İnsân Sûresi 10. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'havf' kelimesini, istenmeyen bir şeyin meydana gelme ihtimalinden dolayı duyulan endişe olarak tanımlar. Ayetteki 'nahaafu' (korkarız) ifadesi, müminlerin ahiret gününün dehşetinden ve Allah'ın azabından duyduğu derin saygılı korkuyu yansıtır, bu da onların salih amellere yönelmesini sağlar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'havf' kavramının sadece bir korku olmadığını, aynı zamanda Allah'a karşı duyulan saygı ve sorumluluk bilincini de içerdiğini belirtir. Bu ayetteki korku, müminlerin Allah'ın adaletine ve kıyamet gününün kaçınılmazlığına olan inançlarından kaynaklanan, onları iyiliğe sevk eden bir motivasyondur.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da bazen belirli bir zaman dilimini, bazen de bir olayın gerçekleştiği dönemi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'yevmen' (bir gün) ifadesi, sıfatlarıyla birlikte, sıradan bir gün değil, dehşeti ve zorluğuyla öne çıkan kıyamet gününü mecazi olarak anlatır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da genellikle belirli bir olayın vuku bulduğu zamanı işaret ettiğini açıklar. Burada 'yevmen' kelimesi, 'abûsen kamtarîran' sıfatlarıyla nitelenerek, ahiret gününün dehşetini ve şiddetini vurgulamak için kullanılmıştır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'abûs' kelimesinin yüzün asık, çatık kaşlı olması durumunu ifade ettiğini belirtir. Ayette 'yevmen abûsen' (asık suratlı bir gün) ifadesi, mecazi olarak o günün şiddetini, zorluğunu ve insanların o günkü hallerinin dehşetini anlatır; sanki günün kendisi bile asık suratlıdır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'abese' fiilinin yüzün hoşnutsuzluktan veya zorluktan dolayı buruşması anlamına geldiğini açıklar. 'Abûs' sıfatı, kıyamet gününün o kadar çetin ve korkunç olacağını ifade eder ki, o günün kendisi bile sanki asık suratlı bir varlık gibi tasvir edilir, bu da o günün dehşetini pekiştirir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'kamtarîr' kelimesini 'şiddetli, çetin ve zorlu' olarak açıklar. Ayette 'yevmen abûsen kamtarîran' ifadesi, kıyamet gününün sadece asık suratlı değil, aynı zamanda son derece şiddetli ve zorlu bir gün olacağını, insanların o gün büyük sıkıntılar yaşayacağını belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'kamtarîr' kelimesinin aşırı şiddeti ve zorluğu ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, kıyamet gününün dehşetini ve o gün yaşanacak sıkıntıların boyutunu vurgulayarak, müminlerin bu günden duyduğu korkunun ne kadar haklı olduğunu gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kamtarîr' kelimesinin Kur'an'da genellikle kıyamet gününün zorluğunu ve dehşetini pekiştiren bir sıfat olarak kullanıldığını ifade eder. Bu kelime, 'abûs' ile birlikte, o günün sadece yüzleri asık bırakmakla kalmayıp, aynı zamanda genel bir kasvet ve şiddet ortamı yaratacağını anlatır.