A'râf Sûresi 58. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

A'râf 58Cüz 8 · Sayfa 158

A'râf Sûresi 58. Âyet

الأعراف

Velbeledu-ttayyibu yaḣrucu nebâtuhu bi-iżni rabbih(i)(s) velleżî ḣabuśe lâ yaḣrucu illâ nekidâ(en)(c) keżâlike nusarrifu-l-âyâti likavmin yeşkurûn(e)

(Toprağı) iyi ve elverişli beldenin bitkisi, Rabbinin izniyle bol ve bereketli çıkar. (Toprağı) kötü ve elverişsiz olandan ise, faydasız bitkiden başkası çıkmaz. Şükredecek bir toplum için biz ayetleri işte böyle değişik biçimlerde açıklıyoruz.

A'râf Suresi 58. ayet, iyi ve kötü toprağın bitki verme kapasitesi üzerinden ilahi kudreti ve şükrün önemini metaforik bir dille anlatır. Ayet, toprağın verimliliğini Allah'ın iznine bağlayarak, insanların amellerinin ve kalplerinin niteliği ile ilahi lütuf arasındaki ilişkiye işaret eder.

1ٱلْبَلَدُb-l-d

Kök:ب ل د—Ayette, verimli veya verimsiz olabilen, bitki bitiren toprak, arazi anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî'ye göre 'el-beled', yerleşim yeri veya geniş arazi anlamına gelir. Ayetteki 'el-beledü't-tayyib' ifadesi, bitki bitirmeye elverişli, verimli toprağı ifade ederken, 'el-lezî habüse' ile karşılaştırıldığında, toprağın niteliğine vurgu yapar. (el-Müfredât, s. 129)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'el-beled' kelimesini 'arz' (yer, toprak) olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, 'el-beledü't-tayyib' mecazi olarak iyi ve temiz kalpli insanlara, 'el-lezî habüse' ise kötü ve verimsiz kalpli insanlara işaret eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 222)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'arz' (yer) ve 'beled' kavramlarının sadece coğrafi bir alanı değil, aynı zamanda insanın manevi durumunu ve amellerinin sonuçlarını da sembolize ettiğini belirtir. Bu ayette 'el-beledü't-tayyib', ilahi mesajı kabul etmeye ve iyi ameller üretmeye hazır olan ruhsal durumu temsil eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 185)

2ٱلطَّيِّبُt-y-b

Kök:ط ي ب—Ayette, verimli, temiz, güzel ve bereketli olan toprağın niteliğini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî'ye göre 'tayyib', hoş, güzel, temiz ve helal olan her şeyi kapsar. Ayetteki 'el-beledü't-tayyib' ifadesi, hem maddi olarak verimli ve temiz toprağı, hem de mecazi olarak ilahi mesajı kabul etmeye elverişli, temiz fıtratlı insanı niteler. (el-Müfredât, s. 312)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'tayyib' kelimesinin zıddının 'habîs' olduğunu ve bu ayetteki kullanımının, toprağın verimlilik ve bereket açısından iyi niteliklere sahip olduğunu gösterdiğini belirtir. Bu, aynı zamanda manevi anlamda da temiz ve iyi olanı ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 420)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'tayyib' kavramının Kur'an'da genellikle 'helal', 'iyi', 'güzel' ve 'bereketli' anlamlarında kullanıldığını vurgular. Bu ayette 'el-beledü't-tayyib', ilahi rahmetin tecelli ettiği, olumlu sonuçlar veren bir ortamı veya kişiliği sembolize eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 210)

3يَخْرُجُh-r-j

Kök:خ ر ج—Ayette, toprağın bitki bitirmesi, ürün vermesi anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hurûc' (çıkmak) fiilinin bu bağlamda 'bitki bitirmek', 'ürün vermek' anlamında kullanıldığını belirtir. 'Yahrücü nebâtühû' ifadesi, toprağın içinden bitkinin filizlenip dışarı çıkmasını ifade eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 178)

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'hurûc' kelimesinin farklı bağlamlarda çeşitli anlamlara geldiğini, bu ayette ise 'toprağın bitkiyi dışarı çıkarması' yani 'üretmesi' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu, ilahi iznin bir sonucu olarak gerçekleşen bir eylemdir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 187)

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hurûc' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyin bir yerden ayrılması veya ortaya çıkması anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, toprağın potansiyelini Allah'ın izniyle somut bir ürüne dönüştürmesi, yani bitkiyi ortaya çıkarması anlamındadır. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 250)

4خَبُثَh-b-s

Kök:خ ب ث—Ayette, verimsiz, çorak, kötü ve bereketsiz olan toprağın niteliğini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî'ye göre 'habîs', kötü, çirkin, pis ve değersiz olan her şeyi ifade eder. Ayetteki 'el-lezî habüse' ifadesi, verimsiz, çorak toprağı nitelerken, mecazi olarak da kötü fıtratlı, ilahi mesajı kabul etmeyen insanları sembolize eder. (el-Müfredât, s. 235)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'habîs' kelimesinin 'tayyib' kelimesinin zıddı olduğunu ve bu ayetteki kullanımının, toprağın verimsizliğini, bereketsizliğini ve kötü niteliklerini vurguladığını belirtir. Bu durum, az ve değersiz ürün vermesiyle sonuçlanır. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 450)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'habîs' kavramının Kur'an'da genellikle 'kötü', 'pis', 'haram' ve 'değersiz' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette 'el-lezî habüse', ilahi rahmetten mahrum kalan, olumsuz sonuçlar veren bir ortamı veya kişiliği temsil eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 211)

5نَكِدًاn-k-d

Kök:ن ك د—Ayette, az, verimsiz, bereketsiz ve faydasız bitki anlamında kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nekid' kelimesini 'az ve faydasız' olarak açıklar. Çorak toprağın ancak 'nekid' yani bereketsiz ve değersiz bitki çıkardığını ifade eder. Bu, ilahi lütfun yokluğuna işaret eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 179)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nekid' kelimesinin 'az ve zorla çıkan' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımıyla, kötü toprağın ancak cılız, faydasız ve bereketsiz bitkiler verdiğini, bunun da mecazi olarak kötü amellerin veya faydasız bilginin bir sonucu olduğunu ifade eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 223)

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'nekid' kelimesini 'az, zor ve faydasız' olarak tanımlar. Ayetteki 'illâ nekiden' ifadesi, çorak toprağın ancak bu türden bir ürün verebileceğini, yani ilahi bereketten mahrum olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 496)

6يَشْكُرُونَş-k-r

Kök:ش ك ر—Ayette, Allah'ın nimetlerini idrak edip karşılığında minnet ve şükranlarını ifade edenler anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî'ye göre 'şükür', nimeti bilmek ve onu dile getirmektir. Ayetteki 'li kavmin yeşkurûn' ifadesi, Allah'ın ayetlerini ve kudretini idrak edip buna karşılık minnet duyan, şükreden bir topluluğa işaret eder. Bu tür insanlar, ayetlerdeki hikmeti anlayabilirler. (el-Müfredât, s. 445)

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da sadece sözlü bir ifade değil, aynı zamanda nimetin değerini bilmek, onu doğru kullanmak ve Allah'a itaat etmek anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın kudretinin ve nimetlerinin farkında olan, bu farkındalıkla doğru yolu bulan insanlara vurgu yapılır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 140)

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şükür' fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'ın lütuflarına karşı gösterilen minnettarlık ve bu minnettarlığın eylemlerle de ortaya konulması anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'yeşkurûn' ifadesi, ilahi ayetlerden ders çıkarabilen, Allah'ın kudretini takdir eden ve bu sayede doğru yola yönelen insanları tanımlar. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 380)

A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(58) Vel beledut tayyîbu yahrucu nebâtuhu bi izni rabbihi, vellezî habuse lâ yahrucu illâ nekiden, kezâlike nusarriful âyâti li kavmin yeşkurûn.)

“Güzel memleketin bitkisi, Rabbinin izniyle çıkar; kötü olandan ise yararsız bitkiden başka bir şey çıkmaz. İşte biz, şükreden bir toplum için Âyetleri böyle açıklarız.” Tayyîb belde demek, zirâi çalışmalar ile temizlenmiş topraklar demektir. Kendi bünyemiz de bu şekilde temiz olması ve temiz bir gönle sahip olmamız gerekiyor, ki bu tayyîb beldeden Rabbinin izniyle bitkiler çıksın yâni feyizler, ilhâmlar gelsin.

Üzerinde çalışmamış yerlere gelince oradan işe yaramaz şeyler çıkar. Mârifetullah bilgisiyle işi olmayan kişilerden ne çıkacak ki, tabidir ki işe yaramaz bilgiler çıkacaktır.

Demek ki şükretmesi olmayan topluluklar burada anlatılan Âyetlerin açıklamalarını anlamıyorlar ve temiz bir rızıkte üretemiyorlar ve vahdet bilgisine ulaşamıyorlar.

Eserin tamamını oku