Nâziât Sûresi 30. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-Arz' ifadesi, belirli bir yeryüzünü, yani üzerinde yaşadığımız ve Allah'ın düzenlediği gezegeni ifade eder. Bu, genel bir 'toprak' anlamından ziyade, yaşamın mümkün kılındığı spesifik bir varlıktır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'arz'ın hem kürevi cisim olarak yeryüzünü hem de bir şeyin altını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle yaratılan ve düzenlenerek yaşama elverişli hale getirilen gezegen anlamındadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'arz' kavramının genellikle 'semâ' (gök) kavramıyla birlikte anıldığını ve Allah'ın yaratma kudretinin bir göstergesi olarak sunulduğunu belirtir. Bu ayette de 'arz'ın düzenlenmesi, Allah'ın yaratıcı ve düzenleyici sıfatını pekiştirir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ba'de' kelimesinin zaman ve mekan ayrımında 'sonra' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, 'göğün yaratılmasından sonra' veya 'yaratılışın belirli bir aşamasından sonra' gibi bir sıralamayı ifade eder, ancak bu sıralama mutlak bir zaman dilimi değil, bir oluşum sürecini işaret eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ba'de'nin hem zamanî hem de rütbece sonralığı ifade edebileceğini açıklar. Ayetteki bağlamda, yerin 'dahâ' edilmesi eyleminin, daha önceki yaratılış aşamalarından sonra gerçekleştiğini, ancak bunun mutlaka kronolojik bir 'sonra' değil, bir 'birlikte' veya 'ardından' anlamında da olabileceğini belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'dahâ' fiilinin 'yaymak, sermek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'dahâhâ' ifadesi, Allah'ın yeryüzünü canlıların yaşaması için uygun bir şekilde yaydığını ve döşediğini mecazi olarak ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dahv' kelimesinin 'yaymak, genişletmek, düzeltmek' anlamlarına geldiğini ve yeryüzünün yaşama elverişli hale getirilmesini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'dahâhâ', yeryüzünün sadece yayılmasını değil, aynı zamanda üzerinde yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasını da içerir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'dahâ' fiilinin 'yaymak, genişletmek, düzeltmek' gibi anlamlarının yanı sıra, devekuşunun yumurtasını yuvasından dışarı itmesi gibi bir anlamı da olduğunu belirtir. Bu, yeryüzünün yaratılışının bir düzen ve plan dahilinde, belirli bir amaç için yapıldığını gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dahâ' fiilinin Kur'an'da yeryüzünün yaşama elverişli hale getirilmesi, yayılması ve döşenmesi anlamında kullanıldığını vurgular. Bu, sadece fiziksel bir yayılma değil, aynı zamanda bitkilerin bitmesi, suların akması gibi yaşamın temel unsurlarının hazırlanmasını da kapsar.