Esmâ 90
Kaynak: Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1), s. 267 — M. Nusret Tura (düz. Terzioğlu Murat Deruni)
EL-MUGNÎ
Halkı ihtiyaçtan kurtaran, zengin demektir.
Malum ya, kula; acize, fakire boyun büküp dilenmektense; onlan yaratandan dilenmek daha iyidir. Kullara yalvarmaktansa Hakk'a yalvarıp gözlerini yaşa bulamak daha müessirdir, kulun vergisi hakkın vergisiyle kıyas kabul etmez, ölçülemez.
Bir memurun bahşişi başkadır. Bir tüccarın başkadır. Bir patronun başkadır. Allah'ın başkadır. Herkesin bahşişi azameti ve iktidarı nisbetindedir. Bizim için çok değerli olan şeyler Hakk’ın indinde zerre kadar kıymetsizdir.
Tanıtır her yerde benliğini,
Kaldırtarak senin senliğini,
En çok dağıtan MUGNİ'dir ancak.
Ahmed Avni Konuk'un Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Terzibaba'nın Füsûsu'l-Hikem dersleri ve külliyatı ışığında derlenmiştir.
Mesnevî-i Şerîf'te el-Muğnî
Muğnî (zengin eden, müstağnî kılan) ismi Mesnevî şerhinde müstakil işlenmez; zenginlik-fakr bahsinde el-Ganî ismiyle birlikte dolaylı geçer.
Füsûsu'l-Hikem'de el-Muğnî
Füsûs derslerinde de Muğnî müstakil bir bahis değildir. İsmin özü, kulu mâsivâdan müstağnî kılıp yalnız Hakk'a muhtaç bırakma boyutuyla el-Ganî ismine bağlıdır.
Terzibaba Külliyatında el-Muğnî
Terzibaba'nın esmâ ile istiâne (yardım dileme) anlayışında, kul murâdına uygun isimden yardım ister: "Câmiu'l-esmâ olan Allah'tan niyâzında, esmâ-i ilâhiyyeden murâdına muvâfık olan bir isimle istiâne eder." Muğnî de, gerçek zenginliğin mal değil, Hakk ile müstağnî olmak olduğunu öğreten isimdir; kulu halktan kesip Hakk'a bağlar.
Değerlendirme
Muğnî, Ganî isminin fiilî yüzüdür: Ganî kendi zâtında zengin olandır, Muğnî o zenginlikten kuluna veren. Hakîkî zenginlik, mâsivâdan müstağnî olup yalnız Hakk'a muhtaç kalmaktır. Bu ismi gani ve rezzak ile birlikte okumak gerekir.