Littâġîne meâbâ(n)
(21-23) Şüphesiz cehennem, bir gözetleme yeridir; azgınlar için, içinde çağlar boyu kalacakları bir dönüş yeridir.
Nebe' Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
Azgınlık (tuğyan) nefsi emmarenin varlık (ene) iddasıyla kendi ilah edinmesidir. Nefs-i emmâre, haddini aşar, hevâ ve heveslerinin peşinden gider, Hak’tan gelen emirlere karşı gelir. Dönüşü ise nefsi emmarenin vehim ateşidir.(M.D.)
“Dönüş yeri” (meâb) ifadesi, ilâhî adaletin (kıst) en mükemmel tecellisidir. Herkes, dünyada iken kendi tercihleriyle inşa ettiği hakikatinin karşılığını görür. Mümin için “meâb”, cennet; kâfir için ise cehennemdir. Bu, ne bir zorlama ne de bir haksızlıktır; aksine, kişinin kendi ezelî istidadının ve dünyadaki tercihlerinin doğal bir sonucudur.
Fusûs’ül-Hikem’de “Şuayb Fassı” nda geçen “ölçü ve tartıyı tam yapmak” (kıst) ilkesi, işte bu adaletin temelidir: Herkes, neyi hak ettiyse onu alır.
“Meâb” kelimesi, “dönüp varılacak yer, barınak” anlamına gelir. Her varlığın kendi aslına (a‘yân-ı sâbite) dönmesi ilkesinin bir yansımasıdır. Nasıl ki bir tohum toprağa düşer, çürür ve sonra aynı topraktan yeniden filizlenirse, insan da dünyada iken yaptığı tercihlerin tohumunu eker ve âhirette onun meyvesini biçer. Azgınların “dönüş yeri”nin Cehennem olması, onların dünyada iken ektikleri tohumların (küfür, isyan, azgınlık) âhiretteki somut karşılığıdır.