Vekâle-lmeleu-lleżîne keferû min kavmihi le-ini-tteba'tum şu'ayben innekum iżen leḣâsirûn(e)
Şu'ayb'ın kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki: "(Ey ahali!) Andolsun ki eğer Şu'ayb'a uyarsanız, o takdirde mutlaka siz zarar edenler olursunuz."
Kavminden ileri gelen kâfirler dediler ki: "Eğer Şu'ayb'a uyarsanız o takdirde siz mutlaka ziyana uğrarsınız."
A'râf Suresi 90. ayet, Hz. Şuayb'ın kavminin ileri gelenlerinin, ona uyanları tehdit etmesini konu alır. Ayet, 'ileri gelenler', 'inkar etmek', 'tabi olmak' ve 'kaybedenler' gibi temel kavramlar üzerinden, peygamberlere karşı çıkanların zihniyetini ve akıbetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): el-Mele', bir topluluğun ileri gelenleri, önde gelenleri demektir. Onlar, gözleri ve gönülleri doldurdukları için bu isimle anılırlar. Ayetteki 'el-Mele' kelimesi, Hz. Şuayb'ın kavminden, ona karşı çıkan, sözü dinlenen ve halk üzerinde etkisi olan zengin ve güçlü kesimi ifade eder.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Mele', bir kavmin ileri gelenleri, seçkinleri anlamına gelir. Onlar, topluluğun gözünü dolduran, sözü geçen kişilerdir. Burada, Hz. Şuayb'ın tebliğine karşı çıkan, halkı etkileyen ve onları peygambere uymaktan alıkoymaya çalışan lider zümreyi temsil eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Mele', bir topluluğun en şereflileri ve en üstünleri demektir. Onlar, bir meclisi dolduran ve sözleri dinlenen kişilerdir. Ayetteki kullanımıyla, Hz. Şuayb'ın kavminde, onun davetine karşı çıkan ve kendi çıkarlarını korumak isteyen nüfuzlu kişileri işaret eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Küfrün aslı, bir şeyi örtmektir. Şer'î anlamda ise, Allah'ın birliğini, peygamberlerin risaletini ve şeriatın hükümlerini inkar etmektir. Ayetteki 'keferû' fiili, Hz. Şuayb'ın kavminin ileri gelenlerinin, onun tebliğini ve getirdiği hakikatleri bilinçli olarak reddetmelerini, üzerini örtmelerini ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Küfr, Kur'an'da sadece inanmamak değil, aynı zamanda Allah'ın nimetlerini nankörlükle reddetmek ve O'na karşı isyan etmek anlamlarını da içerir. Bu ayetteki 'keferû' kelimesi, kavmin ileri gelenlerinin, Hz. Şuayb'ın getirdiği ilahi mesajı ve uyarıları görmezden gelerek, kendi çıkarları uğruna hakikati örtbas etme eylemlerini vurgular.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): K-F-R kökü, örtmek, gizlemek, nankörlük etmek ve inkar etmek gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Ayetteki 'keferû' fiili, kavmin ileri gelenlerinin, Hz. Şuayb'ın peygamberliğini ve tebliğini açıkça reddetmelerini, bu hakikati kendi menfaatleri doğrultusunda gizlemeye çalışmalarını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İttibâ', bir şeyin izini takip etmek, peşinden gitmek demektir. Bu, hem fiziksel hem de manevi anlamda olabilir. Ayetteki 'itteba'tüm' fiili, Hz. Şuayb'ın öğretilerine, emirlerine ve yoluna tabi olmayı, onu rehber edinmeyi ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): İttibâ', bir kimsenin sözünü veya fiilini örnek alarak ona göre hareket etmektir. Burada, kavmin ileri gelenleri, Hz. Şuayb'a uymanın, yani onun getirdiği dine ve şeriata tabi olmanın kendileri için bir kayıp olacağını iddia etmektedirler.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Husrân, sermayeyi kaybetmek demektir. Kur'an'da ise genellikle ahiret saadetini, iman ve salih amelleri kaybetmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'el-hâsirûn' kelimesi, Hz. Şuayb'a uymayanların, hem dünyada hem de ahirette büyük bir zarara uğrayacaklarını, kurtuluşu kaybedeceklerini ifade eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hâsir, ticaretinde zarar eden kişi gibidir. Burada ise, din ve ahiret işlerinde zarara uğrayan, ebedi saadeti kaybeden kimseler kastedilmektedir. Kavmin ileri gelenleri, Hz. Şuayb'a uyanları, bu dünyada ve ahirette kaybedenler olarak nitelendirerek tehdit etmektedirler.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Husrân, Kur'an'da genellikle insanın kendi eylemleri sonucunda içine düştüğü manevi ve ahlaki çöküşü ifade eder. Bu ayetteki 'lâ-hâsirûn' ifadesi, Hz. Şuayb'ın tebliğine karşı çıkanların, doğru yolu terk ederek kendilerini ebedi bir kayba sürükleyeceklerini, gerçek anlamda zarara uğrayacaklarını belirtir.
A’râf Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
(90) Ve kâlel meleullezîne keferû min kavmihî le initteba’tum şuayben innekum izen le hâsirûn.)
“Kavminden ileri gelen kâfirler dediler ki: "Eğer Şu'ayb'a uyarsanız o takdirde siz mutlaka ziyana uğrarsınız."