A'râf Sûresi 38. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ümmet kelimesi, 'umm' (ana, köken) kökünden türemiştir ve bir araya gelmiş, ortak bir hedef veya zaman diliminde yaşamış toplulukları ifade eder. Ayetteki kullanımı, geçmişte yaşamış, belirli bir peygambere tabi olmuş veya belirli bir inanç sistemi etrafında toplanmış insan ve cin topluluklarına işaret eder ki, bunlar cehenneme girmeye mahkum edilmişlerdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ümmet, burada 'cemaat' (topluluk) anlamındadır. Ayetteki 'fî ümemin' ifadesi, 'ümmetler arasında' veya 'ümmetlerle birlikte' anlamını taşır ve cehenneme girenlerin tek tek değil, topluluklar halinde gireceğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da sadece bir topluluğu değil, aynı zamanda o topluluğun belirli bir peygamberle olan ilişkisini ve ortak bir kaderi paylaştığını vurgular. Bu ayetteki 'ümmet'ler, geçmişte yaşamış ve Allah'ın emirlerine karşı gelmiş, dolayısıyla cehennemde bir araya gelecek olan topluluklardır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Lanet, Allah'ın rahmetinden uzaklaştırma ve kovma anlamındadır. Ayetteki 'le'anet uhthâ' ifadesi, cehennem ehlinin birbirlerine karşı duydukları düşmanlığı ve azabın şiddetini artırma arzusunu gösterir. Bu, onların dünyadaki sapkınlıklarının bir sonucu olarak birbirlerini suçlamalarıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Lanet, bir kişiyi Allah'ın rahmetinden uzaklaştırmaktır. Eğer Allah'tan gelirse, bu bir ceza ve uzaklaştırmadır; eğer kuldan gelirse, bu bir beddua ve uzaklaştırma dileğidir. Ayetteki kullanım, cehennemdeki ümmetlerin birbirlerine karşı besledikleri derin nefreti ve birbirlerinin azabının artmasını istemelerini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, lanet kelimesinin Kur'an'da genellikle ilahi gazap ve rahmetten mahrumiyet anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, cehennemdeki insanların birbirlerine yönelik bedduaları şeklinde tezahür eder ve bu durum, onların dünyadaki sapkınlıklarının bir yansıması olarak birbirlerini suçlamalarına yol açar.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): İdderakû fiili, 'tedâruk' kökünden gelir ve bir şeyin diğerine yetişmesi, peş peşe gelmesi anlamındadır. Ayetteki kullanımı, cehenneme giren ümmetlerin birbirlerini takip ederek, nihayetinde orada tamamen bir araya gelmelerini ve toplanmalarını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İdderakû, 'tefâ'ul' babından olup, karşılıklı olarak birbirine yetişme, bir araya gelme anlamını taşır. Bu ayette, cehennemdeki ümmetlerin birbirlerini takip ederek, sonunda hepsi bir arada toplanacakları anı tasvir eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Derak kökü, bir şeye ulaşmak, yetişmek anlamındadır. 'İdderakû' ise, toplulukların birbirini takip ederek bir noktada buluşması, bir araya gelmesi demektir. Ayetteki bağlamda, cehennemdeki tüm ümmetlerin nihayetinde orada toplanıp yüzleşecekleri anı anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Dalâl (sapıklık), doğru yoldan ayrılmak, şaşırmak demektir. 'Adallûnâ' ise, birini saptırmak, doğru yoldan çıkarmak anlamına gelir. Ayetteki sonrakilerin öncekilere yönelik bu suçlaması, dünyadayken onların kötü örnekleri veya yönlendirmeleriyle hakikatten uzaklaştıklarını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Dalâl, hidayetin zıddıdır ve doğru yoldan sapmayı ifade eder. 'Adallûnâ' fiili, başkasını saptırma eylemini vurgular. Cehennemdeki sonrakilerin öncekilere yönelttiği bu itham, onların sapkınlıklarının sorumluluğunu başkalarına yükleme çabasıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'dalâl' kavramının Kur'an'da sadece yolunu kaybetmek değil, aynı zamanda Allah'ın emirlerinden ve doğru inançtan uzaklaşmak anlamına geldiğini belirtir. 'Adallûnâ' ifadesi, bu sapkınlığın başkaları tarafından kasıtlı olarak teşvik edildiğini ve bu nedenle sorumluluğun paylaşıldığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Dı'f, bir şeyin benzeri veya katı demektir. Ayetteki 'azâben dı'fen' ifadesi, azabın normalden daha fazla, katlanmış bir şekilde verilmesini talep etmeyi ifade eder. Bu, saptıranların ve sapanların azabının farklı derecelerde olacağını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Dı'f, bir şeyin misli veya katı anlamına gelir. 'Dı'fen' kelimesi, azabın şiddetinin artırılmasını, katlanarak verilmesini ifade eder. Bu, hem saptıranların hem de sapanların azabının kat kat olacağını, ancak Allah'ın adaletinin her birine hak ettiğini vereceğini belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dı'f' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyin miktarının veya şiddetinin artırılması anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, cehennemdeki azabın, işlenen günahların ve saptırma eylemlerinin ağırlığına göre katlanarak verileceğini vurgular.