el-Gaffâr

el-Gaffâr — Günahları Tekrar Tekrar ve Çokça Bağışlayan

Mânâ. el-Gaffâr, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "kullarının günahlarını sürekli olarak, bıkıp usanmadan ve çokça örten, bağışlayan" demektir. Bu isim, Allah'ın affediciliğinin miktar ve devamlılık yönünden sonsuzluğunu ifade eden bir mübalağa (yoğunluk) kalıbıdır. Râgıb el-İsfahânî, Allah'a nispet edilen bu tür isimlerin, "kulunu, ilâhî azaba uğramasına engel olacak şekilde koruması" mânasına geldiğini belirtir. Dolayısıyla el-Gaffâr, sadece günahı silen değil, aynı zamanda günahın kötü sonucundan ve utancından kulunu koruyan demektir.

Etimoloji. İsim, Arapça غ-ف-ر (g-f-r) kökünden türemiştir. Bu kökün temel sözlük anlamı, "bir şeyi kirden ve zarardan korumak amacıyla üstünü örtmek"tir. Aynı kökten türeyen gāfir (bağışlayan), gafûr (çok bağışlayan), gufrân (bağışlama), mağfiret (bağışlama) ve istiğfâr (bağışlanma dileme) gibi kelimeler de Kur'an'da sıkça kullanılır.

Kur'an-ı Kerîm'de el-Gaffâr. Kaynakta "Gaffâr" isminin Kur'an'da geçtiği ayetler özel olarak listelenmemiştir. Ancak ismin türediği غ-ف-ر (g-f-r) kökünün ve bu kökten gelen kelimelerin Kur'an'da yoğun bir şekilde kullanıldığı ifade edilir. Bu bağlamda, Allah'ın bağışlayıcılığını anlatan gāfir, gafûr, gaffâr, gufrân ve mağfiret gibi çeşitli sıfat ve isimler, toplam 187 defa doğrudan Allah'a izafe edilmiştir. Kulun Allah'tan af dilemesini ifade eden istiğfâr kavramı çerçevesinde de 42 kelime yer alır ki bunlar da netice itibarıyla Allah'ın Gaffâr ve Gafûr isimlerine dayanır. Böylece, Allah'ın bağışlayıcılığını doğrudan veya dolaylı olarak ifade eden kelimelerin toplam sayısı 229'a ulaşmaktadır.

Anlamca yakın isimler. Gafûr, Gāfir, Tevvâb, Afüv, Halîm, Rahîm.

İtikadî çerçeve ve kula yansıması. el-Gaffâr ismi, günah ne kadar büyük veya çok olursa olsun, Allah'ın bağışlama kapısının her zaman açık olduğunu müjdeler ve mü'mine ümitsizliğe kapılmamasını öğretir. Bu ismin tecellisi, kulun "istiğfâr" etmesiyle, yani Allah'tan bağışlanma dilemesiyle ortaya çıkar. Kaynakta belirtildiği üzere istiğfâr, sadece sözle yapılan bir talep değil, aynı zamanda fiilî bir yönelişi ve pişmanlığı (tövbe) gerektirir. Aksi takdirde, kişi samimiyetsiz bir duruma düşebilir. Bu ismi idrak eden bir mü'min, günah işlediğinde hemen pişmanlık duyarak Rabbine yönelir, O'nun sonsuz affına sığınır ve aynı hatayı tekrarlamamak için çaba gösterir. Allah'ın, mutlak güç ve izzet sahibi (Azîz) olmasına rağmen bağışlayıcı (Gaffâr) olması, O'nun affının bir acizlikten değil, sonsuz lütuf ve merhametten kaynaklandığını gösterir.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Gaffâr" maddesi · Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât.