Müddessir 45Cüz 29 · Sayfa 576

Müddessir Sûresi 45. Âyet

المدثر

Ve kunnâ neḣûdu me'a-lḣâ-idîn(e)

"Batıla dalanlarla birlikte biz de dalardık."

Bu ayet, kıyamet gününde cehennemliklerin dünyadaki hallerini tasvir ederken, batıla dalanlarla birlikte kendilerinin de bu eyleme iştirak ettiklerini ifade etmektedir. Anahtar kavramlar, 'dalmak' fiili üzerinden batıl ve boş işlere karışma eylemini vurgulamaktadır.

1نَخُوضُh-v-d

Kök:خ و ض—Batıla, boş ve faydasız işlere dalmak, karışmak.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): خوض kelimesi, suya girmek anlamına gelir. Ancak mecazi olarak, hakkında bilgi sahibi olunmayan veya uygun olmayan bir konuya dalmak, batıla karışmak anlamında kullanılır. Ayetteki 'نَخُوضُ' ifadesi, cehennemliklerin dünyada batıl ve faydasız sözlere, işlere iştirak ettiklerini, onlara daldıklarını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): خوض, bir şeye girmek ve içine dalmaktır. Ayetteki kullanımı, batıl sözlere ve işlere girmeyi, onlara karışmayı ifade eder. Bu, kelimenin mecazi kullanımına bir örnektir; zira burada fiziksel bir suya dalmaktan ziyade, manevi bir bataklığa dalma kastedilmektedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'خوض' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını belirtir. Özellikle batıl ve boş konuşmalara, faydasız tartışmalara dalmayı ifade eder. Bu ayetteki 'نَخُوضُ' da, Allah'ın ayetleri hakkında alaycı veya inkarcı bir tavırla konuşanlara katılma anlamını taşır.

2ٱلْخَآئِضِينَh-v-d

Kök:خ و ض—Batıla dalanlar, boş ve faydasız işlere karışanlar, hakikatten sapanlar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): خائضîn kelimesi, 'خوض' fiilinden türemiş ism-i fail olup, batıl ve boş sözlere dalan, onlara karışan kimseleri ifade eder. Ayette, bu kimselerle birlikte hareket etmenin bir itirafı olarak kullanılmıştır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): خائضîn, batıl ve faydasız işlere, sözlere dalan, onlara iştirak eden kişilerdir. Bu ayetteki kullanımı, dünyada iken hakikatten yüz çevirip boş ve anlamsız şeylerle meşgul olan, batıl inançlara veya eylemlere katılan kimseleri tanımlar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'خوض' kökünden türeyen kelimelerin, genellikle 'hakikatten sapma', 'boş ve faydasız işlere girişme' anlamlarını taşıdığını belirtir. 'ٱلْخَآئِضِينَ' ise bu eylemi sürekli yapan, batıla dalmayı alışkanlık haline getiren kişileri ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu kişiler, kıyamet gününde pişmanlık duyacak olanların dünyadaki kötü arkadaş çevresini temsil eder.

Müddessir Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Nefs-i emmâre, kişiyi sürekli olarak geçici, aldatıcı ve Hak’tan uzaklaştıran uğraşlara sevk eder. Bu ayette geçen “dalanlar” (hâidûn), işte bu nefsânî arzularının esiri olmuş, kendi ezelî hakikatlerini (a‘yân-ı sâbite) unutmuş ve vakitlerini hiçbir uhrevî karşılığı olmayan işlerle geçirmiş kişilerdir.

Bir işin “boş” olması, onun kişiyi Allah’ı tanımaya (mârifetullah) götürmemesinden kaynaklanır. Dünyevî meşguliyetlerin ve nefsânî arzuların peşinde koşmak, kişinin kalbini manevî tecellilerden (fütûhât) uzaklaştıran birer perdedir. Ayette kendilerini eleştiren cehennemlikler, işte bu perdeleri aşamamış, dünya hayatının geçici süslerine aldanmış ve asıl yatırım yapmaları gereken ebedî hayat için hiçbir hazırlık yapmamışlardır.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç