Zilzâl Sûresi 6. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'yevm' kelimesinin genellikle güneşin doğuşundan batışına kadar olan zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ancak 'yevmeizin' gibi ifadelerde belirli bir olayın vuku bulduğu zamanı, burada ise kıyamet gününü ve onunla ilişkili olayları işaret ettiğini vurgular. Ayetteki kullanımı, yerin haberlerini anlatacağı o dehşetli günü belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'yevm'in mutlak zaman dilimini ifade ettiğini, 'yevmeizin'in ise belirli bir zamana işaret eden zarf olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'yevmeizin', Zilzâl Suresi'nin önceki ayetlerinde bahsedilen yerin sarsılması ve haberlerini anlatması olayının gerçekleştiği o özel zaman dilimini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'sadara' fiilinin bir yerden ayrılıp çıkmak, geri dönmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yasduru' kelimesi, insanların mahşer yerinden hesap vermek üzere ayrılıp, amellerinin kendilerine gösterileceği yere doğru yönelmelerini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'sadara' fiilinin mecazi olarak bir işin sonucunun ortaya çıkması anlamında da kullanılabileceğini ima eder. Ancak bu ayetteki 'yasduru' daha çok fiziksel bir çıkışı, insanların toplandıkları yerden dağılarak hesap yerine doğru hareket etmelerini anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sadara'nın bir yerden ayrılmak, geri dönmek ve bir şeyin başlangıcı olmak gibi anlamlara geldiğini açıklar. Ayetteki 'yasduru' kelimesi, insanların mahşer yerinden amellerinin karşılığını görmek üzere ayrılıp dağılmalarını, yani 'çıkışlarını' ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'insan' kelimesinin 'üns' (alışkanlık, yakınlık) kökünden geldiğini ve insanın diğer canlılardan farklı olarak sosyal bir varlık olduğunu belirtir. Ayetteki 'en-nâs' kelimesi, kıyamet gününde tüm insanlığın, yani Adem oğullarının istisnasız bir şekilde hesap vermek üzere toplanacağını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının genellikle zayıflığı, unutkanlığı ve nankörlüğü ile birlikte ele alındığını belirtir. Bu ayette 'en-nâs'ın kullanılması, kıyamet gününde tüm bu özellikleriyle birlikte her bir bireyin amelleriyle yüzleşeceğini ve hesap vereceğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'eştât' kelimesinin 'şettâ'nın çoğulu olduğunu ve dağınık, farklı gruplar halinde anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'eştâten' ifadesi, insanların mahşer yerinden amellerine göre farklı gruplar halinde, dağınık bir şekilde ayrılacaklarını, kiminin cennete kiminin cehenneme doğru yönelmesini tasvir eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şett'in bir şeyi dağıtmak, ayırmak anlamına geldiğini ve 'eştât'ın dağınık grupları ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'eştâten' kelimesi, insanların kıyamet gününde tek bir kitle halinde değil, amellerine göre farklı farklı gruplar halinde, dağınık bir şekilde hesap yerine doğru ilerleyeceklerini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'eştât'ın 'şett' kökünden türediğini ve 'dağınık, parçalanmış' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanların amellerine göre farklı kategorilere ayrılarak, bölük bölük hesap yerine sevk edileceklerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'amel' kelimesinin bir kasıtla yapılan her türlü fiili ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'a'mâlehum' kelimesi, insanların dünya hayatında bilinçli olarak yaptıkları tüm iyi ve kötü işlerin, kıyamet gününde kendilerine gösterileceğini ve karşılığının verileceğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'amel' kavramının sadece fiziksel eylemleri değil, aynı zamanda niyetleri ve kalpteki durumları da kapsadığını belirtir. Bu ayette 'a'mâlehum'un gösterilmesi, insanların sadece dışa vuran fiillerinin değil, o fiillerin arkasındaki niyetlerinin de ortaya konulacağını ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'amel'in Kur'an'da genellikle 'ceza' veya 'mükafat' ile ilişkilendirildiğini ve ahiret hayatının temelini oluşturduğunu belirtir. Ayetteki 'a'mâlehum'un gösterilmesi, dünya hayatındaki amellerin ahiretteki karşılığının somut bir şekilde ortaya konulacağını ve hesap verme sürecinin merkezinde yer alacağını ifade eder.