Enfâl Sûresi 52. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'دَأْب' kelimesini 'adet, hal, şan' olarak açıklar. Ayetteki 'كَدَأْبِ ءَالِ فِرْعَوْنَ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin alışılagelen kötü gidişatını, yani Allah'ın ayetlerini yalanlama ve isyan etme adetlerini ifade eder. Bu, onların helakine yol açan davranış biçimlerinin bir benzerliğidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'دَأْب' kelimesini 'adet' ve 'iş' olarak yorumlar. Ayetteki kullanımıyla, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın ayetlerine karşı sergiledikleri tutumun, yani inkar ve isyanın, onların 'işi' ve 'adeti' olduğunu belirtir. Bu, onların helak edilmelerinin gerekçesini oluşturan sürekli bir davranış kalıbıdır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'دَأْب' kelimesinin 'devamlılık arz eden hal ve iş' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'كَدَأْبِ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın ayetlerini yalanlama ve isyan etme konusundaki süreklilik arz eden kötü gidişatını, yani değişmeyen kötü adetlerini ve davranışlarını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'كفر' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu bağlamda 'nimeti örtmek' yani 'nankörlük etmek' veya 'hakikati örtmek' yani 'inkar etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ ٱللَّهِ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın açık delillerini ve ayetlerini bilerek reddetmeleri, inkar etmeleri ve yalanlamaları anlamındadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da temel olarak 'Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük' ve 'Allah'ın varlığını ve birliğini inkar' anlamlarını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ ٱللَّهِ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın gönderdiği peygamberlere ve mucizelere karşı gösterdikleri nankörlüğü ve bu ayetlerin hakikatini reddetmelerini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'küfr' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'imanın zıddı' olarak kullanıldığını ve 'Allah'ın varlığını, birliğini, peygamberlerini ve ayetlerini inkar etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ ٱللَّهِ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın gönderdiği delilleri ve mesajları bilinçli olarak reddetmelerini ve böylece iman dairesinin dışına çıkmalarını anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ذنب' kelimesinin asıl anlamının 'kuyruk' olduğunu ve mecazi olarak 'bir şeyin peşinden gelen kötü sonuç' yani 'günah' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ' ifadesi, Allah'ın Firavun ailesini ve onlardan öncekileri, işledikleri inkar, zulüm ve isyan gibi günahları sebebiyle cezalandırdığını, yani günahlarının doğal bir sonucu olarak helak ettiğini gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ذنب' kelimesini 'Allah'ın emrine aykırı olan her fiil' olarak tanımlar. Ayetteki 'بِذُنُوبِهِمْ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın ayetlerini inkar etmeleri, peygamberlere karşı gelmeleri ve zulmetmeleri gibi işledikleri tüm bu isyan ve günahların, onların helak edilmelerinin doğrudan nedeni olduğunu açıklar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'قوي' kelimesini 'güçlü, kudretli' olarak açıklar. Ayetteki 'إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ' ifadesi, Allah'ın hiçbir şeye muhtaç olmayan, her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi olduğunu vurgular. Bu güç, Firavun ailesi gibi güçlü görünen kavimleri bile kolayca helak edebilme yeteneğini içerir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'قوي' kelimesini 'her şeye gücü yeten, acizlikten münezzeh olan' olarak tanımlar. Ayetteki 'قَوِىٌّ' ifadesi, Allah'ın kudretinin sınırsız olduğunu ve O'nun iradesinin karşısında hiçbir gücün duramayacağını, dolayısıyla günahkarları cezalandırma konusunda hiçbir engelle karşılaşmayacağını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'شدة' kelimesini 'kuvvet, şiddet, zorluk' olarak açıklar. Ayetteki 'شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ' ifadesi, Allah'ın cezasının çok çetin, şiddetli ve kaçınılmaz olduğunu vurgular. Bu, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin helak ediliş biçiminin, Allah'ın cezasının ne denli şiddetli olabileceğinin bir göstergesidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'şedîd' kelimesini 'kuvvetli, şiddetli' olarak açıklar. Ayetteki 'شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ' ifadesi, Allah'ın cezalandırmasının çok ağır ve etkili olduğunu, günahkarların bu cezadan kurtulmalarının mümkün olmadığını belirtir. Bu, Allah'ın adaletinin ve kudretinin bir tezahürüdür.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'عقاب' kelimesini 'bir şeyin ardından gelen sonuç, ceza' olarak açıklar. Ayetteki 'شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ' ifadesi, Allah'ın, günah işleyenlere, özellikle de ayetlerini inkar edenlere, işledikleri fiillerin bir karşılığı olarak verdiği cezanın şiddetli olduğunu belirtir. Bu ceza, Firavun ailesinin helakinde olduğu gibi, dünyevi veya uhrevi olabilir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'عقاب' kelimesini 'bir suçun ardından gelen ceza' olarak tanımlar. Ayetteki 'ٱلْعِقَابِ' ifadesi, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin Allah'ın ayetlerini inkar etmeleri ve günah işlemeleri sonucunda hak ettikleri ve Allah tarafından kendilerine uygulanan cezayı ifade eder. Bu ceza, onların kötü amellerinin doğal ve kaçınılmaz bir sonucudur.