlamlarda kullanıldığını açıklar. Ancak bu ayette, 'beydâ'' kelimesiyle birlikte kullanılması, elin fiziksel bir uzuv olarak mucizevi bir değişime uğradığını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'yed' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bazen somut bir uzuv olarak, bazen de ilahi kudretin veya insanın gücünün sembolü olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, 'beydâ'' sıfatıyla birlikte, Hz. Musa'nın elinin somut bir mucize aracı olarak işlev gördüğünü vurgular.

3بَيْضَآءُb-y-d

Kök:ب ي ض—Beyaz renk anlamına gelir ve ayette Hz. Musa'nın elinin parlak, göz kamaştırıcı bir beyazlığa bürünmesini ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'beydâ'' kelimesinin 'beyaz' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, Hz. Musa'nın elinin normal renginden farklı olarak, göz kamaştırıcı bir beyazlığa bürünmesini ifade ettiğini belirtir. Bu, ilahi bir mucizenin görsel bir tezahürüdür.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'beydâ'' kelimesinin 'beyazlık' ve 'parlaklık' anlamlarını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'beydâ' lî'n-nâzırîn' ifadesi, bu beyazlığın sadece bir renk değil, aynı zamanda bakanları hayrete düşüren, dikkat çekici bir parlaklık olduğunu gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'beydâ'' kelimesinin Kur'an'da genellikle olumlu bir çağrışımla, saflık, parlaklık ve mucizevi bir durumu ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Hz. Musa'nın elinin bembeyaz olması, onun peygamberliğinin bir delili olarak sunulan, ilahi bir kudretin nişanesidir.

4لِلنَّـٰظِرِينَn-z-r

Kök:ن ظ ر—Bakanlar, gözlemciler anlamına gelir ve ayette Hz. Musa'nın mucizesine şahit olanları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nazar' kelimesinin 'bakmak, görmek, düşünmek' gibi anlamlara geldiğini belirtir. 'Nâzırîn' ise bakanlar, gözlemciler demektir. Ayetteki kullanımı, Hz. Musa'nın elinin bembeyaz olmasının, orada bulunan herkesin görebileceği, şahit olabileceği açık bir mucize olduğunu vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'nazar' kelimesinin sadece fiziksel bakışı değil, aynı zamanda idrak etmeyi ve düşünmeyi de içerdiğini ifade eder. 'Nâzırîn' kelimesi, bu mucizeye şahit olanların sadece görmekle kalmayıp, aynı zamanda bu olayın ardındaki ilahi kudreti de idrak etmeleri gerektiğini ima eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'nazar' kavramının, sadece fiziksel bir eylem olmaktan öte, bir şeyi dikkatle inceleme ve ondan ders çıkarma anlamını da taşıdığını belirtir. 'Lî'n-nâzırîn' ifadesi, bu mucizenin, bakanlar için bir ibret ve delil olması amacını taşır.

A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(108) (Ve neze’a yedehu fe izâ hiye beydâu lin nâzırîn.)

“Ve Mûsâ elini koynundan çıkarıverdi, eli bembe-yaz olmuş, bakanların gözünü kamaştırıyordu.” Mûsâ (a.s.) sol elini göğsünün sağ tarafına soktu ve sağdaki aklı küllden aldığı nur ile nurlanarak elini dışarıya çıkardı çünkü Mûsevîyyet mertebesi henüz nefsi küll ile ilgili olup hakîkatini aklı küllden aldığından dolayı sol elini göğsünün sağ tarafına sokmuştur. Bu nefsi küll hakîkati Îseviyet mertebesine kadar sürer ve hıristıyanların çatalı sol el ile tutup yemeleri bu hakîkate dayanmaktadır ve

onlar yaptıkları işte haklıdırlar, fakat bizler taklit ile nefsi küllü aklı külle tercih ederek yemeği nefsi küll ile yemeye çalışıyoruz, sadece kibar olacağız diye. İslâmi kaidelerde sağ giriş sol çıkıştır çünkü aklı küll nefsi külle tesir etmektedir. Kâbenin tavafı dahi sağdan sola oluyor çünkü aklı küll nefsi küllü ihata ediyor.

Bakanların elinde beyaz görünmesi bir bakış olması gerektiğini ve o bakışında gördüğümüz şeyin hakîkatine intikâl etmesi gereğidir. Bu varlığın hakîkatini idrâk eden kişi en büyük kerameti meydana getiriyor demektir. Çünkü şartlanmalar neticesinde taşı taş toprağı toprak görüyoruz. Muhiddîni Arabi hz. lerinin dediği gibi “taşı taş, toprağı toprak” olarak görenle zâten işimiz yok.

Eserin tamamını oku