Ve-iżâ-l-ardu muddet
(3-4) Yer uzatılıp dümdüz edildiği ve içindekileri atıp boşaldığı zaman,
İnşikâk Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Yer uzatılıp düzlendiği, “ (84/3)
Yeryüzü üzerinde bulunan yükseltiler yıkılıp, çukurların dolup düzleşmesi her ne kadar kıyâmet sürecinden bahsediyorsa ise de bâtınen hakikât ve mârifet yolunda bizdeki nefsâni arzûların ve isteklerin düzlenip uzamasından bahsetmektedir. Tevhidi ilâhîyye ile bunlar sarsıldıkça yavaş yavaş parçalanıp düzlenmektedir aksi halde bu nefsâni arzû ve isteklerin altında kalır ve ezilir gideriz, Allah korusun.
İşte insan nefsin hayâl ve vehimi yükseltileri ve çukurlarını hakikat ve marifet bilgileri ile dolduğu zaman beden arzı Ulûhiyet bilgilerini almaya uygun bir vahidiyet sahası hâline gelir.
وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ {الإنشقاق/4}
“Ve elkat mâ fîhâ ve tehallet.“