İçeriğe atla

Kerbelâ

Kerbelâ (Kerbela) — kerb (gam) + belâ. Hz. Hüseyin'in Yezid karşısındaki şehâdeti (Aşûre/Muharrem); tasavvufta hem âlem-i kesâfet hem nefisteki rûh-Hüseyin/nefs-Yezid savaşı. Mevlânâ: dışarıda matem yerine kendi gafletine ağla; şehâdet zillet değil lütuftur.

Tanım

Kerbelâ, Bağdat'ın yaklaşık 100 km güneybatısında, bugün Irak sınırları içinde yer alan bir şehirdir. İslâm tarihinde adı, Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hüseyin'in 10 Muharrem 61 (10 Ekim 680) günü, yanındaki yetmiş kadar yakını ve yâriyle birlikte Emevî ordusu karşısında şehid edilmesiyle anılır. Yer adının kökeni kesin olmamakla birlikte, Akkadça "sivri külâh" anlamındaki karballatu'ya, "Bâbil çevresi" demek olan Küver Bâbil'e ya da "ayakların yumuşak zemine batması" mânâsındaki kerbele'ye bağlanır (TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kerbelâ", c. 25, 2022, s. 271-275). Tasavvuf dilinde ise isim çoğu zaman kerb (gam) ile belâ (imtihan) kelimelerinin birleşimi, yani "gam ve belâ yeri" olarak okunur.

Bu yönüyle Kerbelâ, tasavvuf nazarında yalnız bir tarih bilgisi değil; hakkın bâtıl karşısındaki duruşunun ve her insanın gönlünde süren rûh ile nefs çekişmesinin de adıdır.

Üç Yüzü

Terzibaba geleneği Kerbelâ'yı üç düzlemde okur. Tarihte, Hz. Hüseyin'in "Bugün şecâat vakti değil, ferâgat vakti" nidâsıyla kılıcını bırakıp hakka teslim oluşudur. Âlemde, insanın gâfilce daldığı dünyâ meydanıdır; Mevlânâ "körcesine Kerbelâ'ya gitme" derken bu yoğunluk âlemini kasteder. Nefiste ise zulmeden, "ben" diyen nefs-i Yezid ile hakka tâbi rûh-ı Hüseynî arasındaki günlük savaştır. Bu yüzden asıl Aşûre, dışarıda matem tutmak değil, insanın kendi gafletine ağlayıp içindeki Yezid'e boyun eğmemesidir.

Şehâdet Bir Lütuftur

"Allah onları niçin korumadı?" sorusu yanlıştır. Reşahât, Nisâ sûresinin 69. âyetindeki dört mertebeyi (nebî, sıddîk, şehîd, sâlih) hatırlatır: Ehl-i Beyt'te bunların üçü zaten asâleten mevcuttu; eksik kalan tek mertebe şehâdet idi. Onların şehâdeti bir zillet değil, bu eksik mertebenin o pâk ailede kemâle ermesidir. Üstelik şehîd aynı zamanda şâhid demektir — nefsiyle savaşıp kendi hakikatini müşâhede eden de, kan dökmeden, Hüseynî bir şehâdete erer.

Kerbelâ'nın Mesnevî ile Füsûs çizgisindeki ve Terzibaba külliyatındaki ayrıntılı işlenişi için aşağıdaki makaleyi okuyabilirsiniz.


Tarihî çerçeve kaynağı: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kerbelâ" maddesi (Mustafa Öz – Rıza Kurtuluş – Mustafa İsmet Uzun), c. 25, 2022, s. 271-275. Tasavvufî yorum, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Reşahât ve Terzibaba külliyatından derlenmiştir.

Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Ahmet Avni Konuk

18x

Ya'ni, Muharrem ayının onuncu gününe musâdif olan güne "aşûre günü" derler; ve o günde ma'lûm olan aşûre taâmını pişirip halka dağıtırlar ve sevabını Kerbela'da Yezîd'in askeri ellerinde şehîd olan İmâm Hüseyin efendimizin rûh-ı şerîfine ve sâir şühedâ-yı kirâmın ervâhına hediye ederler; ve bir taraftan da o hânedân-ı kirâmın mâtemini mukîm tutarlar; ve bu esnâda Antakya Kapısı'nda erkek ve kadın birçok halk...

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmed Avni Konuk

12x

Yani "Kazâ dili o meleklere dedi ki: "Sakın cüretkârane bir şekilde belâ sahrâsı olan yoğunluk âlemine ve kanlar dökülen Kerbelâ meydanına benzeyen insanlık sahnesine gitmeyin." "Belâ sahrâsı" ve "Kerbelâ"dan murâd, âlem-i kesâfet olan dünyâ ve beşeriyyet âlemidir.

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Sohbet Arası Sohbetler CD 15
Sohbet Arası Sohbetler CD 15

Terzibaba - Necdet Ardıç

8x

1400 sene evvelki hayatı devam ettirip gidiyoruz, bizim kafamız hep orada Kerbela, Hüseyin, Kerbela Hasan, Kerbela Hüseyin, Muaviye Kerbela, bunlar tarihi hadiselerdir. Bırakın bunları bir tarafa araştırın islamiyeti içerisinde daha neler var, ortaya çıkmamış ne özellikler var, sonsuz bilgiler vardır Kur’an-ı Kerim içerisinde. Muaviye Şam’a Hz Ömer tarafından vali olarak gönderildi, orada kendisine küçük bir koruma...

Sohbet Arası Sohbetler CD 15

Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)
Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)

Terzibaba - Necdet Ardıç

8x

Yani yapılan bu işler o kadar yersiz işer ki hem ilmi hem dünyevi manada bizleri hep geriye bırakıyor, islamiyetin geriye kalması bu sebeptendir. 1400 sene evvelki hayatı devam ettirip gidiyoruz, bizim kafamız hep orada Kerbela, Hüseyin, Kerbela Hasan, Kerbela Hüseyin, Muaviye Kerbela, bunlar tarihi hadiselerdir. Bırakın bunları bir tarafa araştırın islamiyeti içerisinde daha neler var, ortaya çıkmamış ne özellikler...

Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Ahmet Avni Konuk

8x

Eğer şerefli beyte özel olarak bir anlam verilirse: "Ey Kerbelâ'nın şehitleri, sıçrayınız ve diriliniz!" demek olur; ve eğer "Kerbelâ", "kerb" (gam, keder) ile "lâ" (yokluk) kelimelerinden oluşmuş ve izafet terkibi (tamlaması) kabul edilirse ("kerb-i lâ"), "(lâ) kerbinin ölmüşleri" demek olur ve "kerb", gam ve keder ve şiddet ve "lâ", yokluk anlamı- “Kerbelâ”, ma'lum olduğu üzere İmâm-ı Hüseyin efendimizin ve...

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Terzi Baba (Cilt 1)
Terzi Baba (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

5x

Çok terlemiştim, üstümdekileri çıkardım sadece gömlek kaldı. Daha sonra Hz. Hüseyin gelip selâm verdi; “aleyküm selâm ya şehidler sultanı, şehid-i kerbelâ, seyyidlerin efendisi,” dedim; tekbirlere devam, o da selâm verip ayrıldı. Arkasından Hz. Hasan selâm verdi; onun da selâmını, “aleyküm selâm ya Şerifler sultanı” diye aldım.

Terzi Baba (Cilt 1)

Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)
Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

Boşta kalınca bu sefer Hz Hüseyine mektup, mektup yazıyorlar ve çok yakın bir arkadaşını gönderiyor tahkikat için o arkadaşı oraya gelir gelmez hemen onu şehit ediyorlar hem davet ediyorlar yüzlerce küfeden mektup ile gel sen bizim başımızda ol diye neticede bundan haberi olmayan yani şehit edilmesinden haberi olmayan Hz Hüseyin Efendimiz de 70 kadar aile fertleri ile yola çıkıyor Kerbela denen yere geldiği zaman...

Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Ahmed Avni Konuk

4x

Tâ ki Mansûr gibi ip oyunculuğu edeyim!" "Dâr" kelimesi ev anlamına geldiği gibi "darağacı" anlamına da gelir. Bu ikinci anlama göre, ikinci mısradaki Mansûr karinesiyle (ipucuyla) "sanat-ı ibham" (kapalı anlatım sanatı) vardır. Yani: "Ey mescit ve ey seçkin ev, uyanık ol, beni kendi hâlime bırak, sende yatayım, tâ ki Mansûr gibi canbazlık edeyim!

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Aşk ve Muhabbet Yolu
Aşk ve Muhabbet Yolu

Nusret Tura

4x

Muhammedin kızı ve Alinin zevcesi onu elbette o mertebeye vâsıl eylemiştir. Kerbelâda Muaviye lâininin oğlu Yezid mel'unu ehl-i-beyti katliâm ettirdiği sırada Abdullah bin Kelebi'nin oğlu Vehib düşmanları ile mücadeleden sonra valdesine: - Anne benden razı oldun mu?

Aşk ve Muhabbet Yolu

Tüm Şiirlerim
Tüm Şiirlerim

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

Allahın Arslanı oldu, Sevenleri çok çok boldu, Düşmanlara korku saldı, Merdi meydan Hz. Alim var benim. Bir vekil olur her devirde, Yüzünü ona çevirde, Yaptığın kalsın elinde, Mü'minlere rahmed Gavsım var benim. Hazreti Rasulden başlar, Kaabı kavseyn olan kaşlar, Hep kemale ermiş yaşlar, Dervişlere rahmed ecdadım var benim.

Tüm Şiirlerim

Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)
Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

Bir evvelki kasete bir kısmını belirtmeye çalıştık, şimdi devamını yine almaya çalışalım kaydetmeye çalışalım inşallah. Böylece Kerbelâ’da Hz. Hüseyin efendimiz şehit ediliyor, ama ondan daha evvel Hz. Rasûlüllah (s.a.v) efendimiz de zehirlenerek şehit ediliyor. Şimdi şöyle bir soru akla geliyor, tabi Cenâb-ı Hakk Hz.

Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)

Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)
Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

Boşta kalınca bu sefer Hz Hüseyine mektup, mektup yazıyorlar ve çok yakın bir arkadaşını gönderiyor tahkikat için o arkadaşı oraya gelir gelmez hemen onu şehit ediyorlar hem davet ediyorlar yüzlerce küfeden mektup ile gel sen bizim başımızda ol diye neticede bundan haberi olmayan yani şehit edilmesinden haberi olmayan Hz Hüseyin Efendimiz de 70 kadar aile fertleri ile yola çıkıyor Kerbela denen yere geldiği zaman...

Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)

Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)
Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

Boşta kalınca bu sefer Hz Hüseyine mektup, mektup yazıyorlar ve çok yakın bir arkadaşını gönderiyor tahkikat için o arkadaşı oraya gelir gelmez hemen onu şehit ediyorlar hem davet ediyorlar yüzlerce küfeden mektup ile gel sen bizim başımızda ol diye neticede bundan haberi olmayan yani şehit edilmesinden haberi olmayan Hz Hüseyin Efendimiz de 70 kadar aile fertleri ile yola çıkıyor Kerbela denen yere geldiği zaman...

Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)

Reşahât — Aynü'l-Hayât
Reşahât — Aynü'l-Hayât

Terzibaba - Necdet Ardıç

3x

Ancak bu fiilleri meydana getirenlere çok fazla küfür hükmüyle bakmak, küfürlerine kâil olmak ve onları büyük bir şekilde suçlamak pek doğru değildir. Sadece geçmişte olan bir hâdise olarak hatırlanır. Rûhlarına ihlâs, fatihâ okunur, böylece tarihte kalmış olan bir mesele güncelleştirilmez. Kendi aklında, düşüncesinde o günlerde yaşayan kimse, hâlâ daha 1400 sene gerilerde yaşamaktadır.

Reşahât — Aynü'l-Hayât

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Ahmet Avni Konuk

2x

Sıddîk-ı A'zam ile İmâm-ı Ali (k.v.) asla canlarını ve nefislerini hesaba katmadılar; ve Bedir ashabının ve Uhud ashabının ve Kerbelâ ovası şehitlerinin halleri ortadadır. Sen ise, ey şerefli ve aziz olan Hz. Cibrîl! Resûl-i Ekrem'in arkadaşlık talebi üzerine yanmaktan korkup o arkadaşlığı terk ettin.

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Mesnevî'den Hikâyeler
Mesnevî'den Hikâyeler

Ahmet Avni Konuk

2x

Ancak ilahi kaza (Allah'ın küllî hükmü), bu cüretkâr arzularına karşı onları uyardı. Beşeriyet âleminin, yani dünyanın, "belâ sahrâsı" ve "Kerbelâ" gibi tehlikelerle dolu, görünmeyen tuzaklarla çevrili bir yer olduğunu bildirdi. Bu durum, şehvet sarhoşluğuyla karşı dağdaki dişiyi görüp aradaki uçurumu fark etmeyerek atlayan ve tuzağa düşen dağ keçisi örneğiyle pekiştirildi.

Mesnevî'den Hikâyeler

Ramazan ve Oruç
Ramazan ve Oruç

Terzibaba - Necdet Ardıç

Çok terlemiştim, üstümdekileri çıkardım sadece gömlek kaldı. Daha sonra Hz. Hüseyin gelip selâm verdi; “aleyküm selâm ya şehidler sultanı, şehid-i kerbelâ, seyyidlerin efendisi,” dedim; tekbirlere devam, o da selâm verip ayrıldı. Arkasından Hz. Hasan selâm verdi; onun da selâmını, “aleyküm selâm ya Şerifler sultanı” diye aldım.

Ramazan ve Oruç

Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir
Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir

Terzibaba - Necdet Ardıç

Hazret-i Hüseyin Kerbela da şehit edilmeden önce babası Hazret-i Ali’nin öğrettiği 700 çeşit kılıç oyunu biliyordu. 1 hafta 10 gün yanına yanaşamadılar. Şehit olacağı gün bu gün şecaat (yiğitlik) günü değil, şehitlik günüdür diye kendisine hitab edildi. Aksi takdirde kendisini bu yolla öldürmeleri mümkün değildi.

Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir

Hikâyeler, Vecizeler, Atalar Sözü
Hikâyeler, Vecizeler, Atalar Sözü

Nusret Tura

Akan kanlarla yüzünü yıkar gibi yaparak gûya abdest aldı, maksadı kerbela şehitlerine benzemekti. Çünkü ismi, Hüseyin Mansur’du, âşkın iki rekat namazı vardı. Onun abdesti kan ile alınırdı. Mansur’un yere akan kanı ile (Enel Hak) yazıldığı rivayet edilir.

Hikâyeler, Vecizeler, Atalar Sözü

TB. Kelime-i Îseviyye
TB. Kelime-i Îseviyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

Nitekim şeref-vârid olan hadîs-i kudsî ile sabit oldu ki, Hak abdin lisânı ve sem'i ve basarıdır. Şimdi şehadet, şehit müşahede hali gelmişken içimizde bir yara olan Kerbela vakıası hakkında biraz konuşalım, gerçi işimiz siyaset değil ama şehadet müşahede hali geldiği için böyle bir açıklayalım yeri gelmişken.

TB. Kelime-i Îseviyye

İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)
İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...n sonra O’nu şehit edebilmişlerdir. Yoksa onları şehit etmek mümkün müdür. Hz Ali Efendimiz nasıl şehit oluyor, İbn-i Mülcem ismindeki kişi daha şehadetinden on sene evvel bunlar arkadaşları, dostları, “Ya ibn-i Mülcem benim ölümüm senin elinden olacak” diyor.

İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)

Sohbet Arası Sohbetler CD 21
Sohbet Arası Sohbetler CD 21

Terzibaba - Necdet Ardıç

” diyor, “getir” diyor, Kerbela toprağından bir avuç toprak alıp Efendimize getiriyor ki “Hüseyin bu toprakta şehit olacak” diye, o zaman gözünden bir iki damla yaş geliyor. Diyemez mi idi “Ya Cebrail sen bu işe mani ol”, tamam bittiydi o iş zaten.

Sohbet Arası Sohbetler CD 21

TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye
TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

O zaman bir avuç toprak getireyim diyor, peki getir diyor, Kerbela çölünden bir avuç toprak getiriyor, Efendimizin gözleri yaşarıyor. Diyemez miydi “ya rabbi bunların neticesini böyle yapma” diye, alemlerin sultanı bütün alem O’nun hatırı için halk edildi ama demiyor, bizim insanlarımız kardeşlerimiz vay Hüseyin, vay Hüseyin, Hüseyin öldürüldü, Hüseyin şehit edildi, sanki Allah koruyamamış da Peygamberimiz de...

TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye

Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002)
Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002)

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Peki oranın toprağından sana biraz toprak getireyim mi” diyor, “getir” diyor ve Kerbela toprağından bir avuç toprak alıp Efendimize götürüyor ki Hüseyin bu toprakta şehit olacak diye o zaman gözünden bir iki damla yaş geliyor. Diyemez miydi ya Cebrail sen buna mani ol tamam o zaman o iş bitmişti.

Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002)

İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)
İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)

Terzibaba - Necdet Ardıç

Hz Ali efendimiz onu öldürmekten aciz miydi, İbn-i Mülcem’i öldüremez miydi, yahut öldürtemez miydi, ama bunlar takdir-i İlahiyeyi kabul etmiş tabii hareketleri kabul etmiş, seyrine bırakmış Allah’ın muradına bırakmışlar işlerini, yani allah’a teslim olmuşlar, İbrahim (as) a “eslim” “Ya İbrahim teslim ol” İbrahim (as) da “eslemtü lirabbil alemiyn” Ben alemlerin rabbine teslim oldum, dedi. O teslimiyet içerisinde bu...

İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)

Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)
Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)

Terzibaba - Necdet Ardıç

Çok terlemiştim, üstümdekileri çıkardım sadece gömlek kaldı. Daha sonra Hz. Hüseyin gelip selâm verdi; “aleyküm selâm ya şehidler sultanı, şehid-i kerbelâ, seyyidlerin efendisi,” dedim; tekbirlere devam, o da selâm verip ayrıldı. Arkasından Hz. Hasan selâm verdi; onun da selâmını, “aleyküm selâm ya Şerifler sultanı” diye aldım.

Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)

Bilgiler

domain
tasavvuf
source
kerbela-korpus-sentez
kerbela
true
Bilgi Haritasinda Gor