Tevbe Sûresi 77. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Akabe (عقب) kelimesi, bir şeyin peşinden gelen, sonucu olan anlamındadır. Bu ayette 'fe-a'kabehum' ifadesi, onların fiillerinin (sözden dönme ve yalan) bir neticesi olarak Allah'ın kalplerine nifakı yerleştirmesi, yani nifakın onların bu kötü amellerinin bir sonucu olarak ortaya çıkması demektir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): A'kabe (أعقب) fiili, bir şeyin ardından gelmek, bir şeyi takip etmek manasına gelir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın onların kalplerine nifakı, yaptıkları ahde vefasızlık ve yalan sebebiyle bir ceza olarak peşine takması, yani nifakın bu fiillerin bir sonucu olarak kalplerinde yerleşmesi anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nifak (نفاق), bir kapıdan girip diğerinden çıkmak anlamına gelen 'nefak' (نفق) kelimesinden türemiştir. Mecazi olarak, imanı gizleyip küfrü açığa vurmak veya tam tersi, yani içte farklı dışta farklı olmak demektir. Ayetteki 'nifâkan fî kulûbihim' ifadesi, kalplerinde gizli bir ikiyüzlülük ve inançsızlık barındırmaları halini anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, nifak kavramını Kur'an'da 'iki yüzlülük' olarak tanımlar ve özellikle Medine döneminde ortaya çıkan, dışarıdan Müslüman gibi görünüp içten inanmayan kişilerin durumunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'a verilen sözden dönme ve yalan söyleme eylemlerinin bir sonucu olarak kalpte oluşan bu ikiyüzlülük halini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Nifak, kalpte gizlenen küfür veya şüphe ile dışarıda gösterilen iman arasındaki çelişkidir. Ayetteki bağlamda, Allah'a verdikleri sözü tutmamaları ve yalan söylemeleri sebebiyle kalplerinde oluşan bu çelişkili ve ikiyüzlü durumu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kalp (قلب), bir şeyin özü, merkezi ve dönüşüm noktasıdır. Kur'an'da genellikle idrak, akıl, irade ve duyguların merkezi olarak kullanılır. Ayette 'fî kulûbihim' ifadesi, nifakın sadece dışsal bir davranış değil, aynı zamanda içsel, deruni bir hal olduğunu, onların özlerine yerleştiğini belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, kalp kelimesinin Kur'an'da hem fizyolojik organı hem de manevi ve entelektüel merkezi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, nifakın kalplerine yerleşmesi, onların düşünce, inanç ve ahlaki değerlerinin bozulduğunu, içsel bir yozlaşma yaşadıklarını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ahlefe (أخلف) fiili, bir sözü yerine getirmemek, vaadi bozmak anlamına gelir. Ayetteki 'bimâ ahlefûllâhe mâ va'adûhu' ifadesi, onların Allah'a verdikleri sözü tutmamaları, yani ahde vefasızlık etmeleri sebebiyle nifaka düştüklerini açıklar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Halef (خلف) kelimesi, bir şeyin yerine geçmek veya bir şeyin ardından gelmek anlamındadır. 'Ahlefe' fiili ise, bir vaadi yerine getirmeyip onun yerine başka bir şey koymak, yani sözden caymak demektir. Bu ayette, Allah'a verdikleri sözün yerine getirilmemesi, nifakın temel nedenlerinden biri olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kezib (كذب), gerçeğe aykırı söz söylemektir. Ayetteki 'bimâ kânû yekzibûn' ifadesi, onların sürekli yalan söyleme alışkanlığı içinde olduklarını, bunun da nifakın kalplerine yerleşmesinde etkili bir faktör olduğunu gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kezibe (كذب) fiili, doğru olmayan bir şeyi söylemek, yalan beyanda bulunmak demektir. Ayetteki kullanımı, onların sadece bir defaya mahsus değil, sürekli olarak yalan söyleme eğiliminde olduklarını ve bu durumun nifakın kalplerinde kökleşmesine yol açtığını belirtir.