Velleyli iż edber(a)
(32-37) Hayır, (öğüt almazlar.) Aya, çekilip gittiğinde geceye, aydınlandığında sabaha andolsun ki o (cehennem) insan için; içinizden ileri geçmek yahut geri kalmak isteyenler için uyarıcı olarak elbette en büyük bir şeydir.
Döndüğü an o geceye,
Bu ayet, 'gece' ve 'dönmek' kavramları üzerinden yemin ederek, insanın iradi seçimlerinin (öne geçme veya geri kalma) önemine vurgu yapar. Ayet, kozmik düzenin bir parçası olan gece ve gündüz döngüsünü, insanın ahiretteki konumunu belirleyecek olan amellerle ilişkilendirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'leyl' (gece) kelimesinin, güneşin batışından şafağın sökmesine kadar geçen zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretine ve yaratılışındaki düzene dikkat çekmek amacıyla üzerine yemin edilen bir varlık olarak karşımıza çıkar. Gece, dinlenmenin ve tefekkürün vaktidir ve bu bağlamda, insanın ahirete yönelik hazırlığı için bir fırsat sunar.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, Kur'an'da üzerine yemin edilen varlıkların, genellikle Allah'ın azametini ve kudretini gösteren işaretler olduğunu ifade eder. 'Ve'l-leyli' ifadesi, gecenin yaratılışındaki hikmete ve düzenliliğe işaret ederek, muhatabın dikkatini çekmeyi ve yemin edilen konunun önemini vurgulamayı amaçlar.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'gece' kavramının sadece fiziksel bir zaman dilimi olmanın ötesinde, aynı zamanda bir 'ayet' (işaret) olarak kullanıldığını belirtir. Gece, Allah'ın kudretinin ve yaratılışındaki mükemmelliğin bir göstergesidir. Bu ayetteki yemin, gecenin bu sembolik anlamını pekiştirerek, insanın ilahi mesaj karşısındaki sorumluluğuna vurgu yapar.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'edbere' fiilinin 'arkasını dönmek, gitmek, geçip gitmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'iz edbere' ifadesi, gecenin sona ermesi ve yerini gündüze bırakması sürecini anlatır. Bu, zamanın döngüselliğini ve her şeyin bir sonu olduğunu hatırlatarak, insanın ömrünün de sınırlı olduğuna ve ahiret için hazırlanması gerektiğine işaret eder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'd-b-r' kökünün 'bir şeyin arkası' veya 'bir şeyden sonra gelmek' anlamlarını taşıdığını açıklar. 'Edbere' fiili, gecenin 'geri çekilmesi' veya 'sona ermesi' anlamında kullanılarak, ilahi takdirin bir parçası olan gece-gündüz döngüsünü vurgular. Bu döngü, Allah'ın kudretinin ve yaratılışındaki düzenin bir delilidir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'edbere' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyin sona ermesi, geçip gitmesi veya bir durumdan yüz çevirme anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, gecenin sona ermesi, yani karanlığın aydınlığa dönüşmesi, ilahi kudretin ve düzenin bir göstergesi olarak yemin konusu yapılmıştır. Bu durum, insanın hayatındaki değişimlere ve ahirete yönelik dönüşüme bir gönderme içerir.
Bu âyetin tefsiri eserlerde henüz eşleştirilmedi.
Eşleştirme tamamlandıkça bu bölüm otomatik dolar.