A'râf Sûresi 56. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fesad (فساد), bir şeyin itidalden çıkmasıdır. Az veya çok olması fark etmez. Bunun zıddı salâh (صلاح)'tır. Ayetteki 'yeryüzünde bozgunculuk yapmayın' ifadesi, Allah'ın koyduğu düzeni, dengeyi ve barışı bozacak her türlü eylemden sakınmayı ifade eder. Bu, hem maddi hem de manevi bozulmayı kapsar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Fesad (فساد), yeryüzünde isyan ve günah işlemek, Allah'ın emirlerine karşı gelmektir. Ayetteki bağlamda, yeryüzü ıslah edildikten sonra fesad çıkarmak, Allah'ın insanlara bahşettiği nimetleri ve düzeni kötüye kullanmak anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Fesad (فساد) kavramı, Kur'an'da genellikle 'salâh'ın (صلح) zıddı olarak kullanılır ve bir şeyin doğal veya ilahi düzeninden sapmasını ifade eder. Yeryüzünde fesad çıkarmak, Allah'ın yeryüzüne yerleştirdiği düzeni, adaleti ve barışı bozmak, zulüm ve haksızlık yapmak demektir. Bu, sadece doğal çevrenin tahribi değil, aynı zamanda toplumsal ve ahlaki düzenin bozulmasını da içerir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Salâh (صلاح), bir şeyin fesaddan uzaklaşması ve doğru hale gelmesidir. Islah (إصلاح) ise, bir şeyi salâh haline getirmektir. Ayetteki 'yeryüzünün ıslahı', Allah'ın yeryüzünü insan yaşamına elverişli kılması, ona düzen ve denge vermesi veya peygamberler aracılığıyla dini ve ahlaki düzeni kurması anlamlarına gelir. Bu durum, fesadın zıddı olarak barış ve düzenin tesis edildiği bir hali ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Islah (إصلاح), bir şeyi düzeltmek, iyileştirmek ve fesadı gidermektir. Ayetteki 'yeryüzünün ıslahı', Allah'ın yeryüzünü insan için yaşanılır kılması, ona bereket vermesi ve peygamberler aracılığıyla doğru yolu göstermesiyle gerçekleşen bir durumu ifade eder. Bu durumun ardından fesad çıkarmak, Allah'ın lütfuna nankörlük etmektir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Islah (إصلاح) kavramı, Kur'an'da genellikle bozulmuş bir şeyi düzeltme, iyileştirme ve uygun hale getirme anlamında kullanılır. 'Yeryüzünün ıslahı', hem fiziksel çevrenin Allah tarafından düzenlenmesi hem de toplumsal ve ahlaki yapının peygamberler aracılığıyla düzeltilmesi anlamına gelir. Bu bağlamda, ıslah edilmiş bir düzende fesad çıkarmak, mevcut iyiliği ve düzeni bozmak demektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Duâ (دعاء), bir şeyi kendine doğru çekmek veya bir şeyi istemektir. Allah'a dua etmek ise, O'ndan yardım dilemek, O'na yönelmek ve O'nun lütfunu talep etmektir. Ayetteki 'O'na yalvarın' ifadesi, Allah'a yönelerek O'ndan korku ve ümit içinde istekte bulunmayı, O'na sığınmayı emreder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Duâ (دعاء), Allah'tan bir şey talep etmek, O'na yönelmek ve O'nun rahmetini ummaktır. Ayetteki 'O'na yalvarın' emri, kulluğun bir gereği olarak Allah'a tam bir teslimiyetle yönelmeyi, O'nun kudretini ve merhametini idrak ederek O'ndan yardım istemeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Havf (خوف), bir şeyin kötü sonuçlarından endişe etmektir. Ayetteki 'korkarak' ifadesi, Allah'ın azabından, gazabından ve emirlerine muhalefet etmenin sonuçlarından çekinerek dua etmeyi ifade eder. Bu korku, Allah'a karşı saygı ve huşu ile birleşen bir korkudur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Havf (خوف) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretine ve azabına karşı duyulan saygılı bir korkuyu ifade eder. Bu, sadece bir ceza korkusu değil, aynı zamanda Allah'ın yüceliği karşısında duyulan bir huşu ve O'na karşı sorumluluk bilincidir. Ayetteki 'korkarak' dua etmek, Allah'ın emirlerine uymamanın sonuçlarından çekinerek O'na yönelmeyi vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tame' (طمع), bir şeye şiddetli bir arzu duymak ve onu elde etmeyi ummaktır. Ayetteki 'umutla' ifadesi, Allah'ın rahmetini, mağfiretini ve mükafatını umarak dua etmeyi ifade eder. Bu, korku ile birlikte dengeleyici bir unsurdur ve Allah'ın lütfuna güveni gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tame' (طمع), bir şeye yönelme ve onu elde etme arzusudur. Ayetteki 'umutla' ifadesi, Allah'ın rahmetine ve bağışlayıcılığına olan güveni, O'ndan hayır ve iyilik beklentisini ifade eder. Dua ederken hem Allah'ın azabından korkmak hem de rahmetini ummak, müminin dengeli bir halini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rahmet (رحمة), Allah'ın kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve merhametidir. Ayetteki 'Allah'ın rahmeti', O'nun geniş lütfunu, bağışlayıcılığını ve iyiliklerini ifade eder. Bu rahmet, muhsinlere, yani iyilik yapanlara yakındır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Rahmet (رحمة), Allah'ın kullarına olan şefkati, merhameti ve nimetidir. Ayetteki 'Allah'ın rahmeti', O'nun sonsuz lütfunu ve iyiliğini ifade eder ki bu, özellikle iyilik yapanlara, yani muhsinlere ulaşır. Bu, Allah'ın adaletinin ve cömertliğinin bir tezahürüdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Rahmet (رحمة) kavramı, Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olarak geçer ve O'nun yaratılmışlara karşı duyduğu şefkat, merhamet ve lütfu ifade eder. Ayetteki 'Allah'ın rahmeti muhsinlere yakındır' ifadesi, Allah'ın rahmetinin koşulsuz olmadığını, ancak belirli bir ahlaki davranışla (ihsan) ilişkilendirildiğini gösterir. İhsan, Allah'ın rahmetini celbeden bir eylemdir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İhsan (إحسان), bir şeyi güzel yapmak, iyilikte bulunmak ve Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmektir. Muhsin (محسن) ise, ihsan sahibi olan kişidir. Ayetteki 'muhsinler', hem Allah'a karşı görevlerini en güzel şekilde yerine getirenleri hem de insanlara ve çevreye karşı iyilik yapanları ifade eder. Allah'ın rahmeti, bu tür güzel davranış sahiplerine yakındır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Muhsin (محسن), iyilik yapan, güzel işler işleyen kimsedir. Ayetteki 'muhsinler', Allah'ın emirlerine uyan, yasaklarından kaçınan ve insanlara karşı iyi muamelede bulunanlardır. Allah'ın rahmeti, bu kişilerin amellerine karşılık olarak onlara ulaşır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Muhsin (محسن) kavramı, Kur'an'da 'ihsan' (iyilik yapma, güzellik) kökünden türemiş olup, hem Allah'a karşı kulluk görevlerini en iyi şekilde yerine getirenleri hem de yaratılmışlara karşı iyi davrananları ifade eder. Ayetteki 'muhsinler', Allah'ın rahmetine layık görülen, hem ibadetlerinde hem de sosyal ilişkilerinde güzelliği ve iyiliği ilke edinmiş kişilerdir.