İnfitâr Sûresi 5. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

İnfitâr 5Cüz 30 · Sayfa 587

İnfitâr Sûresi 5. Âyet

الإنفطار

‘Alimet nefsun mâ kaddemet ve aḣḣarat

Herkes yaptığı ve yapmadığı şeyleri bilecek.

Bu ayet, kıyamet gününde her nefsin dünyada iken yaptığı ve yapmadığı tüm amelleri bileceğini ifade eder. Anahtar kavramlar, nefsin idrakini ve amellerin kapsamını vurgular.

1عَلِمَتْa-l-m

Kök:ع ل م—Kıyamet gününde her nefsin, dünyada iken işlediği amelleri tam olarak idrak etmesi ve bilmesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İlim, bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Ayetteki 'alimet' fiili, nefsin kıyamet günü amellerinin sonuçlarını ve mahiyetini kesin bir şekilde anlayacağını, hiçbir şeyin gizli kalmayacağını ifade eder. Bu, sadece bilmek değil, aynı zamanda idrak etmek ve muhasebe etmektir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İlim, bir şeyi olduğu gibi kavramaktır. Ayetteki kullanımıyla 'alimet', nefsin dünyada iken yaptığı ve yapmadığı her şeyi, yani 'mâ kaddemet ve ahharat'ı, eksiksiz ve şüphesiz bir şekilde bileceğini, bu bilginin tam bir kesinlik taşıyacağını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ilm' kavramı, sadece entelektüel bir bilgi değil, aynı zamanda derin bir idrak ve kavrayışı ifade eder. Bu ayetteki 'alimet', kıyamet gününde insanın kendi amelleriyle yüzleşmesi ve bunların sonuçlarını tam olarak anlaması anlamında kullanılır, bu da ahlaki bir muhasebeyi içerir.

2نَفْسٌn-f-s

Kök:ن ف س—İnsanın kendisi, ruhu ve benliği; bu ayette her bir bireyi ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Nefs, ruh ve can anlamına gelir. Bu ayette 'nefsün' kelimesi, her bir ferdin, her bir insanın kendi amellerinden sorumlu olacağını ve kendi yaptıklarını bileceğini vurgular. Bu, genel bir insanlık değil, bireysel bir sorumluluktur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nefs, bazen ruh, bazen beden, bazen de her ikisinin toplamı olan insan varlığı için kullanılır. Ayetteki 'nefsün' ifadesi, kıyamet gününde her bir bireyin, kendi şahsiyetinin ve varlığının, dünyada iken işlediği amelleri idrak edeceğini belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Nefs kelimesi Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir ve genellikle bireysel varlığı, benliği ve sorumluluk sahibi kişiyi ifade eder. İnfitâr 5'teki 'nefsün', her bir kişinin kendi amelleriyle yüzleşeceğini ve bu yüzleşmenin kişisel ve kaçınılmaz olduğunu vurgular.

3قَدَّمَتْk-d-m

Kök:ق د م—İnsanın dünyada iken önceden yaptığı, işlediği, gönderdiği tüm iyi veya kötü amellerdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): 'Kaddemet', kişinin dünyada iken ahireti için önden gönderdiği, yani yaptığı amellerdir. Bu ayetteki kullanımıyla, insanın hayatta iken işlediği tüm fiilleri, sözleri ve niyetleri kapsar. Bu ameller, ahirette karşısına çıkacak olanlardır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Takdim, bir şeyi öne sürmek, önce yapmak demektir. Ayetteki 'mâ kaddemet', kişinin hayatı boyunca işlediği, önceden yaptığı tüm hayır ve şer amelleri ifade eder. Bu, kişinin kendi eliyle ahirete gönderdiği azık gibidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): 'Kaddemet', kişinin dünyada iken işlediği, öne sürdüğü amellerdir. Bu, hem iyi hem de kötü fiilleri kapsar. Ayetteki bağlamda, kıyamet gününde nefsin, dünyada iken yaptığı her şeyi, yani 'önceden gönderdiklerini' bileceğini vurgular.

4أَخَّرَتْa-h-r

Kök:أ خ ر—İnsanın yapmayı ertelediği, terk ettiği veya kendisinden sonra devam eden (iyi veya kötü) etkileri olan amellerdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): 'Ahharat', kişinin yapmayı ertelediği, terk ettiği veya kendisinden sonra devam eden kötü etkileri olan amellerdir. Bu, aynı zamanda kişinin yapmadığı, ihmal ettiği veya başkalarına bıraktığı şeyleri de kapsar. Yani, hem fiili terki hem de geride bıraktığı izleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Te'hir, bir şeyi sonraya bırakmak, ertelemektir. Ayetteki 'mâ ahharat', kişinin yapması gerekirken yapmadığı, ertelediği veya kendisinden sonra devam eden (sadaka-i cariye gibi iyi veya kötü bir çığır açmak gibi) etkileri olan amelleri ifade eder. Bu, sadece fiili terk değil, aynı zamanda geride bırakılan mirası da kapsar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): 'Ahharat' kelimesi, kişinin yapmayı ertelediği, ihmal ettiği veya kendisinden sonra devam eden etkileri olan amelleri ifade eder. Bu, hem olumsuz bir eylemsizliği (yapmama) hem de kişinin vefatından sonra bile devam eden olumlu veya olumsuz sonuçları olan eylemleri (sünnet-i hasene veya seyyie) içerir. Ayet, bu geniş kapsamlı amellerin de bilineceğini vurgular.

Namaz Sûreleri (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَاَخَّرَتْ ~ ~ ~

(82/5) - Alimet nefsum mâ kaddemet ve ahharat.
(82/5) - Herkes yaptığı ve yapmadığı şeyleri bilecek.

O nefs bildi ki ne takdim etti? Ne geriye bıraktı? Veya bunu kendi de tahmin edebilir. Cenâb-ı Hakk'ta onun geriye ne bıraktığını, önden ne gönderdiğini hepsini bilir. Burada evvelâ bilmemiz lâzım gelen şey bizim kendi varlığımız, kendi kimliğimizdir. Bunu oluşturduktan sonra neler yapabildik? Neler yapamadık? Sonra özeleştiriye geçerek yapabildiklerini ne kadar yaptıysa, neyi yaptıysa, günde kaç saat? Ne kadar ibadet ettiyse bunları zâten kendisi de bilebiliyordur. Allah hepsini daha iyi biliyor ayrı konu da. Ama kişi de o gün yaptığı fiillerini biliyor. Çünkü bunları kendi nefsinde yaşamıştır.

Yapamadıklarını da biliyor. Ölüm anı geldiği zaman veya mahşere çıktığı zaman, aşağı yukarı kendi halini tahmin edebiliyor. Ama bunlar, bu değerlendirmeyi kim

yapabiliyor? Kendine arif olanlar ancak, dengeli olarak yapabiliyor. Onun dışındakilerin böyle bir ölçü kurması da zâten mümkün değildir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Kıyâmet Sûresi